ΔΙΑΣΤΑΣΕΙΣ Πίστη και επιστήμη

Σε τι κόσμο θα ζουν σε είκοσι χρόνια οι «κομπιούτερ-άνθρωποι»; Μα σε έναν
πανίσχυρο μικροεπεξεργαστή.

Το ξέσπασμα. Θα χρειαστεί άραγε μια μέρα να πάρουμε το σφυρί κατά του Γκέιτς και των ομοίων του; Ο Άρνο Πενζίας πιστεύει πως όχι

Ο ΙΤΑΛΟΣ εμβρυολόγος Σεβερίνο Αντινόρι δηλώνει έτοιμος να δημιουργήσει τον
πρώτο ανθρώπινο κλώνο για να βοηθήσει τους στείρους άνδρες να αποκτήσουν
παιδιά. Μια κλινική του Λονδίνου απέκτησε ήδη την άδεια να παγώνει και να
αποθηκεύει ωάρια γυναικών που θέλουν να κάνουν την καριέρα τους και φοβούνται
ότι όταν αποφασίσουν να κάνουν παιδί, το σώμα τους θα τις προδώσει. Οι
ηλεκτρονικοί υπολογιστές γίνονται όλο και πιο γρήγοροι, όλο και πιο σύνθετοι,
τα ρομπότ απειλούν να καταργήσουν πολλά επαγγέλματα. Δόκτωρ Πενζίας, πού
οδεύουμε; Στον θαυμαστό καινούργιο κόσμο που διαμορφώνεται, θα μπορούμε να
ζούμε αξιοπρεπώς εμείς και τα παιδιά μας;

«Η σχεδόν απεριόριστη ροή πληροφοριών και ο έλεγχός τους θα απαλλάξουν την
καθημερινή μας ζωή από τις πιο ενοχλητικές πλευρές της», λέει σε συνέντευξή
του στη «Ρεπούμπλικα» ο Αμερικανός αστροφυσικός Άρνο Πενζίας, που το 1978
τιμήθηκε με το βραβείο Νόμπελ. «Το κόστος της άγνοιας των πραγμάτων που
συμβαίνουν γύρω μας είναι υψηλό. Σκεφτείτε την κυκλοφοριακή συμφόρηση στους
δρόμους, που θα μπορούσε να αποφευχθεί αν οι εργαζόμενοι, αντί να κινούνται
χαωδώς για να πάνε το πρωί στη δουλειά τους, διέθεταν τις αναγκαίες
πληροφορίες ώστε να μοιράζονται τη διαδρομή με κάποιον γείτονα που πηγαίνει
στην ίδια κατεύθυνση».

Σύμφωνα με τον Πενζίας, ο ηλεκτρονικός υπολογιστής θα είναι σε λίγα χρόνια το
ίδιο αξιόπιστος και εύχρηστος με το τηλέφωνο, αν και η αναγνώριση φωνής δεν θα
χρησιμοποιείται παρά στη διόρθωση κειμένων. Η τηλε-εργασία θα γενικευτεί. Οι
οικιακές εργασίες θα απλουστευθούν. Το τηλέφωνο θα επιλέγει τα μηνύματα όπως
μια προσεκτική γραμματέας. Όμως, όχι, δεν θα είμαστε αναγκασμένοι να έχουμε
ένα «τσιπάκι» προσαρμοσμένο στο σώμα μας ­ όπως εκείνος ο Άγγλος καθηγητής ­
για να συνεννοούμαστε με το επαγγελματικό μας περιβάλλον. Τα αισθητήρια όργανα
που διαθέτουμε είναι τόσο σύνθετα και τόσο ακριβή, ώστε δεν έχουμε ανάγκη από
άλλες επαφές με μηχανήματα.

Φαίνεται όμως πως θα έχουμε όλο και περισσότερο ανάγκη τη βιοτεχνολογία ­ και
θα προσευχόμαστε ο κάθε δρ Σηντ και ο κάθε δρ Αντινόρι να σέβονται τα όρια της
επιστήμης τους. Ο Άρνο Πενζίας, πάντως, είναι αισιόδοξος. «Η αυριανή κοινωνία
θα μπορούσε να είναι ακόμη πιο ανθρώπινη από τη σημερινή: εξαρτάται από εμάς.
Σ’ αυτό αναφέρεται η νέα εγκύκλιος του Πάπα για την επιστήμη και την πίστη. Η
πίστη χωρίς επιστήμη είναι τυφλό δόγμα, αλλά η επιστήμη χωρίς πίστη είναι
σκέτα μηχανήματα».

Ο Αμερικανός νομπελίστας αντιλαμβάνεται την πίστη όχι από τη θρησκευτική, αλλά
από την ανθρώπινη πλευρά της. Δεχόμαστε, για παράδειγμα, ότι ο κόσμος έχει
νόημα, ότι οι πιο απλές θεωρίες είναι και σωστές. Μα δεν έχουμε αποδείξεις.
Πρέπει λοιπόν να πιστεύουμε στις υποθέσεις μας. Όσο υπάρχει ισορροπία ανάμεσα
στην επιστήμη και την πίστη, δεν χρειάζεται να φοβόμαστε τίποτα.