ΔΙΑΣΤΑΣΕΙΣ Χριστουγεννιάτικο λεξικό

Ο «Κόσμος της Σοφίας», ένα μάθημα φιλοσοφίας για παιδιά, μεταφράστηκε σε 40
γλώσσες και τον έκανε διάσημο. Τέτοιες μέρες, υπάρχει καταλληλότερος να
παρουσιάσει ένα «χριστουγεννιάτικο λεξικό» από τον Γιοστάιν Γκάαρντερ;

Σκανδιναβικά Χριστούγεννα. Ο Άγιος Βασίλης στέκεται έξω από το σπίτι του μ’ ένα σάκο γεμάτο δώρα

ΓΟΝΙΜΟΤΗΤΑ. Πριν από τη γέννηση του Χριστού υπήρχαν πολλές τελετές για
τη γονιμότητα, γιατί οι πολιτισμοί ήταν κυρίως αγροτικοί. Αυτές οι τελετές
είναι σήμερα πολύ μπλεγμένες με τις άλλες διαστάσεις των Χριστουγέννων. Στη
Σκανδιναβία, για παράδειγμα, υπάρχει ακόμη ένα είδος «χριστουγεννιάτικης
μπύρας», ένα έθιμο που ξεκίνησε χίλια χρόνια πριν από τον Χριστό και
αποτελούσε μια πρόποση στη γονιμότητα με την οποία γιορταζόταν η πρώτη μέρα
του φθινοπώρου.

ΕΙΡΗΝΗ. Στη διάρκεια του Πρώτου Παγκοσμίου Πολέμου, οι στρατιώτες,
οχυρωμένοι στα χαρακώματα, σταματούσαν να πυροβολούν όταν έφταναν τα
Χριστούγεννα, έβγαιναν έξω και αγκαλιάζονταν. Όταν τελείωναν οι γιορτές,
επέστρεφαν στα χαρακώματα και οι εχθροπραξίες ξανάρχιζαν.

ΘΥΣΙΕΣ. Πριν από τον χριστιανισμό, ο κόσμος στη Σκανδιναβία πίστευε σε
μια πλειάδα καλών και κακών θεών και θεωρούσε απαραίτητο να κάνει θυσίες στους
καλούς για να ενισχύει τις σχέσεις του μαζί τους. Ήταν μια μάχη κατά των
τεράτων του χάους, με στόχο την αλλοίωση της εύθραυστης ισορροπίας ανάμεσα
στις καλές και τις κακές δυνάμεις.

ΙΗΣΟΥΣ. Είναι ο σημαντικότερος ηθικός φιλόσοφος σε ολόκληρη την
ανθρωπότητα. Χωρίς αμφιβολία. Αποτελεί τη βάση μεγάλου μέρους της μετέπειτα
φιλοσοφίας, που θα μπορούσε να επεκταθεί μέχρι και τον Καντ. Ανεξαρτήτως του
αν πιστεύουμε ή όχι ότι πέθανε, αναστήθηκε και τώρα ζει στον ουρανό, υπάρχει
σοβαρός λόγος για να γιορτάζουμε τον Ιησού, για να γιορτάζουμε τα Χριστούγεννα.

ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ. Η Νορβηγία είναι μια χώρα εξόχως λαϊκή, αλλά στις 24
Δεκεμβρίου οι ναοί πρέπει να έχουν πολλές λειτουργίες γιατί συρρέουν σ’ αυτούς
ακόμη και οι άθεοι. Γι’ αυτόν τον λόγο, τα Χριστούγεννα είναι η τελευταία
ανάμνηση της θρησκείας στη χώρα αυτή, η μοναδική κοινή αίσθηση του ιερού που
είναι πάντα ζωντανή.

ΝΑΝΟΙ. Στη Σκανδιναβία, υπάρχει ακόμη το έθιμο να αφήνουν αυτή την
εποχή τρόφιμα για τους νάνους που ζουν κάτω από τη γη. Στους νάνους πρέπει να
συμπεριφέρεται κανείς καλά.

ΤΡΙΑ (ΧΡΙΣΤΟΥΓΕΝΝΑ). Υπάρχουν τουλάχιστον τρεις διαστάσεις των
Χριστουγέννων: αυτή που απορρέει από το Ευαγγέλιο κατά Λουκά, αυτή που
σχετίζεται με τις γιορτές του χειμερινού ηλιοστασίου κι εκείνη που συνδέεται
συγκεκριμένα με τις σκανδιναβικές και γερμανόφωνες χώρες.

ΤΣΟΥΡΕΚΙ. Το χριστουγεννιάτικο τσουρέκι στη Νορβηγία είναι μια
προχριστιανική παράδοση. Ψηνόταν ανέκαθεν μαζί με ορισμένα σύμβολα της
γονιμότητας όπως ­ όσο περίεργο κι αν φαίνεται ­ η σβάστικα, ένα παλιό σύμβολο
του ήλιου που υπήρχε στην Ινδία εδώ και 4.000 χρόνια. Ο ήλιος και η γονιμότητα
εμφανίζονται πολύ συχνά μαζί. Το τσουρέκι το ζύμωναν όταν ανέτελλε ο ήλιος και
το χώριζαν σε τρία κομμάτια. Ένα για τα άλογα, ένα για τους ανθρώπους κι ένα
για να το θάβουν ώστε τη νέα χρονιά να φέρνει γονιμότητα.