ΔΙΑΣΤΑΣΕΙΣ Ένας αντάρτης στην Οξφόρδη

Μοιάζει με κινηματογραφικό σενάριο, αλλά είναι αλήθεια: ο πρώην αρχηγός των
ανταρτών του Ελ Σαλβαδόρ ζει στην Οξφόρδη. Κι εύχεται τα παιδιά του να μη
γίνουν ήρωες.

Οικογένεια Βιγιαλόμπος: ο πρώην αντάρτης ζει μια νέα περιπέτεια στην Οξφόρδη

«ΟΤΑΝ τελείωσαν οι διαπραγματεύσεις, κάποιος που ανήκε στο άλλο στρατόπεδο,
μού είπε: “Ως μαρξιστής που είσαι, πρέπει να παραδεχθείς ότι χάσατε”. “Άκου να
δεις”, του απάντησα, “εμείς πιστεύαμε σ’ ένα όνειρο κι αυτό που χάσαμε ήταν
μια ψευδαίσθηση, μια ιδέα. Η δική σας η δικτατορία, όμως, ήταν μια
πραγματικότητα, κι εμείς τη βγάλαμε έξω από το παιχνίδι. Στείλαμε τον στρατό
στους στρατώνες, διαλύσαμε την αστυνομία, σας αναγκάσαμε να κάνετε ελεύθερες
εκλογές. Χάσαμε το όνειρο, αλλά κερδίσαμε την πραγματικότητα”».

Σαράντα επτά ετών σήμερα, ο Χοακίν Βιγιαλόμπος υπήρξε αρχηγός των ανταρτών του
Ελ Σαλβαδόρ και θεωρείται υπεύθυνος για τον θάνατο τουλάχιστον 10.000
στρατιωτών και δεκάδων πολιτικών του αντιπάλων. Τέτοιοι άνθρωποι συνήθως δεν
έχουν καλό τέλος: κάποιος τους δολοφονεί, τους «αυτοκτονεί», τους βγάζει,
τέλος πάντων, απ’ τη μέση. Μα ο Βιγιαλόμπος ήξερε να φυλάγεται. Αντάρτης από
τα 19 του, αγαπημένο παιδί του Τσε, κατάλαβε πριν από έξι χρόνια ότι είχε
έλθει η στιγμή να κάνει το αντίθετο απ’ αυτό που πρέσβευε ο δάσκαλός του: να
δώσει τέλος στις ένοπλες εξεγέρσεις μέσα από διαπραγματεύσεις. Αρχίζοντας
βέβαια από τη χώρα του.

Ίσως να ήταν τυχερός και να έφυγε από τη χώρα του την κατάλληλη στιγμή. Ίσως
να τον βοήθησε η αυτοκριτική του διάθεση: «Όταν σκέπτομαι σήμερα τι θα είχε
συμβεί αν είχαμε πάρει την εξουσία τη δεκαετία του ’80, αναφωνώ: “Δύστυχο
Σαλβαδόρ! “. Ποιος ξέρει τι λάθη, τι βαρβαρότητες θα είχαμε κάνει!», λέει στην
Ελ Παΐς από το σπίτι του έξω από την Οξφόρδη, όπου κατέληξε το 1995 ύστερα από
μια αποτυχημένη απόπειρα να ιδρύσει ένα σοσιαλδημοκρατικό κόμμα στην πατρίδα
του. Ίσως πάλι να το οφείλει στο πείσμα, το χιούμορ και την ευφυΐα του ότι
κατάφερε να αντιμετωπίσει με επιτυχία το μεγαλύτερο πρόβλημα της ειρήνης: ότι
σε στέλνει ξανά στην αφετηρία, στο σημείο μηδέν, και πρέπει να αποδείξεις από
την αρχή ποιος είσαι και τι αξίζεις.

Ένας φίλος τού είπε κάποτε ότι οι ευτυχισμένοι λαοί δεν έχουν ήρωες. Κι αυτή
τη φράση, ο Βιγιαλόμπος δεν την ξέχασε ποτέ. Για τα τρία του παιδιά, αυτά τα
παιδιά που για να τα ντύσει, να τα ταΐσει και να τα στείλει στο σχολείο πρέπει
να καταβάλει ­ όπως λέει ­ μεγαλύτερη προσπάθεια από εκείνη που χρειαζόταν για
να διοικήσει 3.000 αντάρτες, πάνω απ’ όλα ελπίζει να μην έχουν ποτέ τη
δυνατότητα να γίνουν ήρωες. Και το Σαλβαδόρ το ξέχασε; Τους συντρόφους του
τους πούλησε; «Αυτό που μπορώ να κάνω για τη χώρα μου, το κάνω κι από εδώ. Κι
όσο κι αν σας φανεί περίεργο, η μεγαλύτερη προσφορά μου είναι ότι τα παιδιά
μου θα γίνουν δίγλωσσα».

Στην Αγγλία θα μπορούσε να διδάσκει την τέχνη του ανταρτοπόλεμου, στο Royal
War College θα ήταν περιζήτητος. Μα ο Βιγιαλόμπος έχει διαλέξει οριστικά τον
δρόμο της ειρήνης. Είναι μια επιλογή ζωής, όπως και μια βοήθεια για να
αποφευχθούν άλλες θυσίες και αίμα. Στη δημοκρατία αργείς περισσότερο,
αναγνωρίζει. Είναι μια διαδικασία πιο βραδεία. Αλλά και πιο ασφαλής.