ΔΙΑΣΤΑΣΕΙΣ Οι μαθητές του Γιουνούς

Να και μια κλωνοποίηση που δεν ενέχει κανέναν απολύτως κίνδυνο. Ίσα-ίσα,
υπόσχεται να εξαλείψει τη φτώχεια.

Οι απελπισμένοι. Χάρις στον Μοχάμεντ Γιουνούς, οι κάτοικοι της Ντάκα έχουν την ευκαιρία να ξεφύγουν από τη φτώχεια

ΟΛΑ ξεκίνησαν την ημέρα που ο καθηγητής Μοχάμεντ Γιουνούς συνάντησε σ’ ένα
χωριό του Μπανγκλαντές μια νέα γυναίκα που κατασκεύαζε ένα σκαμνί από μπαμπού.
«Πόσο τ’ αγοράζεις το μπαμπού;» τη ρώτησε. «Πέντε τάκα», κάπου 70 δρχ. «Έχεις
πέντε τάκα;». «Όχι, τα δανείζομαι από τους παϊκάρ», τους μεσάζοντες. «Τι
συμφωνία έχεις κάνει μαζί τους;». «Στο τέλος της ημέρας, τους πουλάω τα
σκαμνιά που έχω φτιάξει». «Πόσο τα πουλάς;». «Πεντέμισι τάκα». Η γυναίκα αυτή
κέρδιζε 7 δρχ. τη μέρα. «Δεν μπορείς να δανειστείς από αλλού;». «Ναι, αλλά
ζητούν πολλά. Ο τόκος είναι συνήθως 10% την εβδομάδα. Έχω ένα γείτονα που
πληρώνει 10% τη μέρα».

Λίγους μήνες αργότερα γεννιόταν η Grameen Bank. Όπως γράφει ο Γιουνούς στο
βιβλίο του «Τραπεζίτης των Φτωχών» που μόλις κυκλοφόρησε στην Αγγλία από τις
εκδόσεις Aurum Press, οι πελάτες αυτής της τράπεζας δεν καλούνται να
αποδείξουν πόσες καταθέσεις έχουν, αλλά πόσο φτωχοί είναι. Είκοσι χρόνια μετά,
η τράπεζα έχει 1.112 υποκαταστήματα στο Μπανγκλαντές και 12.000 υπαλλήλους, οι
οποίοι συναντούν αυτοπροσώπως 2.300.000 δανειολήπτες κάθε εβδομάδα. Το
επιτόκιο είναι χαμηλό, ο διακανονισμός ανθρώπινος και η ανταπόκριση
καταπληκτική: τα δάνεια αποπληρώνονται σε ποσοστό 98%!

Το πείραμα άρχισε έτσι να «κλωνοποιείται». Το παράδειγμα της Grameen Bank
ακολούθησαν η BancoSol στη Βολιβία, η BRI στην Ινδονησία, η Κ-REP στην Κένυα,
η ACEP στη Σενεγάλη, η GAFS στη Νότια Αφρική και, από σήμερα, η Planet Bank
στη Γαλλία ­ ή μάλλον στον κυβερνοχώρο. Η ιδέα για την «πρώτη ανθρωπιστική
ιδιωτική εταιρεία εικονικού χαρακτήρα» ανήκει στον Ζακ Ατταλί, ο οποίος έχει
σήμερα την ευκαιρία να ξεπλύνει παλιές αμαρτίες από τη θητεία του στην
προεδρία της Ευρωπαϊκής Τράπεζας Ανασυγκρότησης και Ανάπτυξης (BERD). Ο Ατταλί
σκέφτηκε να συντονίσει τους 2.000 με 3.000 «Οργανισμούς μικρο-πιστώσεων» (MFI)
που λειτουργούν σε όλο τον κόσμο χορηγώντας δάνεια με ευνοϊκούς όρους στους
απελπισμένους. Και ο μόνος τρόπος να το κάνει, όπως έλεγε ο ίδιος τον Αύγουστο
του 1997, είναι μέσω μιας εικονικής ηπείρου, της έβδομης ηπείρου, όπου θα
εγκατασταθούν σύντομα όλα όσα υπάρχουν στις πραγματικές ηπείρους, χωρίς όμως
τους περιορισμούς της ύλης: του Internet.

Η επίσημη ανακοίνωση θα γίνει στη σημερινή συνεδρίαση της Επιτροπής των
Ηνωμένων Εθνών για το Εμπόριο και την Ανάπτυξη, στη Λυών. Στη διεύθυνση «www.
planetbank. org» μπορεί κανείς όμως ήδη να βρει λεπτομέρειες του σχεδίου. Ενός
σχεδίου με στοιχειώδη προς το παρόν οργάνωση, αλλά φιλόδοξο στόχο: μέχρι το
2005 να επωφελούνται των δανείων 100 εκατομμύρια οικογένειες. Για να γίνει
κάτι τέτοιο, δεν αρκούν η ανιδιοτελής δουλειά των μη κυβερνητικών οργανώσεων
και οι κρατικές επιχορηγήσεις. Απαιτούνται πόροι από τις χρηματαγορές. Και
εύποροι άνθρωποι σαν τον Ατταλί ή τον Σόρος που θέλουν να πάνε στον παράδεισο.
Δίπλα στον Γιουνούς.