[ ΠΡΟΒΟΛΕΙΣ ]

ΤΙΣ ΗΜΕΡΕΣ αυτές γιορτάζεται η πεντηκοστή επέτειος από την υιοθέτηση της
Οικουμενικής Διακήρυξης των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου. Στα πενήντα χρόνια που
διέρρευσαν, σημειώθηκε σημαντική πρόοδος στη διαδικασία διασφάλισης, σεβασμού
και προστασίας των ανθρωπίνων δικαιωμάτων με πρωτοβουλίες και προσπάθειες των
διεθνών οργανισμών (ΟΗΕ, Συμβούλιο της Ευρώπης κ.λπ.), αλλά και με την
ανάπτυξη του ρόλου και βαρύτητας των Μη Κυβερνητικών Οργανώσεων (ΜΚΟ). Οι Μη
Κυβερνητικές Οργανώσεις κάθε τύπου διαδραματίζουν έναν ολοένα και ευρύτερο
ρόλο ως ενδιάμεσοι θεσμοί ανάμεσα στο γραφειοκρατικό και απρόσωπο κράτος και
την άμορφη κοινωνία, συμβάλλοντας στη μορφοποίηση της «κοινωνίας των πολιτών»
και της ανάδειξης νέων μορφών κοινωνικής αλληλεγγύης και κοινωνικής συγκρότησης.

Το σημαντικότερο είναι, όμως, ότι τα ανθρώπινα δικαιώματα και γενικότερα η
προώθηση των δημοκρατικών αξιών εμφανίζονται ολοένα και περισσότερο ως
κεντρικά στοιχεία της εξωτερικής πολιτικής των κρατών του διεθνούς συστήματος
με σημαντικές βεβαίως εξαιρέσεις. Στις εξαιρέσεις αυτές περιλαμβάνονται και οι
Ηνωμένες Πολιτείες της Αμερικής (ΗΠΑ), η μόνη υπερδύναμη στον σημερινό κόσμο.
Σ’ ένα ειδικό αφιέρωμα για την επέτειο της Διακήρυξης, ο «Economist» επεσήμανε
πρόσφατα (και καυτηρίασε) την απροθυμία των ΗΠΑ να αποδεχθούν και εφαρμόσουν
με συνέπεια και συστηματικό τρόπο τις βασικές αρχές που απορρέουν από τη
Διακήρυξη αλλά και να υποβάλουν την εξωτερική τους πολιτική στην πειθαρχία,
κανόνες και αξίες του πολυμερούς διεθνούς συστήματος και διεθνών οργανισμών
και θεσμών.

Χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι η άρνηση των ΗΠΑ να συμπράξουν στη δημιουργία
του Διεθνούς Ποινικού Δικαστηρίου για τα εγκλήματα εναντίον της ανθρωπότητας.
Αντίθετα, η Ευρωπαϊκή Ένωση, παρά τις σοβαρές επίσης αδυναμίες της,
εμφανίζεται πρωτοπόρος στον τομέα αυτό. Η προώθηση του σεβασμού των ανθρωπίνων
δικαιωμάτων αποτελεί μέρος της εξωτερικής πολιτικής και σχέσεων της Ευρωπαϊκής
Ένωσης. Η πρωτοπορία αυτή επιβεβαιώνει το ευρωπαϊκό πρότυπο πολιτικής και
ταυτότητας ως πρότυπο που στηρίζεται πρωτίστως σ’ ένα σύνολο δημοκρατικών
πολιτικών αξιών. Βέβαια, οι παρατηρήσεις αυτές δεν θα πρέπει να οδηγήσουν σε
κανένα είδους εφησυχασμό, ιδιαίτερα καθώς εξακολουθούν να σημειώνονται σοβαρές
παραβιάσεις δικαιωμάτων σε πολλές χώρες.

Ο Π.Κ. Ιωακειμίδης είναι αναπληρωτής καθηγητής του Πανεπιστημίου Αθηνών.