Ομοιότητες Κολ με Μπίσμαρκ;

Είναι ο Χέλμουτ Κολ η σύγχρονη έκδοση του Ότο φον Μπίσμαρκ; Το ερώτημα
πλανάται στη Γερμανία, καθώς συμπληρώθηκαν εκατό χρόνια από τον θάνατο του
ανθρώπου που πρώτος ένωσε το γερμανικό κράτος.

Σύγχρονος Μπίσμαρκ; Ο Χέλμουτ Κολ, που διασχίζει τη χώρα καθώς εντείνεται η προεκλογική εκστρατεία, δείχνει στον φακό ένα λάχανο με τα χρώματα της γερμανικής σημαίας που του χάρισαν οι κάτοικοι του χωριού Μπίσουμ (φωτό Ρώυτερ)

ΚΑΙ Ο Μπίσμαρκ και ο Κολ κατόρθωσαν να ενοποιήσουν τη Γερμανία, πόσο όμως
ενωμένη είναι σήμερα η χώρα; Υπό ποια έννοια μπορεί ο Μπίσμαρκ να θεωρηθεί ως
πρόδρομος του Χίτλερ; Αρθρογράφοι και ιστορικοί επιχειρούν να δώσουν απάντηση
σε αυτά τα ερωτήματα, κάνοντας μία αποτίμηση της κληρονομιάς του σιδηρού
καγκελαρίου, στην προσπάθειά τους να συνδέσουν το παρελθόν της Γερμανίας με το
μέλλον της.

Ομοφωνία υπάρχει μόνο προς ένα σημείο: ότι υπήρχε ένας «καλός Μπίσμαρκ», ο
οποίος μεταρρύθμισε, ένωσε και μηχανορραφούσε για την ειρήνη και ότι υπήρχε
ένας «κακός Μπίσμαρκ», που συνέτριψε την αντιπολίτευση, προκάλεσε πόλεμο και
πολιτεύτηκε με κυνισμό.

Όπως είναι φυσικό, οι σύγχρονοι πολιτικοί επικαλούνται εκείνες τις πτυχές του
σιδηρού καγκελαρίου, που εξυπηρετούν καλύτερα τους στόχους τους. Όπως π.χ. ο
υπουργός Οικονομικών Τέο Βάιγκελ, ο οποίος «ποντάρει» στην ιστορική βαυαρική
δυσπιστία του Μπίσμαρκ και προειδοποιεί για την απειλή που αντιπροσωπεύει «ο
Πρώσος από το Ανόβερο» ­ ο Γκέρχαρντ Σρέντερ δηλαδή, ο αντίπαλος του Χέλμουτ
Κολ για την καγκελαρία. Αλλά, ο Γκέρχαρντ Σρέντερ είναι σοσιαλδημοκράτης και ο
Μπίσμαρκ ήταν σφοδρός πολέμιος της σοσιαλδημοκρατίας.

Ο Χέλμουτ Κολ, που βρίσκεται στην ηγεσία της χώρας εδώ και 16 χρόνια και θα
ξεπεράσει τον Μπίσμαρκ σε πολιτική μακροβιότητα αν κερδίσει τις εκλογές της
27ης Σεπτεμβρίου, δεν έχει αντίρρηση να τον συγκρίνουν με τον «καλό Μπίσμαρκ».
Και οι δύο ξεκίνησαν ως τοπικοί πρωθυπουργοί ­ της Ρηνανίας – Παλατινάτου ο
Κολ, της Πρωσίας ο Μπίσμαρκ ­ και οι δύο ένωσαν τη Γερμανία. Αλλά, ο σημερινός
καγκελάριος γνωρίζει ότι οι διαφορές του από τον Μπίσμαρκ είναι περισσότερες
από τις ομοιότητές του.

Ο δρόμος προς την ενοποίηση του Μπίσμαρκ πέρασε μέσα από έναν πόλεμο με τη
Δανία, την Αυστρία και τη Γαλλία και ο εφιάλτης του ήταν ένα ισχυρό
αντιγερμανικό μέτωπο. Ο Χέλμουτ Κολ προχώρησε στην ενοποίηση ειρηνικά και
ύστερα από διαβουλεύσεις με τους συμμάχους και γείτονες της Γερμανίας.

ΟΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΕΣ μεταρρυθμίσεις του Μπίσμαρκ ­ που έθεσαν τα θεμέλια ενός
σύγχρονου κράτους πρόνοιας ­ επεβλήθησαν ως ένα μέσον «εξόντωσης του
σοσιαλισμού με το γάντι». Οι απόπειρες του Κολ να μεταρρυθμίσει το κράτος
πρόνοιας είναι αντίθετα διστακτικές, ακριβώς επειδή το κόμμα του διαφέρει
ελάχιστα από ένα σοσιαλδημοκρατικό κόμμα.

Ο Μπίσμαρκ δίχασε την κοινωνία, κυρίως με την αντιπαράθεσή του με την Καθολική
Εκκλησία. Στο θέμα αυτό, ο Κολ είναι συνεχιστής του Αντενάουερ στην προσπάθειά
του να συμβιβάσει όλα τα δόγματα.

Από πολλές απόψεις, ο Μπίσμαρκ ήταν ένας συνεχιστής της πρωσικής πολιτικής του
18ου αιώνα. Ο Ναπολέων Βοναπάρτης ζούσε ακόμα, όταν εκείνος γεννήθηκε. Όταν ο
Μπίσμαρκ πέθανε, πριν από 100 χρόνια, ο Λένιν ήταν 28 χρόνων, ο Μάο 5, ο
Ουίνστον Τσώρτσιλ 24 και ο Χίτλερ 9. Κατά την ίδια λογική, ο Χέλμουτ Κολ
συνδέει τη Γερμανία του πολέμου ­ όταν ήταν έφηβος ­ με τον 21ο αιώνα.