«Ειλικρίνεια και συγγνώμη»

Η επικοινωνία είναι λέξη-κλειδί στη ζωή της. Και επικοινωνία σημαίνει
«αγαπώ βαθιά τους ανθρώπους». Αλλά το «αγαπώ», από τη θέση της διευθύντριας
προσωπικού της Τράπεζας Πειραιώς, δεν αντανακλάται στην έννοια τόσο της
ελαστικότητας όσο στην αίσθηση της δικαιοσύνης, στην απόδοση των ευθυνών, στην
παραδοχή του λάθους, στη «συγγνώμη».

Σοφία Στάικου. Ασκεί εξουσία μέσω της συντομοτέρας οδού: της ειλικρίνειας…

Η ΣΟΦΙΑ Στάικου είναι η γυναίκα που κοιτάζει τον συνομιλητή της σταθερά στα
μάτια με ένα διαπεραστικό και πεντακάθαρο βλέμμα. Ακόμη κι αν χρειαστεί να
τον… απολύσει. Είναι η γυναίκα που ασκεί εξουσία μέσω της συντομοτέρας οδού:
της αλήθειας, της ειλικρίνειας…

Όταν πριν από 26 χρόνια προσελήφθη και εκπαιδεύτηκε επί δύο χρόνια ως
υπάλληλος τραπέζης από τη Citibank, κατέληξε στο συμπέρασμα ότι «η τραπεζική
δουλειά ήταν η δουλειά που δεν μου άρεσε να κάνω»! Άρεσε, όμως, τόσο εκείνη
στις… τράπεζες, που συχνά – πυκνά της προσφέρθηκαν δελεαστικά πόστα με
ελκυστικούς όρους. Και επανερχόταν στις τράπεζες ­ αν και κατά διαστήματα
«δοκιμάστηκε» στον Τύπο ή στη διαφήμιση.

Δεν στάθηκε, βέβαια, ποτέ πίσω από το γκισέ, ούτε μπροστά από έναν υπολογιστή.
«Ξένες» διαδικασίες και καθόλου φιλικές για την αεικίνητη κυρία Στάικου, που
σπούδασε Πολιτικές Επιστήμες, έκανε μεταπτυχιακές σπουδές στην Κοινωνιολογία
και Ψυχολογία, ένα χρόνο Ευρωπαϊκό Δίκαιο στις Βρυξέλλες, αλλά αυτό που πάντα
την ενδιέφερε και πάντα την ενδιαφέρει είναι η ανάπτυξη τέτοιων ανθρώπινων
σχέσεων που να δημιουργούν εύφορο κλίμα συνεργασίας και φυσικά να αποδίδουν τα
μέγιστα στην επιχείρηση.

ΤΟ ΜΕΓΑΛΟ ΑΤΟΥ

Κινείται σ’ ένα χώρο καθαρά τεχνοκρατικό με την άνεση του… μη τεχνοκράτη κι
αυτό, αν και ακούγεται αντιφατικό, στην περίπτωσή της «έδεσε σαν χημεία».
Είναι βέβαια τελειομανής και αυτό, ομολογεί, μπορεί να της έχει «στοιχίσει» σε
εμπειρίες, αφού «δεν αναλαμβάνω κάτι αν δεν γνωρίζω ότι θα το κάνω πολύ καλά».

Φυσικά και δεν είπε όχι στην Τράπεζα Πειραιώς. Η εκεί παρουσία της συμβαδίζει
χρονικά με την πορεία της τράπεζας, από την εποχή που ήταν «μια παρατημένη
θυγατρική της Εμπορικής Τράπεζας με 200 εργαζόμενους». Ανέλαβε τον Μάρτιο του
’92 το κομμάτι της προβολής και της επικοινωνίας της Τράπεζας προς τα έξω και
μέσα στο φθινόπωρο αποφασίστηκε από τη διοίκηση να ανατεθεί εξ ολοκλήρου η
«διαχείριση του ανθρώπινου δυναμικού» σε εκείνη, την «εξωτραπεζικό»
επαγγελματία που είχε ήδη πετύχει στον δύσκολο τομέα τής προς τα έξω προβολής.

Άνδρες ήταν που αποφάσισαν κι εκείνη γυναίκα που από τη φύση της δεν
αντιστέκεται στις μεγάλες προκλήσεις. Έξι χρόνια μετά, το τοπίο της Τράπεζας
Πειραιώς μόνο ομιχλώδες δεν είναι: «Είναι η καρδιά ενός πλατύτερου ομίλου, μια
καλά δεμένη ομάδα με 35 υποκαταστήματα και 800 εργαζόμενους. Το επίτευγμα,
βεβαίως και είναι αποτέλεσμα πολλών παραγόντων, αλλά, πιστέψτε με, οι καλές
διαπροσωπικές σχέσεις που αντανακλώνται από και προς τα μέσα είναι ένα μεγάλο
ατού της Τράπεζας. Αν εμπνεύσεις αγάπη στον υπάλληλο για τον χώρο δουλειάς και
τον πείσεις ότι θα έχει προσωπικά κέρδη από τα κέρδη της Τράπεζας, συμμετέχει
με μεγαλύτερη ευελιξία και προσωπική ικανοποίηση στο παιχνίδι του κέρδους, που
παύει να αποτελεί μια στεγνή και ψυχρή διαδικασία».

Προσπαθεί να κρατά ζωντανή την επαφή με τους ανθρώπους που διοικεί και η
αγωνία της είναι «μήπως και μεγαλώσει τόσο η Τράπεζα που δεν θα… επαρκώ.
Καμιά φορά στις συνεδριάσεις λέω χαριτολογώντας ότι πρέπει να πάμε την
ανάπτυξη μέχρι εκεί που δεν θα απολέσουμε την επαφή μας».

«ΚΑΤΑ ΜΕΤΩΠΟ»

Τις τραπεζικές εργασίες τις ξέρει τόσο (θεωρητικά και από σεμινάρια) όσο
χρειάζεται για να μπορεί να αξιολογεί την εξουσία και το έργο των συνεργατών
της και των υπαλλήλων. Ασκεί εξουσία με έναν τρόπο αρκετά αποδοτικό: κατά
μέτωπο συνεργασία, αλλά και κατά μέτωπο αντιπαράθεση ­ όταν και όπου
χρειαστεί. Δεν αρέσκεται στους «πλαγιομετωπικούς» χειρισμούς και ελιγμούς. Δεν
θα πει ποτέ σε έναν υπάλληλο που περιμένει προαγωγή, αλλά παραμένει στάσιμος,
«αξίζεις για περισσότερα αλλά να, ξέρεις δεν μας δόθηκε ακόμα η κατάλληλη
ευκαιρία». Θα του πει: «Κάνεις καλά αυτό που κάνεις, αλλά μην περιμένεις
περισσότερα, γιατί εκεί θα αποδώσεις μέτρια». Αυτό το αναγνωρίζει και η ίδια,
μοιάζει κυνισμός, της το επισημαίνουν καμιά φορά και οι συνεργάτες της: «Μα,
πώς μπόρεσες και το χειρίστηκες τόσο… ωμά;». Αλλά εκείνη προτιμά να ξέρει
εκείνος που καταφεύγει στο γραφείο της ότι αυτό που θα ακούσει θα είναι μόνο η αλήθεια.

Αυτό δεν σημαίνει ότι δεν έκανε ή ότι δεν θα κάνει λάθη. Ακόμη όμως και τότε,
θα αναλάβει την ευθύνη του λάθους της, χωρίς να την μεταθέσει κάπου αλλού.
Έχει ζητήσει, λέει, συγγνώμη όχι μόνο από άμεσους συνεργάτες, αλλά και από
καινούργιους υπαλλήλους, όταν έχει κάνει λάθος εκτίμηση. Και απαιτεί να κάνουν
το ίδιο όλοι…

ΒΕΒΑΙΩΣ και η Τράπεζα Πειραιώς διοικείται από άνδρες. Και αυτοί έχουν τη
μερίδα του λέοντος στις λεγόμενες ανώτατες βαθμίδες. Υπάρχει μια συγκεκριμένη
πολιτική, που ισχύει για ολόκληρο το τραπεζικό σύστημα, την οποία και εκείνη
που είναι γυναίκα καλείται να κάνει πράξη. Και αυτό ομολογουμένως τη φέρνει σε
δύσκολη θέση. Όχι γιατί ως γυναίκα πρέπει να βρίσκεται στο πλάι των γυναικών,
αλλά γιατί ως διευθύντρια επιλογής και διοίκησης προσωπικού έχει πλήρως
αντιληφθεί ότι αν επιλέγονταν ελεύθερα οι υποψήφιοι, ανεξάρτητα από φύλο, στις
δέκα επιλογές οι επτά θα ήταν γυναίκες. Αυτό τουλάχιστον δείχνουν τα τεστ των
υποψηφίων στην ομάδα ηλικιών 20 – 25 ετών!

Στην πράξη, συμβαίνει ακριβώς το αντίθετο: επιλέγονται τέσσερις γυναίκες και
έξι άνδρες. Η εξήγηση, πασιφανής: ο νεαρός υποψήφιος θα αποκτήσει μια μέρα
παιδιά, αλλά… μέσω μιας γυναίκας, που θα αναλάβει το βάρος των πολλαπλών της
ρόλων. Η γυναίκα ενδέχεται να αφήσει κάτι στη μέση στην τράπεζα, για να είναι
στην ώρα της στο σπίτι, να φύγει η άλλη γυναίκα, η μισθωτή, που της κρατά το
παιδί, κι εκείνη, η τόσο ικανή και τόσο άξια, θα χάσει «στη στροφή» από έναν
άνδρα που μπορεί να τρέχει ή και να μην τρέχει τόσο καλά, αλλά σίγουρα μπορεί
να παραμείνει μία και δύο ώρες παραπάνω στην τράπεζα και να μη μείνει κάτι μισοτελειωμένο…

Πνίγεται από αγωνία κάθε φορά που έχει συνέντευξη με μια υποψήφια. Ξέρει εκ
προοιμίου ότι έχει να κάνει με μια πολλά υποσχόμενη αυριανή επαγγελματία, που
κάποια στιγμή όμως θα αναμετρηθεί με τον πολυπρόσωπο και εξοντωτικό ρόλο της ­
να είναι επαγγελματίας με φιλοδοξίες καριέρας, αλλά και σύζυγος και ερωμένη
και μητέρα και φίλη και νοικοκυρά. Εν προκειμένω, το ζύγι είναι που μετράει,
«πόσο δηλαδή αποφασισμένη είναι αυτή η κοπέλα να κάνει πραγματικά καριέρα. Αν
είναι, τίποτα δεν τη σταματά. Πολλές δηλώνουν αποφασισμένες να τα καταφέρουν
όλα εξίσου καλά. Αρκετές, τα καταφέρνουν. Κι άλλες, κάποια στιγμή επιλέγουν
ότι είναι προτιμότερο να δώσουν μεγαλύτερο βάρος στο μεγάλωμα των παιδιών τους
από την εξέλιξή τους στην τράπεζα. Εξακολουθούν να κάνουν πολύ καλά αυτό που
κάνουν, αλλά “στη στροφή” έχει προηγηθεί ένας άνδρας…» Αυτό, ίσως, να
εξηγεί, τουλάχιστον επιμέρους, γιατί υπάρχουν μόνο τρεις γυναίκες στους 35
διευθυντές υποκαταστημάτων της Τράπεζας Πειραιώς.

Είναι γυναίκα και πλήρως αντιλαμβάνεται το δίλημμα των άλλων γυναικών. Το
βίωσε, άλλωστε, και η ίδια. Έχει επωμισθεί όλους τους ρόλους, πλην εκείνου της
μητρότητας. «Ήταν επιλογή ζωής ή αναγκαστική επιλογή λόγω δουλειάς;» τη ρωτώ.
«Κάποια δεδομένη χρονική στιγμή ήταν συνειδητή επιλογή στιγμής και δουλειάς.
Μετά, αποτέλεσμα πολλών παραγόντων και πραγμάτων. Και έτσι έγινε γεγονός…»

Δεν ήταν γεννημένη για μαμά, το αναγνωρίζει. Αν αποκτούσε ένα παιδί, θα το
ήθελε «τέλειο», όπως τέλεια θέλει να είναι όλα. Γελάει, γιατί ξέρει ότι μια
τέτοια θεώρηση μοιάζει εξωπραγματική κι αν είχε παιδί, μπορεί να μη σκεφτόταν
έτσι και ενδεχομένως να είχε κάνει άλλες επιλογές. Όπως κι αν έχει, δίχως για
τίποτα να έχει μετανιώσει τώρα που ωρίμασε, αναφέρει: «Θα ήθελα να είχα ένα
παιδί που θα’ ταν σήμερα 20 – 22 χρόνων και θα είχα δίπλα μου ένα φιλαράκι…»