Διαμάχη στη… φάτνη του ευρώ

Λίγο πριν από τη γέννηση του ευρώ, οι Ευρωπαίοι πολιτικοί θέτουν υπό
αμφισβήτηση την παντοδυναμία της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας. Πολιτικοί και
τραπεζίτες έχουν εμπλακεί σε μια διαμάχη που μπορεί να αλλάξει την εικόνα του
νέου νομίσματος.

ΟΝΕ – ευρώ. Πολιτικοί και τραπεζίτες διασταυρώνουν τα ξίφη τους

ΟΤΑΝ ΟΙ Ευρωπαίοι υπουργοί Οικονομικών συναντήθηκαν τον περασμένο μήνα στο
Λουξεμβούργο, ο Τέο Βάιγκελ έκανε την τελευταία εμφάνισή του. Το κόμμα του
είχε ηττηθεί στις εκλογές. Λίγοι είχαν συνειδητοποιήσει τότε το μέγεθος της
αλλαγής. Και ο Βάιγκελ αποχώρησε με ένα μόνο αποχαιρετιστήριο δώρο στις
αποσκευές του ­ ένα μπουκάλι ουίσκι που του προσέφερε ο Βρετανός ομόλογός του
Γκόρντον Μπράουν.

Η ΕΚΚΛΗΣΗ ΛΑΦΟΝΤΕΝ

Ένα μήνα αργότερα, η αλλαγή είναι αδύνατον πια να αγνοηθεί. Ο Όσκαρ Λαφοντέν,
που διαδέχτηκε τον Βάιγκελ, οδηγεί την ευρωπαϊκή οικονομική σκέψη προς τα
αριστερά, κάνοντας έκκληση για χαμηλότερα επιτόκια και βυθίζοντας τη Γερμανία
σε μια οξεία διαμάχη για την ανεξαρτησία της Κεντρικής της Τράπεζας.

Την έκκληση Λαφοντέν υιοθετούν τώρα και άλλοι Ευρωπαίοι πολιτικοί, που ζητούν
την πραγματοποίηση νεοκεϋνσιανών δαπανών για την ενίσχυση της απασχόλησης.

Παραμονές της γέννησης του ευρώ, οι πολιτικοί αρχίζουν να αμφισβητούν τους
πανίσχυρους κεντρικούς τραπεζίτες, την Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα και το
Σύμφωνο Σταθερότητας και Ανάπτυξης που προβλέπει «ποινές» για όσες χώρες έχουν
υπερβολικά ελλείμματα.

ΟΙ ΠΕΝΤΕ ΠΕΙΣΘΗΚΑΝ

Στη Γερμανία, η μετατόπιση είναι σαφής. Η Μπούντεσμπανκ λειτουργεί σε ένα
καθεστώς «καθαγιασμένης» αυτονομίας στο οποίο αποδίδεται η μακροπρόθεσμη
οικονομική επιτυχία της χώρας, σε περιβάλλον χαμηλού πληθωρισμού και σταθερής ανάπτυξης.

Πριν από δύο εβδομάδες, ο υπουργός Άμυνας Ρούντολφ Σάρπινγκ ήταν ο πρώτος που
ζήτησε διάλογο με τους κεντρικούς τραπεζίτες για να πειστούν να μειώσουν τα
επιτόκια. Ακολούθησαν οι πρωθυπουργοί της Ιταλίας και της Πορτογαλίας στη
σύνοδο κορυφής στην Αυστρία. Σε αυτούς προσέθεσε τη φωνή του και ο Όσκαρ
Λαφοντέν. Από τότε, πέντε ευρωπαϊκές χώρες μείωσαν το κόστος δανεισμού.

Επίσης, υπάρχουν ενδείξεις από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή ότι μπορεί να επιτραπεί
σε χώρες που θέτουν σε εφαρμογή μεγάλα επενδυτικά προγράμματα να υπερβαίνουν
τα όρια που έχει θέσει το Σύμφωνο Σταθερότητας και Ανάπτυξης.

Όμως, την περασμένη εβδομάδα οι κεντρικοί τραπεζίτες άρχισαν την αντεπίθεσή
τους, αντιλαμβανόμενοι ότι βασικός στόχος του Λαφοντέν είναι η Ευρωπαϊκή
Κεντρική Τράπεζα, που θα ελέγχει τα επιτόκια της ζώνης του ευρώ, από τον Ιανουάριο.

Οι σύμμαχοι του προέδρου της ΕΚΤ Βιμ Ντούιζενμπεργκ υποστηρίζουν ότι τα
επιτόκια στις χώρες του ευρωπαϊκού πυρήνα είναι χαμηλά και ότι η μείωσή τους
δεν θα δημιουργήσει αυτομάτως νέες θέσεις εργασίας (όπως δεν δημιούργησε και
στην Ιαπωνία).

ΤΟ ΣΚΛΗΡΟ ΝΟΜΙΣΜΑ

Γιατί, όμως, έχει ξεσπάσει αυτή η οξύτατη διαμάχη και τι σημαίνει για το ευρώ;
Μετά τις κυβερνητικές αλλαγές στη Γερμανία και την Ιταλία, μόνο σε δύο από τις
15 χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης βρίσκονται στην εξουσία συντηρητικές
κυβερνήσεις. Η στροφή προς τα αριστερά συνέπεσε με μια παγκόσμια οικονομική
επιβράδυνση, που προκαλεί ερωτηματικά για τη λειτουργία του κοινού ευρωπαϊκού νομίσματος.

Την ίδια ώρα, στην Ευρώπη, διεξάγεται μια φιλοσοφική συζήτηση για το πώς ένα
νόμισμα που σχεδιάστηκε πάνω στο πρότυπο της Μπούντεσμπανκ, με στόχο τον
περιορισμό του πληθωρισμού, θα προσαρμοστεί σε μια κατάσταση όπου ο
μεγαλύτερος κίνδυνος είναι η ύφεση.

Οι πολιτικοί είναι υπέρ της άσκησης χαλαρότερης πολιτικής, αλλά οι τραπεζίτες
εμμένουν σε αυτό που έχουν μάθει: το «σκληρό νόμισμα».

Η Συνθήκη του Μάαστριχτ μοιάζει να ενισχύει την άποψη των τραπεζιτών, αφού
καθορίζει ως πρωταρχική ευθύνη της ΕΚΤ τη διατήρηση της σταθερότητας των τιμών.

Ο ΝΕΟΣ ΔΙΟΙΚΗΤΗΣ

Όμως, πρόσφατα στοιχεία δείχνουν ότι ο στόχος της σταθερότητας των τιμών έχει
ήδη επιτευχθεί, αφού ο πληθωρισμός στη ζώνη του ευρώ έπεσε από 1,4% τον Ιούλιο
σε 1% τον Σεπτέμβριο.

Έτσι, οι πιέσεις που ασκεί ο Λαφοντέν μπορεί να οδηγήσουν σε δύο κατευθύνσεις.
Δεν αποκλείεται να επιδιώξει να επηρεάσει την ΕΚΤ μέσω τού επικεφαλής της
Μπούντεσμπανκ. Ο Χανς Τιτμάγιερ αποχωρεί τον προσεχή Αύγουστο και η γερμανική
κυβέρνηση θα έχει την ευκαιρία να διορίσει στη θέση του κάποιον με «κεϋνσιανή απόχρωση».

Η δεύτερη δυνατότητα είναι ο στενότερος συντονισμός της οικονομικής πολιτικής
σε πολιτικό επίπεδο μέσω του Συμβουλίου Ευρώ-11. Σε αυτή την κατεύθυνση, η
Ευρωπαϊκή Επιτροπή αναμένεται να δώσει στη δημοσιότητα κείμενο με το οποίο θα
προτείνει στενότερο συντονισμό της οικονομικής πολιτικής, τον μεγαλύτερο που
γνώρισε ποτέ η Ευρώπη.

Και αυτό ίσως να σημαίνει ότι η μάχη ανάμεσα στους πολιτικούς και τους
τραπεζίτες μόλις τώρα αρχίζει.

ΤΟ 86% των Βρετανών πιστεύουν πλέον ότι είναι «αναπόφευκτο» η Βρετανία να
υιοθετήσει το ενιαίο ευρωπαϊκό νόμισμα.

Αυτό προκύπτει από τα αποτελέσματα δημοσκόπησης που διεξήγαγε το Ινστιτούτο
ΝΟΡ και δημοσιεύτηκε χθες στην βρετανική εφημερίδα «Εξπρές».

Η δημοσκόπηση δείχνει επίσης ότι η διαφορά ανάμεσα στους ψηφοφόρους που
επιθυμούν την ένταξη της Βρετανίας στη ζώνη του ενιαίου ευρωπαϊκού νομίσματος
και εκείνων που αντιτίθενται στο ευρώ έχει περιοριστεί στο 6%. Περίπου το 35%
των ψηφοφόρων επιθυμούν η χώρα τους να ενταχθεί στην οικονομική και
νομισματική ένωση, ενώ 46% παραμένουν αντίθετοι. Το Αύγουστο του 1991, το
ποσοστό εκείνων που ήταν αντίθετοι στην εφαρμογή του ευρώ έφθανε το 63%.

Η δημοσκόπηση έγινε στις 6 Νοεμβρίου σε δείγμα 1.043 ενηλίκων, σε ολόκληρη τη Βρετανία.