ΤΡΙΤΗ ΑΠΟΨΗ Νέα (παλιά) συνταγή;

Ο Γιαν Βίφστραντ σίγουρα δεν είναι ένας συνηθισμένος διευθυντής εφημερίδας. Η
«Σίντσβενσκα Ντάγκμπλανετ», η εφημερίδα που διευθύνει τα τελευταία πέντε
χρόνια, βρίσκεται στον ενδέκατο χρόνο διαρκούς κυκλοφοριακής ανόδου. Πώς τα
κατάφερε; «Κάνοντας λιγότερο από πολλά πράγματα», δήλωσε στο πρόσφατο Φόρουμ
για τη στρατηγική των εφημερίδων που οργάνωσε στο Παρίσι η ΔΕΕ.

«Εμείς οι διευθυντές πάσχουμε από μια πολύ σοβαρή, αλλά ελπίζω όχι ανίατη
ασθένεια: την ασθένεια του περισσότερου», είπε ο κ. Βίφστραντ. Κατ’ αυτόν, το
θέμα δεν είναι η ποσότητα αλλά πρωτίστως η ποιότητα του περιεχομένου. Και εδώ
η ανάγκη για μια νέα δημοσιογραφική προσέγγιση των θεμάτων είναι εμφανής.

Ένας πρώτος άξονας δεν μπορεί παρά να είναι ο σχετισμός της ειδησεογραφίας με
την καθημερινότητα των πολιτών. «Λιγότερα άρθρα για πολιτικές τακτικές,
ίντριγκες και κλίκες ­ περισσότερα άρθρα για τις επιπτώσεις της εφαρμοζόμενης
πολιτικής στις ζωές των ανθρώπων». Είναι, όντως, γεγονός, ότι η υπερβολική
κάλυψη των «παιχνιδιών εξουσίας» δημιουργεί διπλό πρόβλημα: όχι μόνο βάζει σε
κίνδυνο την αξιοπιστία της εφημερίδας (καθώς μπορεί να δοθεί η εντύπωση ότι η
εφημερίδα δεν είναι μόνο παρατηρητής αλλά και συμμέτοχος σε αυτά) αλλά,
επίσης, δεν ενδιαφέρει πολλούς αναγνώστες ­ ή, τουλάχιστον, όχι στον βαθμό που
θα πληρώσουν κάθε μέρα γι’ αυτήν την κάλυψη.

Ο δεύτερος άξονας είναι η στροφή ­ ή η επιστροφή ­ σε μια πιο «έξυπνη» και
ενεργητική δημοσιογραφία. Κατά τον Γιαν Βίφστραντ όλα τα τμήματα της
εφημερίδας χρειάζονται επειγόντως διαφορετικές προτεραιότητες και πρακτικές.
«Έχετε σκεφθεί ποτέ», ρώτησε απευθυνόμενος στους εκδότες που συμμετείχαν στο
Φόρουμ, «γιατί έχετε ακόμα ανταποκριτές που απλώς δίνουν την περίληψη της
τοπικής ειδησεογραφίας; Σήμερα, στην εποχή του Ίντερνετ, δεν τους χρειάζεστε·
αντίθετα, χρειάζεστε άρθρα που να αφορούν το πώς ο κόσμος ζει σε άλλες χώρες
και να κάνουν ουσιαστικές συγκρίσεις».

Θα μπορούσε κανείς να πιστέψει ότι, κατά τον ομιλητή, ο μεγαλύτερος εχθρός της
δημοσιογραφίας είναι το δελτίο Τύπου. «Τα καλλιτεχνικά θέματα είναι γεμάτα από
συνεντεύξεις Τύπου με άρωμα νηπιακού θαυμασμού προς το είδωλο ενώ αγνοούν τη
βιομηχανία της σόου μπίζνες. Τα οικονομικά θέματα βασίζονται σε δηλώσεις
διευθυντικών στελεχών και δεν ερευνούν πώς πραγματικά λειτουργεί η εταιρεία
και πώς μεταχειρίζεται το ανθρώπινο δυναμικό της. Τα θέματα τρόπου ζωής
(lifestyle) είναι αναμασημένα δελτία Τύπου για διάφορα προϊόντα, ενώ η έμφαση
θα ‘πρεπε να είναι σε θέματα οικογενειακής και κοινωνικής ζωής. Και τα
αθλητικά είναι γεμάτα από κοινότοπες δηλώσεις προπονητών και δεν καλύπτουν τη
βιομηχανία του αθλητισμού ή πιο ενδιαφέροντα αγωνιστικά θέματα, όπως, για
παράδειγμα, θέματα τακτικής. Επίσης, είναι γεμάτα από φωτογραφίες με παίκτες
που πανηγυρίζουν, κάτι που αποδεικνύει μόνο ένα πράγμα: ότι ο φωτογράφος έχασε
τη φάση…».

Ίσως όμως το βασικότερο των συστατικών της επιτυχίας της «Σίντσβενσκα
Ντάγκμπλανετ» να είναι η σχέση της με τους αναγνώστες. Η εφημερίδα διαθέτει,
αναλογικά, τον περισσότερο χώρο για δημοσίευση επιστολών προς την εφημερίδα
δίνοντας ειδικό βάρος στις απόψεις των νεαρών αναγνωστών. Η εφημερίδα πλέον
λαμβάνει χίλια γράμματα τον μήνα από έφηβους αναγνώστες και τα δημοσιεύει σε
ένα μηνιαίο ένθετο που είναι ίσως και μια απάντηση σε αυτούς που ισχυρίζονται
ότι η νέα γενιά δεν θέλει να διαβάζει. «Είναι πολύ απλό: εάν πραγματικά
πιστεύετε, όπως λέτε, πως η εφημερίδα είναι ένα εργαλείο δημοκρατίας, τότε
αποδείξτε το τώρα», κατέληξε ο κ. Βίφστραντ.

Ακόμα και το μάρκετινγκ της «Σίντσβενσκα» είναι ευρηματικό. Πριν από τρία
χρόνια, δημοσίευσε στην πρώτη της σελίδα όλο το τηλεοπτικό δελτίο ειδήσεων της
προηγούμενης μέρας. Το μήνυμα ήταν πολύ απλό: όλη η ενημέρωση που προσφέρει η
τηλεόραση χωράει σε μια μόνο σελίδα της εφημερίδας. «Πληρώσαμε πρόστιμο ­ όπως
είχαμε υπολογίσει άλλωστε ­ αλλά άξιζε τον κόπο. Κόστισε λιγότερο από
οποιαδήποτε καμπάνια προβολής και άλλαξε την αντίληψη του κοινού για την
ενημέρωση», είπε ο Γιαν Βίφστραντ. Τα αποτελέσματα, προς το παρόν, τον δικαιώνουν.

Ο Κωνσταντίνος Καμάρας είναι διευθυντής του γραφείου μάνατζμεντ και μάρκετινγκ
της Διεθνούς Ενώσεως Εφημερίδων.