ΠΡΟΣΩΠΑ Ο κοινωνιολόγος της διαφωνίας

Ένα νέο βιβλίο του και ένα βιβλίο εναντίον του εκδόθηκαν σχεδόν ταυτόχρονα
στη Γαλλία: ο Πιερ Μπουρντιέ είναι και πάλι το θέμα των ημερών.

Πιερ Μπουρντιέ: «Όσο γερνάω, τόσο περισσότερο αισθάνομαι να ωθούμαι στο έγκλημα»

ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ κοινωνιολογίας στο Κολέγιο της Γαλλίας, διευθυντής της Σχολής
Ανωτάτων Σπουδών στις Κοινωνικές Επιστήμες, ο Πιερ Μπουρντιέ είναι το πρότυπο
του στρατευμένου διανοούμενου, υπερασπιστής των λαθρομεταναστών, των ανέργων,
των απεργών, των απόκληρων της φιλελεύθερης κοινωνίας. Φέτος τον Απρίλιο
απηύθυνε δημόσια έκκληση για μια «πραγματικά αριστερή Αριστερά», για τη
δημιουργία «μιας διεθνούς της αντίστασης» εναντίον της «νεοφιλελεύθερης
τρόικας των Μπλαιρ – Ζοσπέν – Σρέντερ». Παράλληλα δημιούργησε ένα μικρό
εκδοτικό οίκο, τον Liber/Raisons d’agir, τα βιβλία του οποίου καταγγέλλουν την
εξουσία των μέσων ενημέρωσης, την υποταγή των δημοσιογράφων, την παρακμή των
πολιτικών και τη δειλία των διανοουμένων.

Στα 68 του, ο Μπουρντιέ έχει σήμερα στη γαλλική διανόηση τη θέση που είχε
άλλοτε ο Σαρτρ. Με την ευκαιρία του νέου βιβλίου του, «Η αρσενική κυριαρχία»
(εκδ. Seuil), καθώς και του βιβλίου της Ζανίν Βερντές – Λερού γι’ αυτόν με
τίτλο «Ο σοφός και η πολιτική» και τον άκρως δηλωτικό υπότιτλο «Δοκίμιο πάνω
στην κοινωνιολογική τρομοκρατία του Πιερ Μπουρντιέ», ο γαλλικός Τύπος
δημοσιεύει «ακτινογραφίες ενός φαινομένου», αφιερώματα στον «κοινωνιολόγο της
διαφωνίας», τον «αιρετικό που διχάζει τη Γαλλία», ασχολείται ευρύτατα με την
«περίπτωση Μπουρντιέ» (ως και το τηλεοπτικό περιοδικό «Telerama» του αφιέρωσε
μια σειρά πέντε συνεντεύξεων). Στην «Αρσενική κυριαρχία» ο Μπουρντιέ εξηγεί
πώς η γυναίκα έχει αποδεχθεί ασυνείδητα ένα φαλλοκεντρικό όραμα του κόσμου και
ως εκ τούτου συμβάλλει η ίδια παθητικά στην υποταγή της, ακόμη κι όταν
εξεγείρεται ως φεμινίστρια. Δεν καταλήγει βεβαίως να δικαιολογήσει την
κυριαρχία αυτή, την οποία χαρακτηρίζει «διιστορική σταθερά», αλλά αναρωτιέται
ποια μορφή μπορεί να έχει σήμερα ο «πολιτικός αγώνας» εναντίον της. Οι
κριτικοί εκφράζουν ήδη τις απόψεις τους, ωστόσο τα έντυπα ασχολούνται
περισσότερο με το βιβλίο της Βερντές – Λερού, της πρώην μαθήτριάς του που τον
κατηγορεί εν ολίγοις ότι είναι περισσότερο στρατευμένος παρά επιστήμονας και
τον συγκρίνει με τον… Λένιν! Συντηρητικοί διανοούμενοι τον είχαν
χαρακτηρίσει προηγουμένως «χωροφύλακα της σκέψης» και «λαϊκιστή της
Αριστεράς», ωστόσο και η Αριστερά κάνει πως δεν τον ξέρει, τουλάχιστον η
κυβερνητική. Ο Μπουρντιέ δεν είναι πάντως έτοιμος να καταθέσει τα όπλα. «Όσο
γερνάω, τόσο αισθάνομαι να ωθούμαι περισσότερο στο έγκλημα», έλεγε πρόσφατα
γελώντας στην Λωρ Αντλέρ. Και κερδίζει όλο και περισσότερους απογοητευμένους
της Αριστεράς. Υπήρχε κάποτε μια αριστερή διανόηση, σχολιάζει το «Νουβέλ
Ομπσερβατέρ». Τώρα υπάρχουν δύο.