Η Τεχεράνη της αντίφασης

Από τη μια μεριά είναι όλες αυτές οι μαυροφορεμένες ­ και οι επιγραφές περί
της αξιοπρεπείας του ισλαμικού κώδικα ενδυμασίας. Και οι οδηγίες που έχεις
λάβει ­ εσύ, η ασεβής, ενδεχομένως και άσεμνη, Δυτική ­ για τον σεβασμό που
πρέπει να επιδείξεις προς τα ήθη του Ιράν. Τις έχεις υπακούσει όλες, εν μέρει
από φόβο και εν μέρει, πράγματι, από σεβασμό, αλλά την προκατάληψη δεν μπορείς
να την ξεριζώσεις από το μυαλό σου.

ΚΑΙ ΑΠΟ την άλλη, είναι κάτι περίεργοι πάγκοι, τοποθετημένοι όπως όλοι οι
υπόλοιποι στο παζάρι της Τεχεράνης, φορτωμένοι με μαύρους και κόκκινους
στηθόδεσμους, δικτυωτές κάλτσες και νάιλον κομπινεζόν αμφιβόλου αισθητικής,
αλλά προδήλου σκοπού. Και γυναικεία βλέμματα, φορτωμένα μαύρο μολύβι και
σκιές, χωρίς χαμόγελο. Κι έπειτα οι ιστορίες που σου λένε· δεν έχεις λόγο να
μην τις πιστέψεις.

Πριν καλά καλά πατήσεις το πόδι σου στην Τεχεράνη, καταλαβαίνεις ότι έχεις να
κάνεις με έναν τόπο αντίφασης ­ ή και υποκρισίας, όπως σπεύδουν να τον
χαρακτηρίσουν ορισμένα «τελείως βλακώδη δυτικά μυαλά», για να χρησιμοποιήσουμε
και την ορολογία του Θόδωρου Πάγκαλου. Άλλωστε, η αντίφαση περνάει τάχιστα και
σε σένα ­ ξεκινάς βρίζοντας για τη μαντίλα που είσαι υποχρεωμένη να φέρεις και
σε δύο ώρες την έχεις ξεχάσει, την έχεις συνηθίσει σαν να την φόραγες μια ζωή.

ΣΤΟ ΣΠΙΤΙ ΠΡΟΚΛΗΤΙΚΕΣ!

Τσαντόρ… α λα ελληνικά. Οι γυναίκες της ελληνικής αποστολής, σεβόμενες τα ιρανικά ήθη, στο ξενοδοχείο «Esteghlal» (πρώην Χίλτον)

Το… σκεπτικό για το τσαντόρ είναι μάλλον απλό ­ «εμείς σεβόμαστε τις
γυναίκες, θέλουμε να τις προστατέψουμε από τη λαγνεία των ανδρών». Ή «θέλουμε
να προστατέψουμε τους άνδρες από τον πειρασμό, να μην περιπέσουν στο αμάρτημα
της μοιχείας».

Ως εκ τούτου οι γυναίκες που κυκλοφορούν στους δρόμους της Τεχεράνης έτσι
τυλιγμένες, όταν περάσουν τους τοίχους του σπιτιού τους ­ οι οποίοι, βέβαια,
είναι εξαιρετικά υψηλοί, να μην μπορεί κάποιο βλέμμα να τις ακουμπήσει ­
αλλάζουν ταυτότητα: εντός οικίας οφείλουν να είναι και προκλητικές και να
προκαλούν τη λαγνεία ­ του άνδρα τους, όμως.

Αυτό είναι το θεωρητικό μοντέλο ­ διότι, από ό,τι καταλάβαμε, οι τοίχοι
κρύβουν πολύ περισσότερα πράγματα…

ΟΙ… ΓΚΟΜΕΝΕΣ

Νύχτα σε μια συνοικία της πόλης όπου συχνάζουν Δυτικοί ­ κάποιοι Δυτικοί εν
πάση περιπτώσει. Τρεις νεαρές γυναίκες στα κατάμαυρα περιμένουν κάτι ­ που
κανείς δεν καταλαβαίνει τι. Ένα αυτοκίνητο με άνδρες περνάει, κάτι τους
φωνάζουν, αυτές δεν δείχνουν να ενοχλούνται, απλώς στέκουν όρθιες στον δρόμο
και περιμένουν. Κάποια στιγμή ρωτάμε: «Μα, τι είναι αυτές οι γυναίκες…»,
όλοι έχουμε την υποψία, θα πρόκειται για την τοπική μορφή πορνείας
σκεφτόμαστε, «όχι», μας λένε, «δεν λέγονται πόρνες, είναι να πώς να το
πούμε… γκόμενες!».

Ήτοι, Ιρανές, οι οποίες τηρούν όλα τα προσχήματα, αλλά επιθυμούν τη συνεύρεση
με άνδρες ­ που δεν είναι σύζυγοι ­ κατά προτίμηση Δυτικούς. Πηγαίνουν στα
λεγόμενα «πάρτι» ­ εννοείται σε σπίτια ­ όπου δεν τηρούν τον ισλαμικό (ή
οποιονδήποτε άλλο) κώδικα ενδυμασίας, καταναλώνουν (το απαγορευμένο) αλκοόλ
και… η νύχτα είναι μακριά. Τι προσμένουν; Συνήθως τίποτα ­ κανένα δώρο ή μια
βίζα περιορισμένης διάρκειας ­ απλώς το να ξεφύγουν από τον ασφυκτικό κλοιό
που τους έχει επιβληθεί.

ΟΠΩΣ ακριβώς συνέβαινε και στις χώρες του υπαρκτού σοσιαλισμού, η εικόνα των
αντιθέσεων συμπληρώνεται από τη μαύρη αγορά ­ όπου μπορείς να βρεις τα πάντα,
με κύρια «προϊόντα» το νόμισμα σε ισοτιμία πολύ διαφορετική από την επίσημη,
μέχρι ουίσκι έναντι 7.500 δρχ. τη φιάλη.

Και έπειτα είναι τα σπίτια: στις νότιες συνοικίες υπάρχει εξαθλίωση που σου
θυμίζει Αλβανία ή συνοικισμούς Τσιγγάνων. Υπάρχουν, όμως, και τα μέγαρα, τα
οποία δεν ανήκουν μόνο στη «νομενκλατούρα», αλλά σε οποιονδήποτε Ιρανό της
μεσαίας ή ανώτερης τάξης. Το κόστος της συντήρησης ελάχιστο, η φορολογία
ανύπαρκτη. Άπειρα τετραγωνικά, άπειροι χώροι, άπειρα χαλιά και, συνήθως,
πισίνα. Ένας πολιτισμός που ουσιαστικά δεν επιτρέπει στον πολίτη να ζήσει παρά
μόνο μέσα στους τοίχους του σπιτιού του, έχει αναγάγει το σπίτι σε τόπο
διασκέδασης. Όπως λέγεται χαρακτηριστικά, «πριν από την επανάσταση οι Ιρανοί
προσεύχονταν μέσα και διασκέδαζαν έξω ­ μετά την επανάσταση προσεύχονται έξω
και διασκεδάζουν μέσα».

Όλοι σου λένε, με κάθε ευκαιρία, πόσο έχουν «βελτιωθεί» τα πράγματα ­ ότι το
καθεστώς επιχειρεί, παρά τις αντιδράσεις, κάποιο άνοιγμα προς τη Δύση και
κάποια φιλελευθεροποίηση, ότι τα οικονομικά προβλήματα λόγω της πτώσης της
τιμής του πετρελαίου μπορεί να οδηγήσουν σε περαιτέρω αλλαγές, πως ένας ακόμη
μεγαλύτερος εκδημοκρατισμός είναι απλώς θέμα χρόνου…

Με τη μαντίλα σφιχτά δεμένη στον λαιμό, τη ζέστη στους 35 βαθμούς και την
αδημονία να επιστρέψω στη χώρα μου που κάποιος ελεήμων Θεός προστάτεψε από τη
μοίρα αυτού που έζησα στην Τεχεράνη… είναι λίγο δύσκολο να νιώσω την
αισιοδοξία της ιστορικής εξέλιξης ή νομοτέλειας…