ΤΡΙΤΗ ΑΠΟΨΗ Δήμαρχοι χωρίς σημαίες

Ένα παλιό, μικρό σπιτάκι στη γειτονιά μου, που από θαύμα έχει γλιτώσει ώς τώρα
τη θυσία στα θεμέλια μιας ακόμη πολυκατοικίας, απ’ αυτές που ξεφυτρώνουν
καθημερινά στα προάστια ­ ομοιόμορφες σαν σοβιετικά μπλοκ της μεταπολεμικής
ανοικοδόμησης, καλαίσθητες σαν αμερικανικοί ψυγειοκαταψύκτες και σύννομες όσο
και τα ταξίμετρα στο Αεροδρόμιο του Ελληνικού…

ΕΝΑ παλιό, μικρό σπιτάκι, λοιπόν, στη γειτονιά μου χρησιμεύει, χρόνια τώρα, ως
εκλογικό κέντρο της Νέας Δημοκρατίας και των εκάστοτε υποψηφίων δημάρχων, που
το κόμμα αυτό ανεπιτυχώς υποστηρίζει.

Αν δεν ήξερα την πολιτική προϊστορία του μικρού σπιτιού, θα δυσκολευόμουν πολύ
να μαντέψω με ποιο κόμμα κατεβαίνει ο υποψήφιος, που αυτή τη φορά στεγάζει
εκεί τις φιλοδοξίες του. Τίποτε στις αφίσες, στα χρώματα, στα συνθήματα ή τη
διακόσμηση του εκλογικού κέντρου δεν παραπέμπει στο κόμμα εκ του οποίου η
υποψηφιότητα εκπορεύεται ­ τίποτε, εκτός από κάτι γαλάζια πλαστικά σημαιάκια
στην αυλή, που ξεχάστηκαν από τις τελευταίες εκλογές και που, υποψιάζομαι,
γρήγορα θα ξηλωθούν κι αυτά.

Μοιάζει να έχουν περάσει αιώνες από τότε που όλοι οι υποψήφιοι δήμαρχοι
φρόντιζαν ­ όσο κι αν πάντα δήλωναν υπερκομματικοί και ταμένοι υπέρ του
συμφέροντος των δημοτών τους και μόνο ­ να κλείνουν το μάτι στην εκλογική
πελατεία, αφήνοντας ένα χρώμα, μια λέξη-κλειδί στο προεκλογικό σύνθημα, τους
ήχους στα μεγάφωνα και το όλο στυλ της καμπάνιας να παραπέμπει στο κόμμα-
προστάτη. Μοιάζει να έχουν περάσει αιώνες από την εποχή που έβλεπες μια αφίσα
και μάντευες αμέσως σε ποιο κόμμα πρόσκειται ο υποψήφιος δημοτικός άρχων.

Τώρα πια, για να μαντέψεις την κομματική στήριξη πίσω από μια προεκλογική
αφίσα, πρέπει να στηριχτείς σε όσα ο υποψήφιος δεν μπορεί να κρύψει ­ την
αισθητική της φωτογράφισης, την τριχοφυΐα ή την ενδυματολογία. Υπάρχουν ακόμη
κάποιες λεπτομέρειες που ξεχωρίζουν τους δεξιούς από τους αριστερούς…

Κι αυτό που λένε (ή μάλλον αυτό που προσπαθούν να κρύψουν) οι αφίσες το
βεβαιώνουν και τα άλλα των δημοτικών αυτών εκλογών φαινόμενα ­ οι τόσες πολλές
«ανταρτικές υποψηφιότητες», που πονοκεφαλιάζουν όλα τα κόμματα, ώς και το
συμπαγές ΚΚΕ, οι τόσες πολλές περιπτώσεις μικρότερων δήμων όπου οι
υποψηφιότητες και οι κομματικές πατρίδες διασταυρώνονται κατά περίεργους και
αλλοπρόσαλλους τρόπους ή οι προσπάθειες που καταβάλλουν σε κάποιους
περιφερειακούς δήμους πολλοί υποψήφιοι να απαλλαγούν από μια κομματική
στήριξη, που κάποτε ήταν χρίσμα επίζηλο και τώρα ρετσινιά. «Μην έρχεσαι, σε
παρακαλώ, στο κέντρο μου, με εκθέτεις» ­ άκουσα με τ’ αυτιά μου να λέει
υποψήφιος σε τοπικό γραμματέα κομματικής οργάνωσης που στηρίζει την
υποψηφιότητά του…

Κι αν κάποιος είχε την υπομονή να φτιάξει το συλλογικό πορτρέτο των μυριάδων
υποψηφίων δημοτικών αρχόντων της επικράτειας, ίσως το αποτέλεσμα να έμοιαζε
εκπληκτικά με την πολιτικώς ορθή φωτογραφία του Δημήτρη Αβραμόπουλου ­ του
πρώτου διδάξαντος αυτού του νέου μοντέλου δημοσίου ανδρός που μιλάει
ολοστρόγγυλα, με ένα νέου τύπου «ιν» λαϊκισμό, δηλώνει ότι δεν έχει ιδεολογία,
κινείται προσεκτικά εκτός κομματικών οδών και εντός προδιαγραφών του μέσου γούστου.

Όλα αυτά δεν θα εμποδίσουν, βέβαια, κατόπιν εορτής, κανένα από τα κόμματα να
μετρήσει κουκιά, να βάψει χάρτες με πράσινο ή γαλάζιο χρώμα και να εκδώσει
ανακοινώσεις περί καταδίκης ή επιδοκιμασίας της κυβερνητικής κατάστασης. Αλλά
αυτό είναι μια άλλη ιστορία, ελάχιστα ενδιαφέρουσα.

Η ενδιαφέρουσα όψη του προεκλογικού κλίματος είναι αυτή η προσπάθεια των
περισσοτέρων υποψηφίων να πάρουν αποστάσεις από το κομματικό σύστημα ­
προσπάθεια τόσο εντονότερη όσο μικρότερος ο τόπος. Σημάδι, ασφαλώς, της
πολυσυζητημένης κρίσης των κομμάτων, της απώλειας κύρους και πραγματικής
ισχύος που υπέστησαν. Σημάδι, επίσης, της αθόρυβης αλλά δραματικής αλλαγής του
ρόλου και της λειτουργίας της τοπικής αυτοδιοίκησης, η οποία ­ και των
ευρωπαϊκών κονδυλίων βοηθούντων ­ μετατρέπεται σε κεντρικό και σχετικώς
αυτονομημένο από το κράτος-πυρήνα, γύρω από το οποίο αναπαράγεται το
πελατειακό σύστημα με το ρουσφέτι και τη συναλλαγή. Αλλά και σημάδι, ίσως,
μιας κοινωνικής ζήτησης για μιαν άλλου τύπου αντιπροσώπευση, για μιαν άλλου
τύπου σχέση με το δημόσιο πράγμα ­ ζήτηση την οποία εκμεταλλεύεται, αλλά δεν
καλύπτει ο Αβραμοπουλισμός. Ζήτηση υπαρκτή, αλλά ώς τώρα αναπάντητη.