Στροφή στο σχολείο και τη γνώση

«1 φλιτζάνι, 1 ποτήρι, 1 μπολ, 1 τραπεζάκι». Σε αυτόν τον πίνακα
ανακοινώσεων δεν υπάρχουν ούτε καρφιτσωμένες εγκύκλιοι ούτε ανακοινώσεις «εκ
της διευθύνσεως» ούτε σημειώματα από το συνδικαλιστικό όργανο των εκπαιδευτικών.

Το διάλειμμα σε αυτό το σχολείο γίνεται σε ένα ευρύχωρο χολ με άνετους καναπέδες και πίνακες. Ακόμα και τότε οι μαθητές συζητούν με τους καθηγητές τους, όπως ο Σίμος (αριστερά) και η Κλαίρη

ΑΠΛΩΣ οι μαθητές που έκαναν μια ζημιά, γράφουν την απώλεια και βάζουν δίπλα
την υπογραφή τους. Άλλωστε, η ενδυνάμωση της ατομικής ευθύνης και συνείδησης
είναι ένας από τους στόχους που έχουν στο σχολείο της «Στροφής».

Μοιάζει με το ιδανικό σχολείο: στις τάξεις του υπάρχουν το πολύ 7-8 μαθητές,
τα θρανία είναι γραφεία τοποθετημένα το ένα δίπλα στο άλλο, τα χρώματα στους
τοίχους δεν είναι το λευκό που βρωμίζει, κανείς δεν παίρνει απουσίες, και αν
κάποιος είναι αδιάβαστος έχει το θάρρος να το συζητήσει με τον καθηγητή του.
Το σχολείο της «Στροφής» ­ ή πιο σωστά του Δικτύου Υπηρεσιών της «Στροφής» ­
δεν έχει ούτε προαύλιο ούτε κάγκελα και λουκέτα στην είσοδο ούτε γραφείο
διευθυντή ούτε καντίνα ούτε «άτυπο» καπνιστήριο. Οι μαθητές του είναι
ιδιαίτερα δεμένοι μεταξύ τους και συνηθίζουν να αφήνουν στο χαμηλό τραπεζάκι,
δίπλα στον καναπέ, του χολ τα πακέτα με τα τσιγάρα τους για το διάλειμμα.

ΕΜΕΝΑΝ ΑΠΟ ΑΠΟΥΣΙΕΣ

Αποκαλούν με το μικρό όνομα τους καθηγητές τους και θα θεωρούσαν υποτιμητικό
για τον εαυτό τους το ενδεχόμενο να κάνουν σκονάκι στο διαγώνισμα. Και ας
είχαν εγκαταλείψει πριν από μερικά χρόνια τα σχολεία τους ­ οι περισσότεροι
μένοντας από απουσίες. Οι έφηβοι της «Στροφής» μέχρι πέρυσι παρακολουθούσαν
μαθήματα στα νυχτερινά σχολεία της περιοχής. Το ωράριο του προγράμματος (από
το πρωί έως το απόγευμα) δεν άφηνε κανένα περιθώριο για φοίτηση σε πρωινό
σχολείο. Αλλά όπως αποδείχτηκε και στην πράξη, ούτε και το νυχτερινό ήταν λύση.

«Δεν είχαν απαιτήσεις από εμάς», λέει ο Γιώργος. «Να σας πως, υπήρχε μια
καθηγήτρια που μου έλεγε ότι προτιμούσε να μένω έξω από την τάξη», θυμάται ο
Σίμος. «Ήταν δύσκολο να συναντάμε φίλους από παλιά ή να βλέπουμε άλλα άτομα να
κάνουν χρήση δίπλα μας», εξηγεί ο Βασίλης.

«Το πιο δύσκολο ήταν να εξηγήσεις στους άλλους τα όρια που είχες και τους
περιορισμούς. Ξέρεις τι είναι να σου ζητάνε αναπτήρα και να μην μπορείς να τον
δανείσεις; Λες απλώς ότι είσαι σε Κοινότητα και δεν επιτρέπεται, αλλά αυτό
γενικά σε απομονώνει, σε βάζει σε μια κατάσταση άμυνας», συμπληρώνει η Σάντυ.
Έτσι ελήφθη η απόφαση για τη δημιουργία ενός σχολείου μέσα στην Κοινότητα, το
οποίο λειτουργεί εφέτος για πρώτη φορά. Οι καθηγητές πληρώνονται από το ΚΕΘΕΑ,
οι αίθουσες διδασκαλίας είναι τα δωμάτια του νεοκλασικού, οι ίδιοι οι μαθητές
φροντίζουν τον χώρο τους και τα βιβλία είναι τα ίδια με όλων των σχολείων. «Οι
μαθητές μας παρακολουθούν κανονικά το ωρολόγιο πρόγραμμα και είναι
εγγεγραμμένοι σε κανονικά δημόσια σχολεία», εξηγεί ο υπεύθυνος εκπαίδευσης του
Δικτύου Υπηρεσιών της «Στροφής» κ. Παναγιώτης Κουτρουβίδης, «μόνο που δεν
παρακολουθούν εκεί, αλλά σε εμάς. Στο τέλος της χρονιάς, όμως, έχουν το
δικαίωμα να δώσουν εξετάσεις ως “κατ’ ιδίαν διδαχθέντες”, ο νόμος του
υπουργείου Παιδείας δίνει την ευχέρεια, και να περάσουν στην επόμενη τάξη».

ΤΑ ΚΕΝΑ ΤΟΥΣ ΔΥΣΚΟΛΕΥΟΥΝ

Μία από τις μεγαλύτερες δυσκολίες των μαθητών είναι να καλύψουν το κενό που
άφησε η μακροχρόνια απουσία τους από το σχολείο. Ο Γιώργος είχε «κολλήσει» δύο
χρόνια στη Β’ Λυκείου, ο Σίμος πήγε μέχρι το Γυμνάσιο και μετά, παρότι
συνέχιζε τυπικά, δεν κατάφερε επί τρία χρόνια να τελειώσει ούτε την πρώτη τάξη
του Λυκείου ­ «άλλαζα συνεχώς σχολεία γιατί με έδιωχναν» ­, η Σάντυ το
παράτησε στη Β’ Λυκείου, ο Ηλίας πήγε επί τρία χρόνια στην Α’ Λυκείου χωρίς να
καταφέρει να την τελειώσει και ο Κώστας είχε τελειώσει πριν από τέσσερα χρόνια
το Γυμνάσιο.

Όλοι, όπως και υπόλοιποι ­ έως τον αριθμό σαράντα ­ συμμαθητές τους, παράτησαν
το σχολείο τους, αφού ξεκίνησαν τη χρήση.

Και οι περισσότεροι έφτασαν μέχρι την ηρωίνη. Παίρνοντας, όμως, την απόφαση να
ζήσουν μια ζωή χωρίς εξάρτηση, να είναι «καθαροί», υπέγραψαν και ένα
«συμβόλαιο» για να συνεχίσουν το σχολείο. Και όπως εξηγεί ο υπεύθυνος της
θεραπευτικής κοινότητας που απευθύνεται σε έφηβους χρήστες κ. Γιώργος
Καλαρρύτης, «δεν νοείται θεραπευτική παρέμβαση στο πρόβλημα της κατάχρησης
ουσιών και της εξάρτησης στους εφήβους, χωρίς να παρέμβουμε στον παράγοντα
εκπαίδευση. Δεν μπορούμε να πούμε αν η χρήση οδηγεί στη διακοπή του σχολείου ή
η διακοπή οδηγεί στη χρήση. Εκείνο που συμβαίνει είναι ότι δημιουργείται
φαύλος κύκλος, όπου το ένα τροφοδοτεί το άλλο».

15 ΧΡΟΝΙΑ Ο ΜΕΣΟΣ ΟΡΟΣ

Ο μέσος όρος ηλικίας των μαθητών-χρηστών εγκαταλείπει το σχολείο στην ηλικία
των 15,6 ετών. Οι έφηβοι της «Στροφής» είναι ηλικίας από 14 έως 21 χρόνων. Και
το σύνηθες φαινόμενο είναι να ξαναρχίζουν τα μαθήματα ύστερα από διακοπή
πολλών χρόνων. Εμπειρία όχι και τόσο εύκολη, αφού «όταν είσαι είκοσι δεν είναι
εύκολο να πηγαίνεις στην ίδια τάξη με αυτόν που είναι δεκαέξι ούτε είναι
εύκολο να συγκεντρώνεσαι, να διαβάζεις, και να μπεις γενικά στη λογική του
σχολείου. Όμως, για εμάς αυτό είναι μέρος του στόχου που έχουμε βάλει»,
τονίζει ο Σίμος.

ΜΙΑ ΠΡΟΤΑΣΗ ζωής και δημιουργίας ενάντια στην παθητικότητα και την κάθε μορφής
εξάρτηση δίνουν τα παιδιά του προγράμματος «Νόστος», με αφορμή τον εορτασμό
των πέντε χρόνων από την δημιουργία του. Σήμερα, τα παιδιά των ομάδων του
προγράμματος περιμένουν όσους θέλουν να γιορτάσουν μαζί τους τα γενέθλια του
«Νόστος» στις εκδηλώσεις που διοργάνωσαν στο παλιό εργοστασιο της ΔΕΗ, Σολωμού
1 και Φαληρέως, στις επτά το απόγευμα.

Τα μέλη των ομάδων παρουσιάζουν στις εγκαταστάσεις του παλιού εργοστασίου της
ΔΕΗ, έκθεση φωτογραφίας και έκθεση ζωγραφικής που συνθέτουν δικά τους έργα,
καθώς και συναυλία από το μουσικό συγκρότημα της θεραπευτικής κοινότητας και
θεατρικό δρώμενο από την ομάδα του Κέντρου Κοινωνικής Επανένταξης. Επίσης η
ομάδα συγγραφής της κοινότητας, που την αποτελούν μέλη του προγράμματος,
ετοίμασε το βιβλίο με τίτλο «Πορεία Ανατολική», το οποίο εξέδωσε και το
προσθέτει στην προσπάθεια όλων των μελών του προγράμματος «Νόστος» για μια νέα
αρχή, μακριά από κάθε μορφή εξάρτηση. Το πρόγραμμα «Νόστος» βασίζεται στη
φιλοσοφία των θεραπευτικών κοινοτήτων και παρέχει ολοκληρωμένο υποστηρικτικό
πλαίσιο για την απεξάρτηση και την κοινωνική επανένταξη των εξαρτημένων ατόμων
από φαρμακευτικές ουσίες στις περιοχές του Πειραιά, των νησιών του Αιγαίου,
της Κρήτης και της Νοτίου Ελλάδος.

Οι μαθητές. «Η συμμετοχή μας στο μάθημα είναι αυτονόητη, δεν μας την επιβάλλουν. Άλλωστε, αυτό είναι το δικό μας σχολείο»

Η ΠΟΡΤΑ ανοίγει, ο Ηλίας και ο Κώστας ακούνε προσεχτικά τη Λέττα, μπροστά τους
είναι ανοιχτό το βιβλίο των Θρησκευτικών στο πρώτο κεφάλαιο. Υπάρχει η αίσθηση
ότι περισσότερο διακόψαμε μια συζήτηση, παρά ένα τυπικό μάθημα.

«Εεεε, τι να σας πω τώρα, όταν είσαι είκοσι χρόνων δεν μπορείς να
αντιμετωπίσεις το μάθημα όπως όταν είσαι δεκαπέντε», λέει ο Κώστας. Η
καθηγήτριά τους ­ «το μάθημα που διδάσκω κανονικά είναι αγγλικά, αλλά όπως
όλοι μας κάνω κι άλλα» ­ εξηγεί ότι το θέμα του μαθήματος είναι η χριστιανική
αγάπη. Είναι νέα και μόλις ξεκινάει την καριέρα της διδασκαλίας. Από εκεί που
κάθεται, δεν μπορεί να δει τις καρδούλες που έχει ζωγραφίσει ο Κώστας στο
χαρτί του. Δηλώνει ικανοποιημένη και ευχαριστημένη: «Σίγουρα είναι διαφορετικά
απ’ ό,τι στα συνηθισμένα σχολεία, εδώ είμαστε πιο κοντά στους μαθητές, κι αυτό
βοηθάει πιστεύω να δουλεύουμε καλύτερα».

Η τάξη τους έχει γραφεία, τις αγαπημένες αφίσες και βιβλιοθήκες με τα τετράδια και τα βιβλία τους

Οι μαθητές παρακολουθούν τις τάξεις από τις 4 έως τις 9 το βράδυ, δύο φορές
την εβδομάδα, Τετάρτη και Σάββατο, έχουν αθλητικές και καλλιτεχνικές
δραστηριότητες, και εκτός από το ωρολόγιο πρόγραμμα που ορίζει το υπουργείο,
κάνουν επιπλέον μαθήματα για ηλεκτρονικούς υπολογιστές, συμβουλευτική (όπου ο
κάθε μαθητής συζητάει ατομικά για διάφορα θέματα και προβλήματα με τον
καθηγητή που επιλέγει), όπως επίσης και ενισχυτική διδασκαλία.

Η λειτουργία του σχολείου είναι πιλοτική φέτος, αλλά οι υπεύθυνοι θα ζητήσουν
του χρόνου να υπαχθεί στο υπουργείο.

* Όποιος θα ήθελε να ενισχύσει οικονομικά το Σχολείο της Στροφής μπορεί να
καταθέσει χρήματα στην Εθνική Τράπεζα: αρ. λογαριασμού 111/296006-04.