Ενίσχυση των φτωχών

«Κερδοσκόπος; Ποιος, εγώ;», διαμαρτύρεται ο Τζορτζ Σόρος. Και για να αποδείξει
τις καλές του προθέσεις, έγραψε ένα βιβλίο για τη σωτηρία του οικονομικού
συστήματος, που πολλοί τον κατηγορούν ότι παραλίγο να ανατρέψει.

Τζορτζ Σόρος. Ένας κερδοσκόπος κατά της κερδοσκοπίας

ΤΟ ΔΙΛΗΜΜΑ που αντιμετωπίζουμε σήμερα, γράφει ο Τζορτζ Σόρος στο βιβλίο του «Η
Κρίση του Παγκόσμιου Καπιταλισμού», είναι αν πρέπει να συντονίσουμε διεθνώς το
παγκόσμιο χρηματοπιστωτικό σύστημα ή αν θα αφήσουμε κάθε χώρα ξεχωριστά να
προστατεύσει τα συμφέροντά της. Είναι σωστό να μειώνονται τα αμερικανικά
επιτόκια, αλλά αυτό από μόνο του δεν είναι αρκετό. Οι φτωχές χώρες χρειάζονται
άμεση οικονομική ενίσχυση. Η Βραζιλία εξακολουθεί αν υποφέρει από τη φυγή
ξένων και εγχωρίων κεφαλαίων στο εξωτερικό. Δεν μπορεί να επιβιώσει για πολύ
ακόμη με τόσο υψηλά επιτόκια.

«ΕΝΕΣΕΙΣ» ΣΤΗΝ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑ

Ο πρόεδρος Κλίντον διατύπωσε την πρόταση για τη δημιουργία ενός ταμείου που θα
έδινε τη δυνατότητα στις περιφερειακές χώρες, οι οποίες ασκούν συνεπή
οικονομική πολιτική, να αποκτήσουν πρόσβαση στις διεθνείς κεφαλαιαγορές. Έτσι
θα μπορούσαν να υπάρξουν εγγυήσεις για δάνεια σε χώρες όπως η Κορέα, η
Ταϊλάνδη και η Βραζιλία, τα οποία θα είχαν άμεση καταπραϋντική επίδραση στις
διεθνείς αγορές. Με «ενέσεις» ρευστότητας προς την περιφέρεια θα μπορούσε να
εξαλειφθεί η ανάγκη μείωσης των επιτοκίων στο κέντρο, γεγονός που θα έφερνε το
παγκόσμιο σύστημα σε καλύτερη ισορροπία.

Οι κεντρικοί τραπεζίτες είναι αντίθετοι σε κάτι τέτοιο λόγω των επιπτώσεων
στον πληθωρισμό. Όμως, μετά τις γερμανικές εκλογές, οι κεντροαριστερές
κυβερνήσεις στην Ευρώπη μπορεί να υποδεχτούν πιο ευνοϊκά την αμερικανική
πρόταση. Το ίδιο θα κάνει και η Ιαπωνία, εφόσον, εκτός από τη Λατινική
Αμερική, το σχέδιο θα καλύπτει και την Ασία. Έτσι θα έχουμε έναν στέρεο
ακρογωνιαίο λίθο στη λεγόμενη «νέα αρχιτεκτονική» του παγκόσμιου οικονομικού συστήματος.

ΣΥΝΔΕΣΗ ΕΥΡΩ – ΔΟΛΑΡΙΟΥ

Με τη γέννηση του ευρώ θα έχουμε τρία μεγάλα νομισματικά μπλοκ ­ ουσιαστικά
δύο, αν σκεφτούμε τα προβλήματα που αντιμετωπίζει η ιαπωνική οικονομία. Η
αντιπαράθεση ανάμεσα στο ευρώ και το δολάριο μπορεί να αποδειχτεί ολέθρια. Δεν
μπορεί, όμως, να αποκλειστεί και η μεταξύ τους συνεργασία, με κάποιας μορφής
επίσημη σύνδεση.

Είναι πραγματοποιήσιμη, όμως, μία τέτοια συνεργασία; Θα μπορούσε να γίνει αν,
ας πούμε, κάθε πλευρά παράσχει στην άλλη εγγυήσεις για οποιαδήποτε μεταβολή
των επιτοκίων.

Μου αρέσει ιδιαίτερα η ιδέα που έχει διατυπώσει ο σερ Μάικλ Μπάτλερ για ένα
«σκληρό ECU». Πρόκειται για ένα «νομισματικό καλάθι» που είναι σκληρότερο από
τα νομίσματα που το συναποτελούν. Έτσι, όταν υποτιμάται ένα από τα επιμέρους
νομίσματα, υποχρεούται να αντισταθμίζει το έλλειμμα που προκαλεί στο «καλάθι».
Το δολάριο και το ευρώ, λοιπόν, θα μπορούσαν να συνδεθούν με ένα τέτοιο σύστημα.

ΕΛΕΓΧΟΙ ΚΕΦΑΛΑΙΩΝ

Οι ανοιχτές κεφαλαιαγορές είναι ιδιαίτερα επιθυμητές όχι μόνο για
οικονομικούς, αλλά και για πολιτικούς λόγους. Οι έλεγχοι κεφαλαίων προκαλούν
φοροδιαφυγή, διαφθορά και κατάχρηση εξουσίας. Μία κλειστή οικονομία είναι
απειλή για την ελευθερία.

Δυστυχώς, οι διεθνείς χρηματοπιστωτικές αγορές είναι ασταθείς. Η έκθεση των
τοπικών αγορών στα παιχνίδια των διεθνών χρηματοπιστωτικών αγορών θα μπορούσε
να προκαλέσει περισσότερη αστάθεια από όση μπορεί να αντέξει μία χώρα η οποία
είναι εξαρτημένη από ξένα κεφάλαια. Για αυτό, μολονότι δεν είναι καλή πολιτική
υπό ιδεώδεις συνθήκες, κάποιας μορφής έλεγχος κεφαλαίων ίσως να είναι
προτιμότερος από την αστάθεια. Η πρόκληση είναι να δημιουργήσουμε διεθνείς
χρηματοπιστωτικές αγορές τόσο σταθερές, που θα καταστήσουν περιττούς τους
ελέγχους κεφαλαίων.

Οι περιφερειακές χώρες πρέπει να ενθαρρυνθούν ώστε να μην «γυρνούν την πλάτη»
στο παγκόσμιο σύστημα, όπως κάνει η Μαλαισία. Για να διασφαλιστεί αυτό, το
Διεθνές Νομισματικό Ταμείο και άλλοι οργανισμοί πρέπει ίσως να αναγνωρίσουν
την ανάγκη για κάποιους περιορισμούς στην κυκλοφορία κεφαλαίων. Οι τράπεζες,
ας πούμε, θα μπορούσαν να υποχρεωθούν να γνωστοποιούν τις νομισματικές θέσεις
τους και, αν χρειαστεί, να επιβληθούν όρια στις νομισματικές τοποθετήσεις
τους, ώστε να περιοριστεί η κερδοσκοπία.

Δεν υπάρχουν διαρκείς και συνολικές λύσεις, αλλά ένα πράγμα είναι βέβαιο. Οι
χρηματοπιστωτικές αγορές είναι εγγενώς ασταθείς και για αυτό χρειάζονται
εποπτεία και συντονισμό. Το ζήτημα είναι αν θα έχουμε τη σύνεση να ενισχύσουμε
τις διεθνείς χρηματοπιστωτικές αρχές. Διαφορετικά, δεν θα πρέπει να εκπλαγούμε
αν δούμε κάθε χώρα ξεχωριστά να περιχαρακώνεται πίσω από ένα φρούριο ελέγχων κεφαλαίου.