ΤΡΙΤΗ ΑΠΟΨΗ Με τις ειδήσεις ξεχνιέμαι

Τι είναι πρώτη είδηση σε ένα δελτίο ειδήσεων; Είναι γνωστό ότι από τις
ειδήσεις που φθάνουν σε ένα κανάλι μόνο το 10% χρησιμοποιείται. Ποια είναι τα
κριτήρια μιας τέτοιας επιλογής; Το ρώτημα θα μπορούσε να διατυπωθεί και ως
εξής: «Τι κατασκευάζεται ως πρώτη είδηση;». Ή μάλλον «Τι αξίζει αν
κατασκευασθεί ως πρώτη είδηση;».

«Όμως κανείς δεν εκδίδει πιστοποιητικά ανυπαρξίας»

Ε.Μ. Σιοράν – «Εγκόλπιο Ανασκολοπισμού»

Το ερώτημα μας πηγαίνει κατ’ ευθείαν στην καρδιά της λειτουργίας της μικρής
οθόνης. Αν είναι αλήθεια ότι η μικρή οθόνη είναι ένας πανίσχυρος ανώνυμος
παιδαγωγός, τότε το παραπάνω ερώτημα θα μπορούσε να διατυπωθεί και ως εξής:
«Τι εκπαιδευόμαστε να εισπράττουμε ως πρώτη είδηση;». Το ερώτημα δεν στερείται
σημασίας αν αναλογισθούμε ότι τέτοια είναι η δύναμη της τηλεοπτικής εικόνας,
τέτοια η διείσδυσή της στο συλλογικό φαντασιακό, ώστε μια πρώτη είδηση στο
δελτίο ειδήσεων μάς εισάγει σε κάτι πολύ πέραν της ενημέρωσης. Μας εισάγει σε
αυτό που αξίζει να συμβαίνει. Σε αυτό που αξίζει να αξιολογείται ως πρώτο.
Δηλαδή σημασιακά ανώτερο.

Η ενημέρωση μέσω της μικρής οθόνης δεν είναι ποτέ απλή ενημέρωση. Είναι και
συμμετοχή σε ένα αξιολογικό και υπαρξιακό σύμπαν, όπου προτάσσεται και μια
ιεράρχηση γύρω από το σημαντικό και το επουσιώδες. Ένα σύμπαν, όπου δεν
διαδραματίζονται μόνον «γεγονότα», αλλά και μοντέλα ανθρώπινης ύπαρξης και συνύπαρξης.

Με αυτή την έννοια αξίζει να ρίξουμε μια ματιά σε έναν ενδεικτικό κατάλογο
γεγονότων της Παρασκευής 16 Οκτωβρίου.

­ Στον τόπο μας βρισκόμαστε δύο ημέρες πριν από τις δημοτικές εκλογές και ο
πυρετός ανεβαίνει.

­ Στην Ιταλία ένας πρώην κομμουνιστής πρωθυπουργός σχηματίζει κυβέρνηση και
σηματοδοτεί μια νέα ιστορική εξέλιξη.

­ Στη Γαλλία ειρηνικές πορείες μαθητών, που διεκδικούν καλύτερες συνθήκες
παιδείας, διακόπτονται βίαια από ταραχοποιούς.

­ Το Νόμπελ Ειρήνης απονέμεται στους πολιτικούς ηγέτες των δύο αντιμαχομένων
πλευρών της Βόρειας Ιρλανδίας.

­ Στην Αμερική ο Μπιλ Κλίντον κηρύσσει την έναρξη κύκλου απ’ ευθείας
συνομιλιών για το Μεσανατολικό μεταξύ των ηγετών του Ισραήλ και των Παλαιστινίων.

Όσο κι αν η έννοια-γεγονός υπόκειται σε σχετικοποιήσεις του τύπου «αυτό που
είναι γεγονός για μένα δεν είναι για σένα» ή «δεν υπάρχουν γεγονότα παρά μόνον
ερμηνείες γεγονότων», δεν μπορεί να αμφισβητηθεί ότι τα παραπάνω αποτελούν
γεγονότα, ικανά να πλαισιώσουν ένα δελτίο ειδήσεων.

Το γεγονός, λοιπόν, ότι στις 16 Οκτωβρίου πρώτη είδηση και μάλιστα με άφθονη
χρονική κάλυψη σε ορισμένα ιδιωτικά κανάλια ήταν το διαζύγιο ενός ηθοποιού,
δεν μπορεί να περάσει ασχολίαστο. Κάτι σημαίνει. Κάτι σημαίνει για την
τηλεοπτική τροφή. Κάτι σημαίνει γι’ αυτό που εκπέμπει η μικρή οθόνη. Κάτι
σημαίνει γι’ αυτό που προσδοκάμε να εκπέμπει η μικρή οθόνη.

(Οι πολλαπλές αλληλοαντιδράσεις ανάμεσα στον «πομπό» και τον «δέκτη» είναι σε
μια συνεχή δυναμική κίνηση).

Παρακολουθήσαμε, λοιπόν, αναδρομικές σκηνές από τον πρόσφατο γάμο, από τη
δεξίωση, από τη γαμήλια τούρτα. Κι έπειτα ακούσαμε το αγωνιώδες ερώτημα «γιατί
χώρισαν;». «Πού είναι τώρα ο γαμβρός;». «Ποια είναι τα πιθανά σενάρια;». Κι
όλα αυτά όχι σε κάποια ψυχαγωγικού τύπου εκπομπή ποικίλης ύλης, αλλά σε ένα
δελτίο ειδήσεων που στοχεύει στην ενημέρωση.

Εύλογα, λοιπόν, διερωτάται κανείς: πόσο αυτή η περίφημη ενημέρωση συγχέεται με
την ψυχαγωγία; Κι αυτή η περίφημη ψυχαγωγία, πόσο δεν συγχέεται με την
ηδονοβλεπτική διείσδυση στον ιδιωτικό βίο των επωνύμων;

«Με ένα δελτίο ξεχνιέμαι», θα μπορούσε να ήταν ένα κυρίαρχο σλόγκαν. Κι επειδή
καθώς φαίνεται εκατομμύρια είναι αυτοί που επιθυμούν να ξεχασθούν, να
«κλέψουν» επώνυμη λάμψη, να αποδράσουν από ασφυκτικούς χώρους και χρόνους, γι’
αυτό και οι ψίθυροι καρδιάς και το «Διαζύγιο Γκλέτσου» φτιάχνουν πρώτη είδηση.

«Με ένα δελτίο ειδήσεων ξεχνώ». Ξεχνώ τη σημασία του πολιτικού, τη σημασία της
σύγκρουσης, τη σημασία των σημασιακών ιεραρχήσεων. Ξεχνώ τι είναι σημαντικό
και τι όχι.

Από παράθυρο στον κόσμο, η τηλεόραση μεταμορφώνεται σε παράθυρο σε φωταγωγό.
Κι ο κόσμος μικραίνει, μικραίνει τόσο πολύ. Μοιάζει με κελί φυλακής, που
προσμένει να φωτισθούν τα σκοτάδια του από τις πρόσκαιρες λάμψεις της
χρυσόσκονης ενός επώνυμου σταρ.

Όχι, δεν είναι αυτή η τηλεόραση που ονειρεύεται ο κόσμος. Δεν είναι αυτή η
τηλεόραση που ονειρεύεται η τηλεόραση.

Η Φωτεινή Τσαλίκογλου είναι καθηγήτρια στο Τμήμα Ψυχολογίας του Παντείου Πανεπιστημίου.