ΔΙΑΣΤΑΣΕΙΣ Το νεκροταφείο των «μήντια»

Από τον Φειδιππίδη μέχρι την αριθμομηχανή των Ίνκας κι από τον τηλέγραφο μέχρι
το ταχυδρομικό περιστέρι, το «νεκροταφείο των μέσων επικοινωνίας» έχει μια
θέση για όλους. Επίσημος νεκροθάφτης, ο Μπρους Στέρλινγκ.

Η μετάβαση. Πολλά μέσα επικοινωνίας αντικαθίστανται από πιο σύγχρονες εκδοχές που κάνουν την ίδια δουλειά με καλύτερο τρόπο

Η ΙΔΕΑ γεννήθηκε το 1995, στη διάρκεια μιας συνομιλίας που είχε στο Σαν
Φρανσίσκο ο γκουρού του κυβερνοχώρου με τον συνεργάτη του και συνιδρυτή τού
«Dead Media Project» Ρίτσαρντ Κάντρυ. Στη συνέχεια ο Στέρλινγκ έγραψε ένα
άρθρο στο περιοδικό των κυβερνο-πανκ «Μπόινγκ Μπόινγκ», με το οποίο καλούσε
κάθε ενδιαφερόμενο να στείλει ιδέες, στοιχεία και φωτογραφίες για κάποιο μέσο
που έχει πεθάνει. Η ανταπόκριση ήταν θερμή. Και ο κατάλογος (που μπορεί να
συμβουλευθεί κανείς αποκλειστικά στο Internet, και στη διεύθυνση «www.
islandnet. net/ ~ianc/dm/dm. html) εμπλουτίζεται συνεχώς.

Σε περίοπτη θέση βρίσκεται βέβαια ο πρωτομάρτυρας του Μαραθώνα, ο Φειδιππίδης,
που ανήγγειλε στους Αθηναίους τη νίκη. Συναντά επίσης κανείς το Telharmonium,
ένα μουσικό όργανο βάρους 200 τόννων, που εμπνεύστηκε το 1895 ο Ταντέους Κάχιλ
με σκοπό τη μετάδοση ήχων μέσα από τα καλώδια του τηλεφώνου. Το Quipu, ένα
είδος αριθμομηχανής κατασκευασμένης με χρωματιστά νήματα, που χρησιμοποιούσαν
οι Ίνκας για να επικοινωνούν μεταξύ τους και να κάνουν λογαριασμούς: οι
Ισπανοί το κατήργησαν πριν καλά καλά καταλάβουν πώς λειτουργεί. Τον μυθικό
οπτικό τηλέγραφο του Ναπολέοντα, τον στενογράφο, το ομιλούν τύμπανο των
Βάσκων, αλλά και τις νεκρές γλώσσες, ορισμένα ηλεκτρονικά παιχνίδια και,
βέβαια, τους προσωπικούς υπολογιστές που όταν συμπληρώσουν έξι μήνες ζωής
θεωρούνται πλέον απηρχαιωμένοι.

Τα μέσα πεθαίνουν για διάφορους λόγους, εξηγεί ο Στέρλινγκ στη «Ρεπούμπλικα».
Μερικά τελειοποιούνται χάνοντας τον αρχικό τους χαρακτήρα, όπως συνέβη με τη
μετάβαση από τον βωβό στον ομιλούντα κινηματογράφο. Άλλα αντικαθίστανται από
πιο σύγχρονες εκδοχές που κάνουν την ίδια δουλειά με καλύτερο τρόπο: έτσι
έδωσε ο οπτικός τηλέγραφος τη θέση του στον ηλεκτρικό. Άλλα πάλι αποτελούν
εμπορικές αποτυχίες, όπως το videotext ή το teletext. Κατά παράδοξο τρόπο, τα
αντικείμενα που χάνουν τη χρησιμότητά τους, γίνονται πιο όμορφα, πιο
γοητευτικά ­ όπως τα εκθέματα των μουσείων. Κι αυτό που αφήνουν πίσω τους,
μοιάζει με έναν ήχο που δεν ακούγεται πια, με τη μουσική που έπαιξε ένα
συγκρότημα σε μια γιορτή που τελείωσε κι όλοι έχουν πάει στα σπίτια τους. Ο
ίδιος ο Στέρλινγκ δεν πενθεί για όλους αυτούς τους θανάτους. Είναι άλλωστε
τόσοι πολλοί που δεν θα προλάβαινε. Αρκείται έτσι να παίξει τον ρόλο τού
ιατροδικαστή ή του νεκροθάφτη, μετράει τα πτώματα και οργανώνει τις κηδείες.
Ούτε προβλέψεις διακινδυνεύει. Το ραδιόφωνο το βρίσκει σε πολύ καλή φόρμα, την
τηλεόραση επίσης. Όσο για το Internet, αλλάζει τόσο γρήγορα που κανείς δεν
μπορεί να ορίσει πια ημερομηνίες γέννησης και θανάτου. Τι είναι το Internet; Η
αλληλογραφία; Οι ηλεκτρονικές διευθύνσεις; Οι ψηφιακές εικόνες; Κάθε τι απ’
αυτά μπορεί να πεθάνει. Κι αυτό που θα μείνει, πάλι Internet μπορεί να ονομαστεί.