ΤΡΙΤΗ ΑΠΟΨΗ Κυπριακό και «πύραυλοι Λιουίνσκι»

Η ιστορία διδάσκει ότι «οι διεθνείς κρίσεις προκαλούνται είτε λόγω απουσίας
ισορροπίας δυνάμεων είτε λόγω κατάρρευσης ουτοπικών κρατικών ή διακρατικών
εποικοδομημάτων» (Ε. Carr, 1939).

ΣΤΟ Κυπριακό συνυπάρχουν αμφότερες οι προϋποθέσεις: ανισορροπία ισχύος και
τεχνητό κράτος. Όταν υπάρχει ανισορροπία «ο ισχυρός επιβάλλει ό,τι του
επιτρέπει η δύναμή του και ο αδύναμος υποχωρεί όσο του επιβάλλει η αδυναμία
του… Στις ανθρώπινες σχέσεις τα νομικά επιχειρήματα έχουν αξία όταν εκείνοι
που τα επικαλούνται είναι περίπου ισοδύναμοι» (Θουκυδίδης, Πελοποννησιακός
Πόλεμος, Βιβλίο Ε, 89).

Αναμφίβολα, τα διλήμματα και τα προβλήματα του Κυπριακού είναι πολλά και
μεγάλα: από τη μια πλευρά «συμβιβασμός» και «προσαρμογή» της ελληνικής πλευράς
στις δομές ισχύος που προκάλεσε η ήττα του 1974, σημαίνει μεγάλες απώλειες
εδάφους, κυριαρχίας και αξιοπιστίας. Σημαίνει επίσης γεωστρατηγική παγίδευση,
επειδή θα δημιουργηθεί ένα νέο ­ ακόμη πιο τεχνητό ­ κρατικό κατασκεύασμα, το
οποίο θα αποδειχθεί διαρκές στρατηγικό έρεισμα για την Τουρκία και διαρκής
στρατηγική παγίδα για την Ελλάδα. Από την άλλη πλευρά, προσπάθεια
αποκατάστασης της ισορροπίας ή ακόμη και επιδίωξη απελευθέρωσης των
κατεχομένων σημαίνει υλικό και πολιτικό κόστος και ρίσκο. Όπως η πείρα των
τελευταίων είκοσι πέντε ετών απέδειξε ότι άλλες «ενδιάμεσες» επιλογές δεν
υπάρχουν. Μη κατανόηση αυτής της πραγματικότητας είναι, ίσως, η μεγαλύτερη
αιτία της αδυναμίας χάραξης αποτελεσματικής στρατηγικής.

Προφανώς, η τραγικότητα της ελληνικής θέσης έγκειται τόσο στο γεγονός ότι
αμφότερες οι επιλογές είναι δύσκολες, δαπανηρές και επικίνδυνες όσο και στο
γεγονός πως οι περισσότεροι Έλληνες ηγέτες και διανοητές δεν λειτουργούν στο
πλαίσιο στοχαστικής διαύγειας και γνωστικής επάρκειας ούτως ώστε να
καταλάβουν, σχεδιάσουν και εφαρμόσουν τη μόνη επιλέξιμη στρατηγική, δηλαδή την
επιδίωξη δημιουργίας ενός ευνοϊκού για εμάς συσχετισμού ισχύος.

Για το γεγονός αυτό ευθύνεται η περιρρέουσα διεθνιστική ιδεολογία και οι
νομικίστικες αντιλήψεις που αποπροσανατολίζουν, απονευρώνουν και παγιδεύουν
την ελληνική διπλωματία. Τα παρωχημένα και αφελή περί «ανάδελφου έθνους» είναι
η μία όψη του νομίσματος. Η άλλη όψη του νομίσματος είναι το γεγονός ότι ­
αντί προσήλωσης στην κρατική μας κυριαρχία ­ πολιτικοί και διανοούμενοι τη
θεωρούν αναλώσιμη και λιβανίζουν τη «νέα τάξη πραγμάτων» και την περίτεχνα
στημένη «διεθνή κοινή γνώμη». Λιβανίζουν, επίσης, τη «διεθνή προστασία των
ανθρωπίνων δικαιωμάτων» (και τις «διεθνείς» επεμβάσεις που αυτή προκαλεί!!)
και δημιουργούν μια ψυχοφθόρα και εκφυλιστική διεθνιστική, δήθεν, ατμόσφαιρα.
Αναμφίβολα, προσεγγίζουμε το ανώτατο στάδιο αυτής της πολιτικής αφέλειας, εάν
και όταν Έλληνες πολιτικοί κραυγάζουν πως «τα ανθρώπινα δικαιώματα δεν
αποτελούν εσωτερική υπόθεση κάθε χώρας, αλλά υπόθεση της διεθνούς κοινότητας»
(επειδή οι άμοιροι, ελπίζουν ότι, μετά την επέμβαση στο Κόσοβο, θα έχουμε
θετική για εμάς αμερικανική επέμβαση στο Κουρδικό και στο Κυπριακό). Η
«διεθνής κοινή γνώμη» ούτε διεθνής είναι ούτε κοινή. Είναι η γνώμη του
ισχυρού, ο οποίος, με εργαλείο τα σύγχρονα μέσα επικοινωνίας
(«παγκοσμιοποιημένα» και ελεγχόμενα από τα κέντρα ηγεμονικής εξουσίας) και με
τη βοήθεια των στρατευμένων νεροκουβαλητών στα λιγότερο ισχυρά κράτη,
κατορθώνει να επηρεάζει τα αφελή θύματα.

Πρόκειται για παράγοντες και κριτήρια που μπαίνουν στο ίδιο καλάθι πολιτικής
αφέλειας: διευκολύνουν και ενδυναμώνουν τον εκάστοτε ισχυρό και δυσχεραίνουν /
αποδυναμώνουν τους λιγότερο ισχυρούς.

Η πιο σημαντική άμυνα του τελευταίου είναι η αρχή της κρατικής κυριαρχίας, την
οποία επιβάλλεται να υπερασπίζεται στη βάση των υπέρτατων αρχών διεθνούς
δικαίου, δηλαδή της μη επέμβασης, της διακρατικής ισοτιμίας, του δικαιώματος
εσωτερικής αυτοδιάθεσης κάθε κράτους και του δικαιώματος (πραγματικής)
αυτοάμυνας. Σε αντίθετη περίπτωση, τα αποτελέσματα είναι καταστροφικά. Δεν
είναι μόνον οι «λεκέδες» αίματος των «βομβών Μόνικα Λιουίνσκι» όταν ο ισχυρός
­ μονομερώς, με δύο μέτρα και δύο σταθμά, συνοπτικά, δικτατορικά και με
απέραντη αυταρχικότητα ­ δικάζει, αποφασίζει και εκτελεί. Είναι, επίσης, και
οι «πολιτικές βόμβες» (οι πραγματικές βόμβες, συνήθως έπονται) στα
ελληνοτουρκικά, με τις οποίες οι Αμερικανοί μάς πλήττουν καθημερινά, επειδή,
αποδεδειγμένα, η πολιτική αφέλεια, τα ευχαριστώ και η εγκατάλειψη των συμμάχων
φέρνουν όχι οφέλη και φιλίες (άλλες είναι οι προϋποθέσεις για ισόρροπες
σχέσεις μεταξύ μικρών / μεγάλων κρατών), αλλά περιφρόνηση και πολιτικό εμπτυσμό.

Ο Παναγιώτης Ήφαιστος είναι Αν. Καθηγητής Διεθνών Σχέσεων και Στρατηγικών
Σπουδών στο Πάντειο Πανεπιστήμιο.