ΔΙΑΣΤΑΣΕΙΣ Ευτυχισμένοι υπέργηροι

Να φτάνεις τα ενενήντα. Να τα ξεπερνάς. Να μη χαίρεις κατ’ ανάγκη άκρας
υγείας, αλλά να ζεις καλά, να διακατέχεσαι από περιέργεια και ­ κυρίως ­ να
ενδιαφέρεσαι για τους άλλους.

Τζων Γκαλμπραίηθ. Καλύτερα να ζεις πολλά και καλά χρόνια, παρά λίγα και δυστυχισμένα…

ΠΡΙΝ ΑΠΟ μερικές εβδομάδες, τριακόσια άτομα συγκεντρώθηκαν σε μια θερμαινόμενη
σκηνή έξω από τη Σχολή Πολιτικής Διοίκησης Τζων Κέννεντυ του Χάρβαρντ για να
γιορτάσουν τα 90ά γενέθλια του Τζων Κένεθ Γκαλμπραίηθ. Μετά τους χαιρετισμούς
και τους ύμνους, σηκώθηκε αργά και επιβλητικά ο ίδιος ο καθηγητής. «Η
προχωρημένη ηλικία δεν αποτελεί πάντα μια καλοήθη εμπειρία», είπε. «Παρά
ταύτα, είμαι απολύτως πεπεισμένος ότι είναι πολύ καλύτερη από την εναλλακτική κατάσταση».

Την επομένη, ο συγγραφέας της «Κοινωνίας της αφθονίας» δέχθηκε στο σπίτι του
τον Τζων Κάσιντυ του «Νιου Γιόρκερ». Είχε περάσει καλά το προηγούμενο βράδυ.
«Αναρωτήθηκα δυο-τρεις φορές αν ήμουν πραγματικά καλός, αλλά έπεισα εύκολα τον
εαυτό μου», είπε μ’ ένα χαμόγελο. Όχι, δεν διευκρίνισε αν βρήκε κάπως
γερασμένους τους συνδαιτυμόνες του.

Ο Νορμπέρτο Μπόμπιο αποφεύγει τις εξόδους. Στο κατώφλι της δέκατης δεκαετίας
της ζωής του, ο μεγάλος ιταλός φιλόσοφος δεν θεωρεί τον εαυτό του ηλικιωμένο,
ούτε καν γέρο. «Το “υπέργηρος” θα μου πήγαινε καλύτερα», σημειώνει στον
χαιρετισμό που έστειλε σ’ ένα συνέδριο με τίτλο «Κατοικώντας μαζί». Είναι
κουρασμένος, δεν υπάρχει αμφιβολία. Οι δυνάμεις του σιγά-σιγά τον
εγκαταλείπουν. Χρειάζεται βοήθεια για τα μικρά, καθημερινά πράγματα. Έχει όμως
την τύχη να ζει εδώ και χρόνια στο δικό του σπίτι, να περιβάλλεται από οικεία
πράγματα, να κάθεται κάθε πρωί στο γραφείο του και να βρίσκει τις τελευταίες
επιστολές στις οποίες πρέπει να απαντήσει, το βιβλίο που ξεκίνησε την
προηγουμένη, την παλιά του πένα, τον χαρτοκόπτη που του χάρισαν πριν από πολλά
χρόνια οι μαθητές του με τις υπογραφές τους, τη σελίδα που άρχισε να γράφει.

Ο φιλόσοφος δεν είναι μόνος. Με την πιο αυθεντική έννοια της λέξης ­ γράφει ­
βιώνει καθημερινά τη συναρπαστική εμπειρία να βρίσκεται μαζί με τους
αγαπημένους του ανθρώπους, με τη γυναίκα του πρώτα απ’ όλα, αναρωτιέται όμως
αν οι νέοι καταλαβαίνουν τι σημαίνει «μαζί» όταν αυτό το «μαζί» διαρκεί πάνω
από πενήντα χρόνια.

«Μαζί»: να είναι αυτό το μυστικό για τα βαθιά κι ευτυχισμένα γεράματα;
Παίρνοντας συνεντεύξεις από 25 ανθρώπους στο πλαίσιο του βιβλίου του
«Γεννημένος το 1900» που κυκλοφορεί αυτή την εβδομάδα, ο βρετανός συγγραφέας
Χάντερ Ντέηβις αναζήτησε τα κοινά τους σημεία. Εντάξει, υπάρχουν τα γονίδια:
όλοι είχαν τουλάχιστον ένα γονιό που πέρασε τα 80. Όλοι, ο δικηγόρος, οι
γιατροί, οι εργάτριες, ο αστυνομικός, ο οικοδόμος, έκαναν λίγο-πολύ μια
οργανωμένη ζωή. Αυτό που τον κατέπληξε, όμως, ήταν η εξωστρέφειά τους. Ακόμη
και στα 98 τους, αυτοί οι άνθρωποι δεν είχαν έμμονη ιδέα με τον εαυτό τους. Το
ενδιαφέρον τους για τους άλλους δεν το έχασαν ποτέ. Η σοφία να βρίσκεται άραγε
στον αντίποδα του εγωισμού;