ΤΡΙΤΗ ΑΠΟΨΗ Τα «μικρά» και τα «μεγάλα»

Οι δημοσκοπήσεις σπανίως επιφυλάσσουν εκπλήξεις. Συνήθως, αυτό που προσφέρουν
είναι η επιβεβαίωση του ήδη γνωστού, αν όχι ο θρίαμβος του αυτονόητου. Και, το
σημαντικότερο, το μέλλον δηλαδή, μας αφήνουν να το μαντέψουμε.

ΟΙ πολυσυζητημένες δημοσκοπήσεις των τελευταίων ημερών δεν μου φαίνεται να
αποτελούν εξαίρεση στον κανόνα. Και το διευρυνθέν προβάδισμα της αξιωματικής
αντιπολίτευσης έναντι της κυβέρνησης. Και η υψηλή δημοτικότητα των γνωστών
σταρ της δημόσιας ζωής. Και η γενικότερη δυσθυμία έναντι των δημοσίων
πραγμάτων. Και η αδυναμία των κομμάτων να εμπνεύσουν και να εκπροσωπήσουν την
πλειοψηφία των πολιτών. Και η ευκολία με την οποία οι ερωτώμενοι
προθυμοποιούνται να υποστηρίξουν (ανεξόδως, βέβαια) υποθετικά νέα κόμματα ­
όλα, κοντολογίς, τα μείζονα ευρήματα των πρόσφατων δημοσκοπήσεων τα
ψυχανεμιζόμασταν λίγο – πολύ.

Αλλά τι σημασία έχει, για παράδειγμα, το εύρημα ότι ενώ εμπιστευόμαστε το
ΠΑΣΟΚ λίγο περισσότερο απ’ ό,τι τη Ν.Δ. για τη διακυβέρνηση της χώρας, θα
ψηφίζαμε αναφανδόν εκείνον που λιγότερο εμπιστευόμαστε, αν οι εκλογές γίνονταν
αύριο; Και πού οφείλεται, άραγε, η όλο και ψηλότερη δημοτικότητα προσώπων που
ενώ έχουν κεντρική θέση στον δημόσιο βίο, δεν μετέχουν των ευθυνών της
διαχείρισής του ­ του Αβραμόπουλου, του Αρχιεπισκόπου Χριστόδουλου ή του
Προέδρου Κωστή Στεφανόπουλου;

Αν έλειπε ο τρίτος από την παρέα των δημοφιλών, θα μπορούσαμε να τα αποδώσουμε
όλα στη φωτογένεια ή τις ακριβοπληρωμένες δημόσιες σχέσεις των άλλων δύο. Μα
είναι φανερό, νομίζω, ότι άλλη είναι η αληθινή αιτία.

Υποστηρίζεται, βέβαια, ότι οι πολίτες των δημοσκοπήσεων, με την ελαφράδα που
παρέχει μια κάλπη που δεν παράγει αποτελέσματα (αλλά ποιος στ’ αλήθεια
πιστεύει ότι οι δημοσιευμένες δημοσκοπήσεις δεν παράγουν πολιτικά
αποτελέσματα;), ψηφίζουν εκείνον που τους χαϊδεύει τα αυτιά, εκείνον που
φέρνει μόνον καλά νέα, χωρίς να φθείρεται στους ανταγωνισμούς, τις τριβές και
τις εντάσεις της καθημερινής πολιτικής πρακτικής. Ως εάν οι πολίτες των
δημοσκοπήσεων (οι ίδιοι, δηλαδή, που σε άλλες περιστάσεις βαπτίζονται
κυρίαρχος λαός) ήταν άτομα περιορισμένης ευθύνης, με κρίση μειωμένου καταλογισμού.

Θα ήταν, νομίζω, αποδοτικότερο για όλους και προπάντων για τους παραλήπτες των
μηνυμάτων των δημοσκοπήσεων, αντί να αφορίζουν το μήνυμα αυτό, ως προϊόν
συλλογικής επιπολαιότητας, να ψάξουν να βρουν τι στ’ αλήθεια οι πολίτες
ζητούν, σε τι αντιδρούν, τι προσδοκούν.

Μήπως αυτό που κάνει τους Έλληνες να τείνουν ευήκοον ους στον Αρχιεπίσκοπο, να
ψηφίζουν τον λάιτ δήμαρχο ή να σέβονται τον σεμνό και σοβαρό Πρόεδρο, αυτό που
τους κάνει να απομακρύνονται από τα παλιά κόμματα, να μην εμπιστεύονται τα
Μέσα Ενημέρωσης ή να δίνουν ψήφο σ’ ένα κόμμα που λίγο εμπιστεύονται, είναι
στην πραγματικότητα ένα και το αυτό; Ένα βαθύτερο αίτημα, δυσανάγνωστο και
δυσπροπέλαστο, μα υπαρκτό;

Σ’ έναν κόσμο που θρυμματίζεται και χάνει το συνεκτικό του νόημα, όπου τα
σύνορα της πολιτικής θαμπώνουν και συρρικνώνονται, όπου οι πολιτικοί
κατεβαίνουν από τον Όλυμπο και εμφανίζονται ενώπιόν μας με όλη τη μετριότητα
του κοινού θνητού και οι ιεραρχίες χάνουν το κύρος τους, δεν είναι φυσικό οι
πολίτες να νοσταλγούν έναν άλλο δημόσιο λόγο; Όχι υποχρεωτικά παρηγορητικό,
δημαγωγικά ή λαϊκιστικά ευχάριστο. Αλλά λόγο νοηματοδοτικό, παραγωγό ελπίδας,
αυτοπεποίθησης, μιας νέας εικόνας για τον συλλογικό μας εαυτό, μιας
πολιτιστικής περισσότερο παρά στενά πολιτικής αλλαγής. Η έλλειψή του είναι
φυσικό να προσανατολίζει τη ζήτηση προς τα υποκατάστατά του. Αλλά η ποιότητα
των υποκατάστατων ας μη θεωρηθεί ότι υποβαθμίζει και την ίδια την αυθεντική ζήτηση.

Πρακτικά, τώρα: Λένε ότι το συμπέρασμα για την κυβέρνηση από τις δημοσκοπήσεις
είναι πως έχει την εμπιστοσύνη της κοινωνίας στα «μεγάλα» ­ την ΟΝΕ, φέρ’
ειπείν ­ αλλά την τρώνε τα καθημερινά, τα «μικρά». Και πως αν τα φροντίσει τα
«μικρά» θα καταφέρει να ανατρέψει το προβάδισμα ενός αντιπάλου, που, όντως,
προηγείται αλλά δεν πείθει, μήτε ενθουσιάζει. Ίσως έχω άδικο, αλλά πολύ
αμφιβάλλω. Νομίζω ότι το παιχνίδι δεν παίζεται στα «μικρά», μα στα «μεγάλα» ­
αυτά που οι πολίτες νιώθουν μεγάλα.