ΤΡΙΤΗ ΑΠΟΨΗ Δεν πρέπει να εφησυχάζουμε

Στο αισιόδοξο σενάριο για την ασφαλή ένταξη της ελληνικής οικονομίας στην ΟΝΕ
που παρουσίασε στη Βουλή ο υπουργός Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών κ.
Γιάννος Παπαντωνίου, έβαλε ο ίδιος δύο δυνητικούς κινδύνους. Ο πρώτος έχει
σχέση με το ενδεχόμενο επιστροφής μιας νέας διεθνούς κρίσεως και ο δεύτερος με
το κλίμα υπερβολικής αισιοδοξίας που μπορεί να αναπτυχθεί αν η σύγκλιση
θεωρηθεί δεδομένη.

ΑΝ ΚΑΙ οι δύο κίνδυνοι είναι υπαρκτοί, αναμφίβολα ο πρώτος είναι πιο
απειλητικός διότι, σε αντίθεση με τον δεύτερο, δεν ελέγχεται από τις δικές μας
πολιτικές. Αν, π.χ., ξεσπάσει μια μεγάλη κρίση στη διεθνή οικονομία και
επακολουθήσουν νομισματικές και χρηματιστηριακές θύελλες, η ελληνική οικονομία
δεν μπορεί να μείνει όαση ανάπτυξης και σταθερότητας. Και διότι είναι η ίδια
μια μικρή και εύθραυστη οικονομία και ακόμη περισσότερο διότι, λόγω
παγκοσμιοποίησης, είναι ανοικτή οικονομία και συνεπώς οι άνεμοι της κρίσης θα
σαρώνουν την αγορά της.

Συγκεκριμένα ο κ. Παπαντωνίου ανέφερε στην ομιλία του: «Ο πρώτος κίνδυνος
αφορά στην αβεβαιότητα του διεθνούς οικονομικού περιβάλλοντος. Ζούμε σε μία
περίοδο που οι οικονομικές εξελίξεις έχουν επιταχυνθεί υπέρμετρα. Πριν από
10-15 χρόνια, τα οικονομικά γεγονότα χρειάζονταν χρόνια για να διεθνοποιηθούν.
Τώρα αυτά τα χρόνια έγιναν μήνες και εβδομάδες. Μία κρίση που εκδηλώνεται,
διεθνοποιείται μέσα σε μερικές ημέρες. Οι κρίσεις έρχονται, φεύγουν και
επανέρχονται με μεγάλη ταχύτητα. Υπάρχει πάντα το φάσμα μιας διεθνούς
οικονομικής κρίσης, που συνδέεται με το γεγονός ότι έχει ανοίξει πολύ η
διεθνής οικονομία. Υπάρχουν πολλές εστίες ενδεχόμενων κρίσεων και αυτές οι
εστίες δεν ελέγχονται πλήρως, όσα μέτρα και αν ληφθούν. Αν εκδηλωθεί κρίση,
υπάρχει κίνδυνος ταχύτατης μετάδοσής της, με δυσμενείς συνέπειες».

Όλα αυτά είναι σωστά, αλλά ασφαλώς είναι πολύ γενικά. Αυτό που ενδιαφέρει τώρα
είναι τι ακριβώς συμβαίνει στη γειτονιά μας, διότι διαφορετικές είναι οι
επιπτώσεις μιας κρίσης στη Βραζιλία από ό,τι στην Ευρώπη. Λοιπόν αυτό που δεν
αποκαλύπτει ο κ. Παπαντωνίου είναι ότι στην Ευρώπη συζητούν τώρα πολύ σοβαρά
και με μεγάλη ανησυχία το ενδεχόμενο να εισέλθει ολόκληρη η περιοχή σε μια
βαθιά ύφεση.

Στη συνεδρίαση της Νομισματικής Επιτροπής την περασμένη εβδομάδα, οι
συζητήσεις της οποίας κρατήθηκαν μυστικές, οι Έλληνες αντιπρόσωποι (ο πρόεδρος
του ΣΟΕ κ. Ιωάν. Στουρνάρης και ο υποδιοικητής της Τραπέζης της Ελλάδος κ. Ν.
Γκαργκάνης) εντυπωσιάσθηκαν από τις απαισιόδοξες τοποθετήσεις των εκπροσώπων
της Γερμανίας και της Γαλλίας, κ.κ. Χ. Φλάσμπακ και Ζ. Λεμιέρ, που έδωσαν την
εντύπωση ότι η ύφεση ήδη κτυπά την πόρτα της Ευρώπης. Για τη Γερμανία,
μάλιστα, η εκτίμηση του κ. Φλάσμπακ ήταν ότι ο ρυθμός ανάπτυξης το 1999 θα
είναι μηδενικός!

Η απειλή αυτή ίσως εξηγεί τη φορτικότητα με την οποία ο υπουργός Οικονομικών
κ. Όσκαρ Λαφοντέν δίνει μάχη στη Γερμανία με τον πρόεδρο της Μπούντεσμπανκ για
χαλάρωση της νομισματικής πολιτικής. Διότι έχουν δίκιο κατ’ αρχήν οι
τραπεζίτες να υποστηρίζουν ότι με 3% επιτόκια, δηλαδή το χαμηλότερο ιστορικά
επίπεδό τους, δεν νοείται περαιτέρω χαλάρωση. Όμως, όταν ο πληθωρισμός είναι
ήδη στη Γερμανία 0,50%, τότε πραγματικό επιτόκιο 2,50% είναι όντως υψηλό!

Φαίνεται όμως ότι η απώτερη πρόθεση του κ. Λαφοντέν είναι να τονώσει τη ζήτηση
με αυξήσεις στους μισθούς και να χαλαρώσει έτσι τη δημοσιονομική πολιτική
αυξάνοντας το έλλειμμα. Ακριβώς γι’ αυτό οι κεντρικοί τραπεζίτες, μετριάζοντας
την ακαμψία τους, υπόσχονται χαλάρωση της νομισματικής πολιτικής, αξιώνοντας
όμως από τους πολιτικούς να σεβασθούν, αντίστοιχα, το σύμφωνο σταθερότητας.

Αν όμως η κατάσταση στην Ευρώπη είναι τόσο δύσκολη και οι προοπτικές τόσο
σκοτεινές, δεν είναι επιτρεπτό εδώ στην Ελλάδα να εφησυχάζουμε. Είπε, βέβαια,
ο κ. Παπαντωνίου ότι: «Αν υπάρξει νέα κρίση, υπάρχει κίνδυνος και για την
ελληνική οικονομία. Γι’ αυτό ο προϋπολογισμός είναι οικοδομημένος με μεγάλα
περιθώρια ασφαλείας. Είναι ρεαλιστικός και ασφαλής».

Προφανώς, ο κ. υπουργός αναφέρεται στο περίσσευμα που θα παρουσιάσει ο
προϋπολογισμός (λόγω πτώσης των επιτοκίων) και με το οποίο ελπίζει να καλυφθεί
η πρόσθετη επιβάρυνση των δαπανών του προϋπολογισμού αν σε περίπτωση πιέσεων
κατά της δραχμής αναγκασθεί η Τράπεζα της Ελλάδος να αυξήσει τα επιτόκια. Όμως
δεν πρέπει να ξεχνάμε ότι στην Ευρωπαϊκή Ένωση κατευθύνεται το 60% των
εξαγωγών μας και συνεπώς ύφεση στην Ευρώπη σημαίνει άμεσο αντίκτυπο στο
επίπεδο της παραγωγής μας.