Πονοκέφαλοι της Άγκυρας

Αυτές τις ημέρες πολλά ενδιαφέροντα πράγματα σημειώθηκαν με άμεση επίπτωση
στο μέλλον των διεθνών σχέσεων της Άγκυρας.

Γιλμάζ – Ετσεβίτ. Πρωθυπουργός και αντιπρόεδρος της τουρκικής κυβέρνησης. Ο Ετσεβίτ, όμως, ελέγχει την τουρκική εξωτερική πολιτική

ΓΕΓΟΝΟΤΑ που αφορούσαν το μέλλον των Κούρδων του Βόρειου Ιράκ, αλλά και τις
σχέσεις της Τουρκίας με τις Ηνωμένες Πολιτείες, τη Συρία, την Ιταλία, τη
Γερμανία και την Ευρωπαϊκή Ένωση γενικότερα.

Την ώρα που οι σχέσεις Τουρκίας – Ισραήλ βρίσκονται στο καλύτερο σημείο των
τελευταίων χρόνων, οι συναντήσεις του Ιράν με Συρία, Ελλάδα και Αρμενία,
χαρακτηρίστηκαν από τους Τούρκους «διαβολική συμμαχία».

Απότοκο του μη διαλόγου, η δημιουργία του εξόριστου Κουρδικού Κοινοβουλίου.

Η Συρία, ένας από τους πρωταγωνιστές στην ειρηνευτική διαδικασία της Μέσης
Ανατολής και παραδοσιακός εταίρος ορισμένων ευρωπαϊκών κρατών, κατέστη
«διακηρυγμένος εχθρός» για την Τουρκία. Η νέα κατάσταση σίγουρα θα περιπλέξει
τις τουρκικές σχέσεις με το Ισραήλ μακροχρόνια.

Τώρα που έγιναν 14 από τις 15 οι κυβερνήσεις στην Ευρωπαϊκή Ένωση
σοσιαλδημοκρατικές ­ μετά την εκλογή του Σρέντερ στη Γερμανία ­ το Κουρδικό
και το ζήτημα των ανθρωπίνων δικαιωμάτων θα ακούγονται ολοένα και πιο έντονα,
δημιουργώντας πονοκέφαλο στην κυβέρνηση της Άγκυρας.

Οι Γερμανοί μπορεί να στηρίξουν το αίτημα της Τουρκίας για ένταξη στην
Κοινότητα, αλλά θα της ζητήσουν να αρχίσει πολιτικό διάλογο με τους Κούρδους.

ΚΡΙΤΙΚΗ ΣΤΟΝ ΕΤΣΕΒΙΤ

Έντονη κριτική στην ασκούμενη τουρκική εξωτερική πολιτική ασκεί το αγγλόφωνο
περιοδικό «Turkish Probe» που εκδίδεται από τη μοναδική καθημερινή αγγλόφωνη
εφημερίδα της Τουρκίας «Turkish Daily News». Κριτική που έχει άμεσο στόχο τον
αντιπρόεδρο της κυβέρνησης Μπουλέντ Ετσεβίτ, τη σφραγίδα του οποίου φέρει η
εξωτερική πολιτική της Τουρκίας, μια και ο υπουργός Εξωτερικών Ισμαήλ Τζεμ
προέρχεται από το κόμμα του Ετσεβίτ και θεωρείται ο στενότερος συνεργάτης του.

Αιφνιδίασε την Άγκυρα η συμφωνία που επεξεργάστηκε η υπουργός Εξωτερικών των
ΗΠΑ Μαντλίν Ολμπράιτ, φέρνοντας κοντά τις χρόνια αντιμαχόμενες κουρδικές
φατρίες στο Βόρειο Ιράκ.

Τι πείραξε περισσότερο την τουρκική πολιτική ηγεσία: η κοινή εμφάνιση των δύο
Κούρδων ηγετών Τζαλάλ Ταλαμπανί και Μασούντ Μπαρζανί, δίπλα στη Μαντλίν
Ολμπράιτ. Η έκρηξη προήλθε από τον αντιπρόεδρο Μπουλέντ Ετσεβίτ, που επιτέθηκε
πάλι εναντίον της αμερικανικής πολιτικής στο Ιράκ.

Ο πρόεδρος της Δημοκρατίας Σουλεϊμάν Ντεμιρέλ χρησιμοποίησε πιο ήπιους τόνους,
επισημαίνοντας «τα θετικά σημεία της συμφωνίας». Ποια όμως είναι τα αρνητικά;
Οι Μπαρζανί και Ταλαμπανί συμφώνησαν για την εδαφική ακεραιότητα του Ιράκ,
παραδεχόμενοι ότι οι τρεις βόρειες επαρχίες Ντοχούκ, Αρμπίλ και Σουλαϊμανίγια
ανήκουν στο ιρακινό κράτος, εντός των διεθνών συνόρων του Ιράκ. Και τα δύο
κουρδικά κόμματα ανέλαβαν την υποχρέωση να υπερασπίζονται το απαραβίαστο των
συνόρων αυτών «από τρομοκράτες και άλλους».

Δεν χρειάζεται πολλή σκέψη για το ποιοι είναι οι «άλλοι», όταν εκείνη την ώρα
τουρκικά στρατεύματα πραγματοποιούσαν επιχειρήσεις στο Βόρειο Ιράκ.

ΕΝΩ η Τουρκία ακολουθεί την πολιτική του «μη διαλόγου» με την Ευρωπαϊκή Ένωση,
μετά τη Διάσκεψη του Λουξεμβούργου, η Κοινότητα πλησιάζει περισσότερο τα κράτη
της Μεσογείου και της Μέσης Ανατολής, μέσω της διαδικασίας της Βαρκελώνης. Τη
στιγμή που η Τουρκία απομακρύνεται από την Ευρώπη πολιτικά, το Ιράκ, το Ιράν
και η Συρία, γειτονικές χώρες της Τουρκίας, ακολουθούν πολιτική ανοικτών θυρών
με την Ευρώπη.

Έτσι φαίνεται πως η Τουρκία με τις ΗΠΑ και το Ισραήλ δημιουργούν ένα μπλοκ
αντίπαλο προς την Ευρωπαϊκή Ένωση. Η Τουρκία ιστορικά είχε πάντοτε δυσκολίες
με τις σοσιαλδημοκρατικές κυβερνήσεις στην Ευρώπη από τις αρχές της δεκαετίας
του ’50, όταν ακόμα δεν υπήρχε το κουρδικό πρόβλημα.

Στη νέα Μπούντεσταγκ τρεις βουλευτές είναι τουρκικής καταγωγής: Η Λεϊλά Ονούρ
με τους Σοσιαλδημοκράτες και οι Τζεμ Οντεμίρ και Εκίν Ντελιγκόζ με τους
Πράσινους. Οι Πράσινοι όμως, όσο και η αριστερή πτέρυγα των Σοσιαλδημοκρατών,
έχουν επανειλημμένα εκφραστεί εναντίον της πολιτικής της Άγκυρας για το Κουρδικό.

Τα αναμενόμενα θετικά στοιχεία: Από τα δύο εκατομμύρια διακόσιες χιλιάδες
Τούρκους πολίτες που ζουν στη Γερμανία, μόνο το 10% έχει αποκτήσει γερμανική
υπηκοότητα. Στα 60,5% Γερμανούς ψηφοφόρους, μόλις οι 160.000 είναι τουρκικής
καταγωγής. Οι Πράσινοι όμως υποστηρίζουν ότι όποιος γεννιέται στη Γερμανία θα
πρέπει να έχει το δικαίωμα της γερμανικής υπηκοότητας.

Η Ιταλία έχασε την εμπιστοσύνη των Τούρκων, επιτρέποντας τη συνεδρίαση του
εξόριστου κουρδικού Κοινοβουλίου μέσα στο μέγαρο της ιταλικής Βουλής. Η Ιταλία
όμως έχει το ίδιο επιχείρημα που χρησιμοποίησαν προηγουμένως και άλλες χώρες
της Κοινότητας: Σε μια δημοκρατική χώρα, δεν μπορείς να απαγορεύσεις τη
λειτουργία εκλεγμένων αντιπροσώπων. Αυτό είναι ένα ακόμα τίμημα της έλλειψης
διαλόγου με την Ευρωπαϊκή Ένωση. Με αυτό τον τρόπο δεν ακούγονται τα τουρκικά
επιχειρήματα, αποξενώνεται η Τουρκία από την Ευρώπη και αυξάνεται ο εθνικισμός
και οι αντιευρωπαϊκές τάσεις. Κι όσο ο τουρκικός εθνικισμός ενισχύεται τα
πράγματα γίνονται εξίσου πολύπλοκα και για την Ευρώπη.

* Ο Τούρκος πρωθυπουργός Μεσούτ Γιλμάζ συμφώνησε να εξετάσει το ενδεχόμενο
διεξαγωγής πρόωρων βουλευτικών εκλογών τον Δεκέμβριο, αντί τον ερχόμενο
Απρίλιο, όπως είχε προγραμματισθεί, δήλωσε χθες ο αντιπρόεδρος της τουρκικής
κυβέρνησης Μπουλέντ Ετζεβίτ.