Χίμαιρα η Κεντροαριστερά

Στην Ανατολική Ευρώπη, το έλεγαν «υπαρκτό σοσιαλισμό». Στη Δυτική,
«σοσιαλδημοκρατία». Μετά την πτώση του τείχους, αρχίσαμε να μιλάμε για
«Κεντροαριστερά». Ο Άντονι Γκίντενς του London School of Economics λανσάρισε
πριν από λίγο καιρό τον «Τρίτο Δρόμο». Μέχρι που άρχισαν να εκτοξεύονται οι
πύραυλοι. Πύραυλοι προοδευτικοί, αλλά εξίσου φονικοί με τους συντηρητικούς.
Και ο μύθος κατέρρευσε.

Σαντάμ Χουσεΐν. Οι βομβαρδισμοί της χώρας του κατέδειξαν τη γύμνια της Κεντροαριστεράς (σκίτσο από τους «Φαϊνάνσιαλ Τάιμς»)

«ΑΥΤΟΙ οι βομβαρδισμοί του Ιράκ είναι απολύτως άχρηστοι και, κατά τη γνώμη
μου, δεν θα έπρεπε να συμβαίνουν. Δεν συμμερίζομαι την αμερικανική ηθική της
τιμωρίας των κακών και δεν πιστεύω ότι η χρήση βίας είναι θεμιτή όταν
εφαρμόζεται με επιλεκτικό τρόπο. Αν είναι να εφαρμοστεί μια διεθνής
δικαιοσύνη, πρέπει να τιμωρηθούν όλοι οι ένοχοι για παραβιάσεις των ανθρωπίνων
δικαιωμάτων. Ο σχετικός κατάλογος, όμως, θα ήταν ανεξάντλητος».

Οι δηλώσεις αυτές είναι από συνέντευξη του Μάσιμο Ντ’ Αλέμα που δημοσιεύτηκε
προχθές στην εφημερίδα «Στάμπα». Ο μετακομμουνιστής πρωθυπουργός της Ιταλίας
δεν είναι κατ’ αρχήν αντίθετος με την ανάληψη δράσης εναντίον χωρών που
αγνοούν τα ψηφίσματα του Συμβουλίου Ασφαλείας. Δεν αμφισβητεί καν την τυπική
νομιμότητα των συγκεκριμένων βομβαρδισμών του Ιράκ. Την «ηθική της τιμωρίας»
καταδικάζει, και την επιλεκτική εφαρμογή της. Και δεν είναι ο μόνος. Με
εξαίρεση τη Βρετανία, όλες σχεδόν οι κεντροαριστερές κυβερνήσεις της Ευρώπης
αντιτίθενται στον ρόλο που θέλει ο Κλίντον να αναθέσει στο ΝΑΤΟ για τη
διαχείριση των συγκρούσεων. «Για τους Αμερικανούς», λέει ο Ντ’ Αλέμα, «η χρήση
βίας από το ΝΑΤΟ πρέπει απλώς να συμφωνεί με τον Χάρτη των Ηνωμένων Εθνών. Οι
περισσότεροι Ευρωπαίοι, αντίθετα, θέλουν η χρήση βίας να εξουσιοδοτείται ρητά
από το Συμβούλιο Ασφαλείας».

Μόνο που στους «περισσότερους» Ευρωπαίους δεν συμπεριλαμβάνονται οι Βρετανοί.
Και χωρίς τους Βρετανούς και τους Αμερικανούς, ή μάλλον με τους Βρετανούς και
τους Αμερικανούς σ’ ένα ηθικό στρατόπεδο διαφορετικό από εκείνο όπου
βρίσκονται οι υπόλοιποι Ευρωπαίοι, ο «Τρίτος Δρόμος» δεν είναι τίποτα
περισσότερο από μια χίμαιρα.

ΓΑΛΛΟΙ, ΓΕΡΜΑΝΟΙ

Οι Γάλλοι, όσο κι αν επισήμως εκφράζουν απλώς τη λύπη τους, στην
πραγματικότητα είναι έξαλλοι με τη συνεχιζόμενη αμερικανοβρετανική επιχείρηση
­ πολύ περισσότερο, μάλιστα, που οι Αμερικανοί δεν μπήκαν καν στον κόπο να
τους ενημερώσουν, αφήνοντας το έργο αυτό στον Τόνι Μπλερ που τηλεφώνησε στον
Σιράκ μισή ώρα πριν από την έναρξη των βομβαρδισμών.

Οι Γερμανοί δεν έτυχαν ούτε αυτής της μεταχείρισης: ο Γκέρχαρντ Σρέντερ
«ενημερώθηκε» μετά την έναρξη της επιχείρησης, γεγονός που ­ όπως επισήμανε ο
εκπρόσωπος των Χριστιανοδημοκρατών επί θεμάτων εξωτερικής πολιτικής Καρλ
Λάμερς ­ αποτελεί σαφή ένδειξη δυσπιστίας προς τη νέα γερμανική κυβέρνηση. Ο
υπουργός Εξωτερικών Γιόσκα Φίσερ χαρακτήρισε μεν την επιχείρηση «θεμιτή» και
«αναπόφευκτη», έσπευσε όμως να ζητήσει τον τερματισμό της το ταχύτερο δυνατό
και εξήγγειλε την απόφαση της Γερμανίας να προωθήσει μια πολιτική λύση του
προβλήματος με το Ιράκ.

Τη λύπη της για την αμερικανοβρετανική επιχείρηση, που «έπρεπε να έχει
αποφασιστεί από το Συμβούλιο Ασφαλείας», εξέφρασε και η σουηδική κυβέρνηση του
Γκόραν Πέρσον, ενός άλλου προσκεκλημένου στις πρόσφατες συζητήσεις στις ΗΠΑ
για τον «Τρίτο Δρόμο». Από την ευρωπαϊκή Κεντροαριστερά, έμειναν έτσι να
στηρίζουν τους βομβαρδισμούς η Ελλάδα (εν μέσω εντόνων αντιδράσεων, όμως, στο
κυβερνών κόμμα και με μια διαφοροποίηση του υπουργού Εξωτερικών), το Βέλγιο
(μετά λύπης) και η Δανία (σχεδόν μετά χαράς). Με τα υλικά αυτά, όμως, δύσκολα
κτίζεται ένας τρίτος (τέταρτος, πέμπτος, ας τον πούμε όπως θέλουμε) δρόμος…

ΟΙ ΑΝΤΙΔΡΑΣΕΙΣ αυτές προκάλεσαν μια στυφή, αλλά ενδεικτική δήλωση της
Αμερικανίδας υπουργού Εξωτερικών Μαντλίν Ολμπράιτ: «Θα ήταν πολύ ωραία αν
εκείνοι που δεν υποστηρίζουν την προσέγγισή μας είχαν μια δική τους προσέγγιση
που να λειτουργεί». Τέτοιες εναλλακτικές προσεγγίσεις, φυσικά, υπάρχουν και
έχουν προταθεί. Περιλαμβάνουν την άρση των κυρώσεων και την ενίσχυση των
πραγματικών δημοκρατικών δυνάμεων του Ιράκ ­ αλλά δεν ξεπλένουν λεκέδες.

Για να δώσει ακόμη μεγαλύτερη έμφαση στις διαφορές που χωρίζουν τους ηγέτες
της Κεντροαριστεράς, ο Μάσιμο Ντ’ Αλέμα προχώρησε στη συνέντευξή του στη
«Στάμπα» και σε μερικούς προσωπικούς χαρακτηρισμούς. Ο Μπλερ, είπε, δίνει
υπερβολική προσοχή στις δημοσκοπήσεις. Ο Ζοσπέν πάσχει από κρατισμό. Ο
Σρέντερ, από «οικονομικό εγωισμό που στερείται ιστορικών συμπλεγμάτων αλλά και
οραμάτων». Και ο Κλίντον, από υποκρισία.

«Σκεφθείτε ότι στην πρόσφατη σύνοδο κορυφής καταναλώσαμε τον χρόνο μας σε έντονες

συζητήσεις γύρω από την κατάργηση των duty free!» παραπονέθηκε ο Ντ’ Αλέμα.
Μπορεί να φανταστεί κανείς τους ίδιους αυτούς ανθρώπους να χαράζουν δρόμους
και στρατηγικές για τον 21ο αιώνα;