Από ένα πέναλτι που σώθηκε, σε ένα νόμισμα που κινδυνεύει

Καρντόζο – Σίλβα. Οι μονομάχοι των εκλογών στη Βραζιλία

ΜΕ ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΟ βραζιλιάνικο στυλ οι εκλογές για πρόεδρο της χώρας και για μέλη
των δύο Βουλών λαμβάνουν χώρα τις χρονιές Παγκοσμίων Κυπέλλων ποδοσφαίρου. Το
1994 η κατάκτηση ­ έστω στα πέναλτι ­ του τροπαίου από την «σελεσάο» και το
βασισμένο στη σωτηρία του εθνικού νομίσματος προεκλογικό πρόγραμμα ενός πρώην
υπουργού Οικονομικών δημιούργησαν ένα κλίμα ευφορίας και χάρισαν στον Φερνάντο
Ενρίκε Καρντόζο μια μεγάλη εκλογική νίκη με 54,3%. Το 1998 η προεκλογική
εκστρατεία άνοιξε επισήμως την ημέρα που ο Ταφαρέλ, αποκρούοντας δύο ολλανδικά
πέναλτι, έστελνε την Βραζιλία στον τελικό του Παρισιού. Όμως, η ατυχής για τη
χώρα κατάληξη του παιχνιδιού εκείνου και οι επιπτώσεις της ασιατικής
οικονομικής κρίσης στο εθνικό νόμισμα έχουν έκτοτε δημιουργήσει ένα
διαφορετικό ψυχολογικό κλίμα.

Το περίεργο είναι ότι αυτή η αλλαγή δεν έχει μεταβάλει σε αμφίρροπη την
εκλογική αναμέτρηση. Τα 106 εκατομμύρια των ψηφοφόρων της τρίτης μεγαλύτερης
δημοκρατίας του κόσμου και ατμομηχανής των εξελίξεων σε ολόκληρη τη Λατινική
Αμερική είναι σχεδόν σίγουρο ότι θα ξαναστείλουν στη προεδρία τον Καρντόζο. Η
μεγαλύτερη δυσκολία στο δρόμο του φιλοπαίγμονα αλλά και αταλάντευτου στις
οικονομικές αρχές του πολιτικού δεν ήταν τόσο η ύπαρξη του παραδοσιακού
αντιπάλου του Λουίς Ινάσιο ντα Σίλβα, γνωστού απλώς ως Λούλα, όσο η καταρχήν
συνταγματική απαγόρευση της ανανέωσης της προεδρικής θητείας. Ο Καρντόζο,
ακολουθώντας το δρόμο που πρώτος χάραξε ο ημι-δικτάτορας του Περού Φουτζιμόρι
(έμελλε να τον ακολουθήσει και ο Μενέμ της Αργεντινής) «παρότρυνε» τη Βουλή να
προβεί στην αναγκαία συνταγματική αναθεώρηση, από την οποία, όλως τυχαίως, ο
ίδιος θα είναι ο πρώτος ωφελημένος. Από εκεί και πέρα ο δρόμος ήταν ανοιχτός
για έναν άνθρωπο με πραγματικά επιτεύγματα κατά τη διάρκεια της θητείας του.

Εκλεγμένος για να επιφέρει τη νομισματική σταθερότητα, ο πρόεδρος Καρντόζο
κατάφερε περισσότερα. Εισάγοντας το νέο νόμισμα της χώρας, το «ρεάλ» (και
μπερδεύοντας έτσι τους ποδοσφαιριστές της Ρεάλ Μαδρίτης, που δεν ξέρουν αν ο
Βραζιλιάνος συμπαίκτης τους Ρομπέρτο Κάρλος τους ζητά λεφτά ή υμνεί την ομάδα
του), πέτυχε να μειώσει θεαματικά τον πληθωρισμό, να σταθεροποιήσει τις τιμές,
να προσελκύσει επενδύσεις, να δώσει ώθηση στην ανάπτυξη και να κάνει
μεταρρυθμιστικά βήματα στην παιδεία και στη γαιοκτησία. Η σκοτεινότερη όψη των
πραγμάτων, τα υψηλά κρατικά ελλείμματα και επιτόκια, η ανέλεγκτη ανεργία και η
εξάρτηση από τις εισαγωγές, ήταν λογικό να συγχωρείται μπρος στην
πραγματικότητα μιας δυναμικότερης οικονομίας. Μέχρι που ενέσκηψε ο «ασιατικός
τυφώνας», που παρέσυρε τα δομικά περισσότερο ασταθή συστήματα, ανάμεσα στα
οποία και το λατινοαμερικανικό. Το ήδη βαρύ δημόσιο χρέος φούσκωσε επικίνδυνα,
πολλά ξένα κεφάλαια άρχισαν να εγκαταλείπουν τη χώρα και η σχεδόν αναγκαστική
υπεραύξηση των επιτοκίων από την κυβέρνηση δεν μπορεί παρά να υπονομεύσει
μεσοπρόθεσμα την ανάπτυξη. Θα δούμε αύριο με ποιο τρόπο οι εξελίξεις αυτές
επηρεάζουν τον εκλογικό αγώνα.