Τρεις αλλαγές στις συντάξεις

Νέο σύστημα χορήγησης των συντάξεων λόγω θανάτου (χηρείας) και αντικίνητρα
στην απασχόληση των συνταξιούχων (αλλά από το έτος 2001) μαζί με την αύξηση
των συντάξεων όσων ασφαλίζονται μετά την 1-1-1993 είναι οι τρεις αλλαγές που
επιφέρει στις συντάξεις το μίνι ασφαλιστικό νομοσχέδιο.

1 ΚΑΘΙΕΡΩΝΟΝΤΑΙ αντικίνητρα από το έτος 2001 στην απασχόληση των
συνταξιούχων. Το μέτρο δεν αφορά όσους αυτοαπασχολούνται (θα έχουν όμως
προσαυξημένες εισφορές κατά 50%), τον επιζώντα των συζύγων και τους
πολύτεκνους. Σε δυο χρόνια από την εφαρμογή του νέου νόμου θα αναστέλλεται η
σύνταξη σε όσους εργάζονται και είναι κάτω των 55 ετών ενώ στους συνταξιούχους
απασχολούμενους ­ άνω των 55 ετών ­ θα γίνεται περικοπή κατά 70% του τμήματος
της σύνταξης άνω των 200.000 δρχ. (κύρια σύνταξη) με προοπτική να γίνει το
ποσό 250.000 δρχ. συμπεριλαμβανομένης και της επικουρικής.

2 Η σύνταξη χηρείας θα καταβάλλεται υπό προϋποθέσεις και στους δύο
συζύγους. Δεν θίγονται οι καταβαλλόμενες συντάξεις.

3 Όσοι έχουν προσληφθεί μετά την 1.1.1993 θα έχουν αύξηση των
κατώτατων συντάξεών τους κατά 50%.

4 Τα ασφαλιστικά ταμεία θα είναι υποχρεωμένα να ενημερώνουν έγκαιρα
τον ασφαλισμένο για την ασφαλιστική του κατάσταση πριν από τη συνταξιοδότησή του.

5 Γίνονται ευνοϊκές ρυθμίσεις για την εξόφληση οφειλών προς τα
ασφαλιστικά ταμεία ύψους 600 δισ. δρχ. ενώ μειώνονται κατά 30% τα πρόσθετα τέλη.

6 Θεσπίζεται δέσμη μέτρων για την καλύτερη αξιοποίηση της κινητής και
ακίνητης περιουσίας των ασφαλιστικών οργανισμών.

7 Καθιερώνεται πακέτο παροχών υποχρεωτικής προληπτικής ιατρικής για
όλους τους ασφαλισμένους το οποίο θα επιβαρύνει τα Ταμεία.

8 Ενοποιούνται, συγχωνεύονται και καταργούνται 67 ασφαλιστικά ταμεία.

9 Συστήνεται υπηρεσία ελέγχου δαπανών υγείας η οποία θα ελέγχει τις
δαπάνες υγείας των ταμείων.

Οι αλλαγές στις συντάξεις λόγω θανάτου δεν θίγουν τις σημερινές ­
καταβαλλόμενες ­ συντάξεις, αλλά όσους θα είναι δικαιούχοι μετά τη δημοσίευση
του σχετικού νόμου. Επίσης, τα αντικίνητρα στην απασχόληση των συνταξιούχων
που εργάζονται δεν αφορούν όλους τους συνταξιούχους και θα έχουν εφαρμογή
ύστερα από δύο έτη.

Οι τρεις αλλαγές που επέρχονται στις συντάξεις είναι οι εξής:

1 Θεσπίζονται από το έτος 2001 αντικίνητρα στην απασχόληση των
συνταξιούχων που εργάζονται. Το μέτρο δεν αφορά τους συνταξιούχους του στενού
δημόσιου τομέα (υπουργεία και ΝΠΔΔ). Αντίθετα, αφορά όλα τα άλλα ασφαλιστικά
ταμεία (ΔΕΚΟ, τράπεζες, ιδιωτικός τομέας). Για όσους δεν έχουν συμπληρώσει το
55ο έτος της ηλικίας τους αναστέλλεται από το έτος 2001 η καταβολή της
σύνταξης. Η ρύθμιση αφορά όσους συνταξιοδοτηθούν και έχουν συμπληρώσει το 55ο
έτος της ηλικίας τους το έτος 2001. Επίσης, από το έτος 2001 σε όσους
συνταξιούχους εργάζονται και είναι άνω των 55 ετών το ποσό της σύνταξης ή του
αθροίσματος των συντάξεων, σε περίπτωση συρροής, που υπερβαίνει τις 200.000
δρχ. τον μήνα καταβάλλεται μειωμένο κατά 70%. Για παράδειγμα, σύνταξη 300.000
δρχ. θα περικόπτεται για το τμήμα άνω των 200.000 δρχ. και έτσι θα
καταβάλλεται σύνταξη 230.000 δραχμές.

Ο υπουργός Εργασίας και Κοινωνικών Ασφαλίσεων Μ. Παπαϊωάννου διευκρίνισε χθες
ότι θα εξεταστεί η περίπτωση να ληφθεί υπόψη στο ποσό πάνω από το οποίο θα
γίνεται η κατά 70% περικοπή της σύνταξης και η επικουρική. Έτσι, υπάρχει
προοπτική το συνολικό ποσό πάνω από το οποίο θα γίνεται η περικοπή να φθάσει
στις 250.000 δραχμές.

* Επίσης, για τους συνταξιούχους αναπηρίας: αν ο συνταξιούχος αναπηρίας που
αναλαμβάνει εργασία από το έτος 2001, ανάλογα με τον βαθμό της αναπηρίας του,
κερδίζει περισσότερα από όσα κερδίζει υγιής απασχολούμενος, σύμφωνα με τους
γενικούς όρους αμοιβής, διακόπτεται η σύνταξη.

Εξάλλου:

* Οι συνταξιούχοι λόγω γήρατος, αναπηρίας ή θανάτου υποχρεούνται πριν
αναλάβουν εργασία που υπάγεται στην ασφάλιση φορέα κύριας ασφάλισης ή στο
Δημόσιο να δηλώσουν αυτό στον φορέα ή στους φορείς κύριας ασφάλισης από τους
οποίους συνταξιοδοτούνται. Παράλειψη της δήλωσης συνεπάγεται καταλογισμό εις
βάρος του συνταξιούχου του ποσού των συντάξεων που έλαβε κατά το χρονικό
διάστημα της εργασίας του με προσαύξηση που θα οριστεί με απόφαση των υπουργών
Οικονομικών, Εργασίας και Κοινωνικών Ασφαλίσεων που δεν μπορεί να υπερβαίνει
τον νόμιμο τόκο υπερημερίας.

(R)Τα αντικίνητρα στην απασχόληση των συνταξιούχων δεν έχουν εφαρμογή:

* Στον επιζώντα των συζύγων.

* Στους αυτοτελώς απασχολούμενους (δελτίο παροχής υπηρεσιών ή επαγγελματική
στέγη), οι οποίοι όμως είναι υποχρεωμένοι να καταβάλλουν τις προβλεπόμενες από
τις οικείες διατάξεις εισφορές προσαυξημένες κατά 50%.

* Στους συνταξιούχους του ΟΓΑ.

* Στους πολύτεκνους των οποίων το ένα τουλάχιστον των τέκνων είναι ανήλικο ή
σπουδάζει σε ανώτερες και ανώτατες σχολές αναγνωρισμένες από το κράτος ή είναι
ανίκανο για κάθε βιοποριστική εργασία.

2 Αυξάνονται κατά 50% τα κατώτατα όρια των συντάξεων γήρατος και
αναπηρίας στους ασφαλισμένους μετά την 1.1.1993. Με τον Νόμο 2084/92 της Νέας
Δημοκρατίας προήλθε σοβαρή μείωση των συντάξεων όσων έχουν ασφαλιστεί μετά το
1993. Η μείωση αυτή φάνηκε ήδη στις συντάξεις αναπηρίας ή λόγω εργατικού
ατυχήματος. Με την προωθούμενη διάταξη (άρθρο 63 του νομοσχεδίου) κατά τον
υπολογισμό των συντάξεων νέων ασφαλισμένων ­ μετά την 1.1.1993 δηλαδή ­ θα
λαμβάνεται υπόψη το μέσο μηνιαίο κατά κεφαλήν ΑΕΠ του έτους 1991 προσαυξημένο
κατά 50% και αναπροσαρμοσμένο κατά το εκάστοτε ποσοστό αύξησης των συντάξεων
των δημοσίων υπαλλήλων.

3 Αλλάζει ο τρόπος χορήγησης της σύνταξης λόγω θανάτου. Για το θέμα,
ως γνωστόν, υπάρχουν προσφυγές στα δικαστήρια από χήρους, με αποτέλεσμα να
έχουν πολλοί δικαιωθεί. Έτσι, με την προωθούμενη διάταξη ενοποιείται ο τρόπος
καταβολής των συντάξεων λόγω θανάτου, χωρίς να θίγονται κεκτημένα ή να
αλλάζουν τα ποσοστά των συντάξεων που ήδη καταβάλλονται. Οι αλλαγές αφορούν
τις περιπτώσεις που ο θάνατος επέρχεται μετά τη δημοσίευση του νέου νόμου
(αναμένεται προς τα τέλη του Δεκεμβρίου ή τον Ιανουάριο του 1999).

Επίσης με άλλες διατάξεις του μίνι ασφαλιστικού νομοσχεδίου προβλέπονται μέτρα
για την εξυπηρέτηση των ασφαλισμένων. Έτσι:

* Πριν την έκδοση διοικητικής πράξης απόρριψης αίτησης ασφαλισμένου για την
απονομή σύνταξης, η αρμόδια υπηρεσία των ασφαλιστικών οργανισμών οφείλει να
καλεί το θιγόμενο ασφαλισμένο σε ακρόαση. Το δικαίωμα της ακρόασης συνίσταται
στην παροχή δυνατότητας στον ασφαλισμένο να αναπτύξει προφορικώς ή γραπτώς τις
απόψεις του ενώπιον του οργάνου το οποίο είναι αρμόδιο για την έκδοση της
διοικητικής πράξης και να προτείνει λύσεις πριν αυτό προβεί σε επιβαρυντική
γι’ αυτόν ενέργεια ή μέτρο. Για την άσκηση του δικαιώματος του ασφαλισμένου
καλείται να εκθέσει τις απόψεις του μέσα σε ένα μήνα από την κοινοποίηση της
σχετικής πρόσκλησης.

* Οι ασφαλιστικοί φορείς είναι υποχρεωμένοι να προβαίνουν στον προσδιορισμό
του χρόνου ασφάλισης μετά από σχετική αίτηση του ασφαλισμένου, που υποβάλλεται
άπαξ μέσα σε 5 χρόνια πριν από την ημερομηνία συμπλήρωσης του ορίου
συνταξιοδότησης και να χορηγούν βεβαίωση, η οποία εξομοιούται με απόφαση, η
οποία υπόκειται σε περίπτωση αμφισβήτησης σε όλα τα κατά νόμο προβλεπόμενα
ένδικα μέσα.

Συντάξεις λόγω θανάτου: Ισχύον καθεστώς

Κατά το ισχύον καθεστώς, η χήρα γυναίκα ασφαλισμένου ή συνταξιούχου δικαιούται
τη σύνταξη του θανόντος συζύγου της, χωρίς προϋποθέσεις.

Για τον χήρο όμως άνδρα απαιτείται αναπηρία πάνω από 67% και επιπλέον να είναι
άπορος σε βαθμό που η συντήρησή του να εβάρυνε ουσιαστικά τη θανούσα σύζυγο.

Η διαφορά προϋποθέσεων στη χορήγηση λόγω θανάτου, σε άνδρες και γυναίκες,
έρχεται σε αντίθεση με το Σύνταγμα που επιτάσσει ισότητα μεταξύ ανδρών και
γυναικών, γεγονός που τελευταία επισημαίνεται σε αποφάσεις των δικαστηρίων και
σε γνωμοδότηση της ολομέλειας του Ελεγκτικού Συνεδρίου.

Προτεινόμενη διάταξη:

Σε περίπτωση θανάτου συνταξιούχου ή ασφαλισμένου ο επιζών των συζύγων
δικαιούται σύνταξη:

* Για μια τριετία ανεξαρτήτως ηλικίας.

* Εάν έχει συμπληρώσει το 45ο έτος της ηλικίας, κατά τη στιγμή του θανάτου, η
σύνταξη καταβάλλεται και μετά τη λήξη της τριετίας εφόσον δεν εργάζεται ή δεν
λαμβάνει σύνταξη από οποιονδήποτε ασφαλιστικό οργανισμό ή το Δημόσιο, εκτός
ΟΓΑ (παλαιές συντάξεις Ν. 4169/61). Σε διαφορετική περίπτωση λαμβάνει το 30%
της σύνταξης.

* Εάν ο επιζών σύζυγος είναι ανάπηρος πάνω από 67%, λαμβάνει το 50% της
σύνταξης ανεξαρτήτως άλλων προϋποθέσεων (ηλικία ή απασχόληση).

* Σε κάθε περίπτωση, μετά τη συμπλήρωση του 65ου έτους της ηλικίας η σύνταξη
που έχει διακοπεί ή κατεβάλλετο μειωμένη, χορηγείται ολόκληρη εφόσον ο επιζών
σύζυγος δεν εργάζεται ή δεν λαμβάνει άλλη σύνταξη, άλλως λαμβάνει το 50% αυτής.

* Τέκνα δικαιούμενα σύνταξης λαμβάνουν το υπόλοιπο ποσό της σύνταξης που
περικόπτεται ή ολόκληρο το ποσό (σε περίπτωση που δεν χορηγείται στον επιζώντα
σύζυγο) το οποίο και επιμερίζεται εξίσου στα δικαιούχα πρόσωπα.

Δεν υπάγονται στους περιορισμούς μερικής ή ολικής διακοπής της σύνταξης

* όσοι λαμβάνουν σύνταξη πολεμική εξ ιδίου δικαιώματος

* όσοι λαμβάνουν τη σύνταξη της πολύτεκνης μητέρας

* όσοι λαμβάνουν σύνταξη ως παθόντες εν υπηρεσία ή εξαιτίας τρομοκρατικών ενεργειών.