ΔΙΑΣΤΑΣΕΙΣ Οι αμνησίες του αιώνα

«Θυμάμαι. Ακούω τους βομβαρδισμούς, τις φωνές αυτών που πεθαίνουν, το
λαχάνιασμα των εξαντλημένων νοσοκόμων. Βρίσκομαι στο Σαράγεβο, είμαι 18 ημερών
και θυμάμαι…».

Ενκί Μπιλάλ: «Πότε – πότε έχω ανάγκη από έναν όμορφο γαλανό ουρανό πάνω από την έρημο για να μην παθαίνω κατάθλιψη»

ΤΟ 2026 ο Νάικι Ατζφέλντ είναι τριάντα τριών ετών. Μέσα σ’ ένα ταξί που πετάει
πάνω από τη Νέα Υόρκη μιλάει σε μια δημοσιογράφο για την εντυπωσιακή του
μνήμη, που του έχει χαρίσει αρκετά χρήματα αλλά και τρομερούς πονοκεφάλους.
Θυμάται καλά πού βρισκόταν τη 18η μέρα της ύπαρξής του: σε μια κούνια στο
Σαράγεβο, την πόλη όπου γεννήθηκε, δίπλα στον Αμίρ και τη Λεϊλά, δύο άλλα
ορφανά που γεννήθηκαν λίγες μέρες μετά από εκείνον, στο ίδιο νοσοκομείο, εν
μέσω της ίδιας μυρωδιάς αίματος, και που εκείνος ορκίστηκε να προστατεύει. Μα
δεν μπόρεσε να κρατήσει την υπόσχεσή του. Η Λεϊλά είναι χαμένη σε κάποιο
διαστημικό σταθμό. Ο Αμίρ ζει στη Μόσχα ως μισθοφόρος, πουλώντας τις υπηρεσίες
του σε όποιον πληρώνει καλύτερα. Κι ο ίδιος ο Νάικι κινδυνεύει από μια αίρεση
που προσπαθεί να καταστρέψει οτιδήποτε έχει σχέση με τη σκέψη και την
επιστήμη, την κουλτούρα και τη μνήμη.

Το τελευταίο άλμπουμ του μοναδικού Ενκί Μπιλάλ, που κυκλοφόρησε την Τρίτη
ταυτόχρονα σε 14 χώρες (σε λίγες μέρες θα έλθει και στην Ελλάδα) με τίτλο «Ο
ύπνος του τέρατος», δεν ασχολείται τόσο με τον πόλεμο όσο με τη μνήμη. Με το
διαρκές έλλειμμα μνήμης ­ όπως λέει ο δημιουργός στη «Λιμπερασιόν» ­ που
αναγκάζει την Ιστορία να επαναλαμβάνεται συνεχώς. Με τις αμνησίες του αιώνα
που σβήνει. Το Ολοκαύτωμα δεν εμπόδισε τις επιχειρήσεις εθνοκάθαρσης στη
Γιουγκοσλαβία. Και στο Σαράγεβο, έμβλημα αυτού του ελλείμματος μνήμης, ξέσπασε
ξανά πόλεμος το 2012. Η «λεωφόρος των ελευθέρων σκοπευτών» γέμισε πάλι με
πτώματα. Οι εμπόλεμοι δεν διδάχθηκαν τίποτα από το παρελθόν.

Γεννημένος το 1951 στο Βελιγράδι από πατέρα Βόσνιο και μητέρα Τσέχα, ο Μπιλάλ
ζει από τα εννιά του χρόνια στο Παρίσι. Και η ερώτηση που τον καταδιώκει από
μικρό είναι: «Είσαι Σέρβος, Κροάτης ή Μουσουλμάνος;». Έτσι είναι η κοινωνία
μας, θέλει να βάζει σε όλα ετικέτες, να σε εντάξει σε μια φυλή, μια εθνότητα,
μια θρησκεία, ένα επάγγελμα. Ο Μπιλάλ αρνείται να απαντήσει σ’ αυτές τις
ερωτήσεις. Και για τον ήρωά του ήθελε ένα όνομα έξω απ’ όλα αυτά. Ο Νάικι
είναι ο γιος ενός ανθρώπου που σκοτώθηκε από έναν «σνάιπερ» και βρέθηκε χωρίς
χαρτιά από τον δημοσιογράφο της «Λιμπερασιόν» Ζαν Ατζφέλντ. Μοναδικό του
γνώρισμα τα αθλητικά του παπούτσια της μάρκας που χάρισαν στο ορφανό το όνομά του.

Το άλμπουμ είναι σκοτεινό και βίαιο, οι πόλεις είναι μαύρες, διαλυμένες,
επικίνδυνες, απάνθρωπες. Μα ο έρωτας δεν λείπει, δεν θα μπορούσε να λείπει, κι
ας είναι σήμερα ένα προϊόν που το κατασκευάζουν και το πουλάνε. Γιατί ο
έρωτας, ο βαθύς έρωτας, η κοινωνία δύο ανθρώπων ­ λέει ο Μπιλάλ ­ είναι η
τελευταία αληθινή ουτοπία.