ΠΡΟΣΩΠΑ Το «αλάτι» της «Πράβντα»

Ο Νικολάι Σοκολόφ είναι ο τελευταίος επιζών της διασημότερης τριάδας πολιτικών
σκιτσογράφων της ΕΣΣΔ· η σταδιοδρομία του καλύπτει ολόκληρη την ιστορία του
σοβιετικού κομμουνισμού.

Νικολάι Σοκολόφ. Ο τελευταίος από τη διασημότερη τριάδα των Σοβιετικών γελοιογράφων

ΣΤΑ 95 του, ο Σοκολόφ, ο οποίος εξέδωσε πρόσφατα έναν τόμο με τα
απομνημονεύματά του, εξακολουθεί να ζωγραφίζει και να στέλνει σκίτσα του σε
ρωσικές εφημερίδες, όπως κάνει από το 1925, όταν ο Μιχαήλ Κουπριγιάνοφ και ο
Πορφίρυ Κρυλόφ του ζήτησαν να συμμετάσχει στην ομάδα τους και να κάνουν
πολιτικές γελοιογραφίες με το κοινό ψευδώνυμο Κουκρυνίκσυ. Δεν έχει καμιά τύψη
για τον προπαγανδιστικό ρόλο του υπέρ της σοβιετικής κυβέρνησης. «Έχουν γράψει
πολλά λάθη για μας, ότι ήμασταν επίσημοι καλλιτέχνες στη διάθεση του κράτους,
μολονότι ουδέποτε υπήρξαμε κάτι τέτοιο», λέει ο Σοκολόφ σε συνέντευξή του στο
Ρώυτερ. «Όποιος δουλεύει, σε κάποιο βαθμό βοηθάει τη χώρα του. Τι το κακό
βλέπετε σ’ αυτό;».

Επί μισόν αιώνα, τα σκίτσα με την υπογραφή Κουκρυνίκσυ «νοστίμιζαν» τις
σελίδες της «Πράβντα». Οι καλύτερες στιγμές της τριάδας ήταν στην περίοδο του
Β’ Παγκοσμίου Πολέμου. «Σε χρόνια δύσκολα για τη χώρα, η σάτιρα των
Κουκρυνίκσυ έδωσε δύναμη και βοήθησε στη μάχη κατά του κακού», έγραψε ο
Γέλτσιν στο τηλεγράφημα που του έστειλε τον περασμένο μήνα για τα 95α γενέθλιά
του. Στη διάρκεια του Ψυχρού Πολέμου, «κάναμε σκίτσα κατά του μιλιταρισμού,
κατά των εξοπλισμών, κατά του πυρηνικού κινδύνου· ουδέποτε κάναμε έστω κι ένα
σκίτσο κατά του Αμερικανικού λαού», υπογραμμίζει ο Σοκολόφ. «Ωστόσο»,
προσθέτει, «Αμερικανός ήταν ο πρόεδρος που έριξε τη βόμβα στη Χιροσίμα, σωστά;
Και η Αμερική αποκάλεσε επίσημα τη χώρα μας αυτοκρατορία του κακού. Πώς να
αντιδράσουμε ήρεμα όταν ζούσαμε σε μια αυτοκρατορία του κακού;».

Ο Σοκολόφ επισημαίνει ότι η τριάδα Κουκρυνίκσυ σταδιοδρόμησε στη σοβιετική
περίοδο μολονότι τα τρία μέλη της είχαν αρνηθεί να γίνουν μέλη του
Κομμουνιστικού Κόμματος και μόνον όταν πιέζεται θυμάται κάτι από την
τρομοκρατία της σταλινικής περιόδου: «Μια μέρα κάλεσαν τον Κρυλόφ στην NKVD
(πρόδρομος της KGB) και του ζήτησαν να δώσει πληροφορίες για άλλους
καλλιτέχνες, περιλαμβανομένων εμού και του Κουπριγιάνοφ. Λόγω της καταγωγής
μας ­ ο πατέρας μου ήταν έμπορος ­ θεωρούμαστε πιο αστοί και λιγότερο
αξιόπιστοι. Ο Κρυλόφ αρνήθηκε και ήταν ανήσυχος για πολύ καιρό μετά…».

Ο Σοκολόφ δεν είναι αντίθετος στον καπιταλισμό, αλλά επικρίνει τις
μετασοβιετικές αλλαγές. «Η θέση του λαού σήμερα είναι η χειρότερη που είδα
ποτέ, ακόμη και στη διάρκεια του Εμφυλίου (1918-21)», λέει ο άνθρωπος που είχε
δει, στα 11 του, τον τελευταίο τσάρο της Ρωσίας. «Βλέπετε την αταξία που
επικρατεί σήμερα. Πάνε τρεις μήνες που έχω να πάρω τη σύνταξή μου από την
Ακαδημία Καλλιτεχνών…».