[ ΠΡΟΒΟΛΕΙΣ ]

Η ΠΡΩΤΗ συνάντηση των υπουργών Εθνικής Άμυνας των κρατών της Ευρωπαϊκής Ένωσης
(Ε.Ε.) πραγματοποιήθηκε την περασμένη εβδομάδα στη Βιέννη. Η συνάντηση ήταν
άτυπη, αλλά η συμβολική και ουσιαστική της σημασία δεν μπορεί να παραβλεφθεί.
Με την προοπτική εφαρμογής της Συνθήκης του Άμστερνταμ, έχει αρχίσει στους
κόλπους της Ευρωπαϊκής Ένωσης μια νέα συζήτηση για το μέλλον της ευρωπαϊκής
άμυνας. Το θέμα είναι από τα δυσκολότερα στη διαδικασία της ευρωπαϊκής
ενοποίησης. Κάποια βήματα έχουν πάντως γίνει προς την κατεύθυνση αυτή.

Η Συνθήκη του Άμστερνταμ προβλέπει «τη σταδιακή διαμόρφωση αμυντικής
πολιτικής». Ωστόσο, η Ένωση πρέπει να προσφεύγει στη Δυτικοευρωπαϊκή Ένωση
(ΔΕΕ) για την εκπόνηση και εφαρμογή των αποφάσεων και δράσεων που έχουν
συνέπειες στην άμυνα. Η ΔΕΕ ανακηρύσσεται στο «αναπόσπαστο μέρος στην ανάπτυξη
της Ένωσης», αλλά η εμπειρία δείχνει ότι η ενεργοποίηση της ΔΕΕ είναι
εξαιρετικά δύσκολη υπόθεση. Επιπλέον η ΔΕΕ δεν διαθέτει δικά της επαρκή
στρατιωτικά μέσα και πρέπει να προσφύγει στο ΝΑΤΟ, για «να τα δανεισθεί» με
ό,τι αυτό συνεπάγεται.

Οι διαπιστώσεις αυτές οδηγούν σε νέες σκέψεις για τον αμυντικό ρόλο της
Ένωσης. Μία ιδιαίτερης σημασίας εξέλιξη υπήρξε η πρόσφατη αποδοχή από τη
Βρετανία της κατάργησης της ΔΕΕ και ανάληψης όλων των λειτουργιών της
(πολιτικών και στρατιωτικών) από την Ένωση. Παρά τα προβλήματα που υπάρχουν
στο εγχείρημα αυτό, η συγχώνευση της ΔΕΕ στην Ένωση θα ξεκαθαρίσει τουλάχιστον
το θεσμικό πλαίσιο ως προς τη χάραξη και άσκηση της αμυντικής πολιτικής.

Στη συνέχεια θα πρέπει να υπάρξει επεξεργασία της σχέσης Ε.Ε. και ΝΑΤΟ,
ιδιαίτερα καθώς έχει αποφασισθεί (Ιούνιος 1996) η ανάπτυξη της ευρωπαϊκής
αμυντικής ταυτότητας (ESDI) στα πλαίσια της Συμμαχίας. Για την αντιμετώπιση
των προβλημάτων και διαμόρφωση των αμυντικών προοπτικών έχουν ήδη παρουσιασθεί
ιδέες από Γαλλία, Βρετανία, Ισπανία, Ελλάδα και άλλους. Το θετικό είναι ότι
συνειδητοποιείται ολοένα και εντονότερα ότι Ένωση με ενιαίο νόμισμα και
φιλοδοξίες να διαδραματίσει διεθνή ρόλο θα είναι ατελής χωρίς κοινή αμυντική
πολιτική. Κάτι είναι κι αυτό…

Ο Π.Κ. Ιωακειμίδης είναι αναπληρωτής καθηγητής του Πανεπιστημίου Αθηνών.