Μακριά από την κλασική λογοτεχνία οι νέοι μας

Οι «μολυβιές», τα «τόξα» που συνδέουν κλασικούς Έλληνες συγγραφείς με τα
έργα τους, με πολύ γνωστά βιβλία όπως «Τα λόγια της πλώρης» ή το «Ο Χριστός
ξανασταυρώνεται», κάπου στον δρόμο μπερδεύτηκαν.

Πολλοί ­ οι περισσότεροι ίσως ­ από τους νέους, οι οποίοι συμμετείχαν στην
έρευνα της εταιρείας V-PRC για «ΤΑ ΝΕΑ», δεν αναγνώρισαν τους ανθρώπους που
έγραψαν «Τα μυστικά του βάλτου», τη «Φόνισσα» ή το «Ένα παιδί μετράει τ’
άστρα». Το βιβλίο, «Το Λάθος», το συνέδεσε με τον Αντώνη Σαμαράκη μόνο το
20,2% των νέων ηλικίας από 15 έως 24 ετών, ενώ το 71,9% «δεν γνώριζε».

Ορισμένοι ανησυχούν για τα υψηλά αυτά ποσοστά άγνοιας, κάποιοι άλλοι όχι.
«Μπόρα είναι θα περάσει», φαίνεται να λέει η κ. Μαριέττα Ρήγα – Πεπελάση, η
οποία αναφέρει την «τάση των νέων να αμφισβητούν και να συγκρούονται με κάθε
τι το “κλασικό”, αναζητώντας νέους δρόμους και ταυτότητες».

Αισιόδοξο είναι και το παράδειγμα της Ειρήνης Χέλιου, 21 ετών, η οποία,

αν και μεγάλωσε μακριά από τη λογοτεχνία και τα βιβλία, αναζήτησε αυθόρμητα
πριν από μερικά χρόνια τους θησαυρούς τους.

ΟΙ ΜΙΣΟΙ περίπου δεν γνωρίζουν ότι ο Νίκος Καζαντζάκης έχει γράψει το βιβλίο
«Ο Χριστός ξανασταυρώνεται» και ας δηλώνουν πως τον θαυμάζουν ως συγγραφέα.
Έπειτα από αυτό, η συνέχεια ίσως να μην εκπλήσσει. Στο πλαίσιο της έρευνας που
πραγματοποίησε η εταιρεία V-PRC για «ΤΑ ΝΕΑ», οι ερευνητές έθεσαν υπ’ όψιν των
623 νέων, ηλικίας από 15 έως 24 ετών, εννέα τίτλους πολύ γνωστών βιβλίων
κλασικής λογοτεχνίας, ζητώντας τους να βρουν τον συγγραφέα.

«Νικητής» σ’ αυτό το πρωτότυπο «κουίζ» ήταν η «άγνοια», γεγονός που
αποδεικνύει πως η λογοτεχνία ­ τουλάχιστον η ελληνική κλασική λογοτεχνία ­ δεν
αγγίζει την ψυχή της νέας γενιάς. Τα ποσοστά εκείνων που απαντούν «δεν
γνωρίζω» και όσων δίνουν λάθος απάντηση είναι, σε όλες σχεδόν τις περιπτώσεις,
πολύ υψηλότερα από τα ποσοστά εκείνων που γνωρίζουν και αναφέρουν τους
συγγραφείς του κάθε βιβλίου.

Τον Ανδρέα Καρκαβίτσα αναγνώρισαν ως συγγραφέα του βιβλίου «Τα λόγια της
πλώρης» μόνο δύο στους δέκα νέους. Το 64,8% απάντησε πως δεν γνωρίζει ποιος
έχει γράψει το βιβλίο, ενώ λάθος απάντηση έδωσε το 11,6% των ερωτωμένων. Το
εκπαιδευτικό επίπεδο των νέων που συμμετείχαν στην έρευνα διαφοροποιεί
«αντιστρόφως ανάλογα» τη σχέση τους απέναντι σε κλασικούς συγγραφείς, όπως ο
Καρκαβίτσας ή ο Καζαντζάκης. Λάθος απάντηση, στην ερώτηση για το βιβλίο «Τα
λόγια της πλώρης», έδωσαν περισσότεροι νέοι με ανώτερη μόρφωση (ποσοστό 15%)
από εκείνους που φοιτούν στη Μέση Εκπαίδευση (ποσοστό 11,3%).

Πολλοί ήταν εκείνοι που απογοητεύτηκαν από τα αποτελέσματα της έρευνας, η
ψυχολόγος κ. Μαριέττα Ρήγα-Πεπελάση, όμως, προτιμά να βλέπει το… ποτήρι
μισογεμάτο. «Μελετώντας τα στοιχεία της έρευνας που παρουσιάζουν “ΤΑ ΝΕΑ”,
εύκολα διαπιστώνει κανείς πως οι νέοι βρίσκονται σε σύγχυση. Αυτή η σύγχυση
όμως μπορεί να είναι και… δημιουργική. Οι νέοι βρίσκονται σε διαδικασία
αναζήτησης, συγκρούονται και αμφισβητούν το “κλασικό”, στην προσπάθειά τους να
χτίσουν το “νέο”». Η κ. Πεπελάση επισημαίνει επίσης πως «η λογοτεχνία είναι
ένα από τα πιο αντιπροσωπευτικά κομμάτια της ταυτότητάς μας. Κι είναι φανερό
πως αυτήν την ταυτότητα ­ ανανεωμένη και προσαρμοσμένη στα μέτρα τους και στα
δεδομένα της εποχής ­ αναζητούν να βρουν οι σύγχρονοι νέοι». Έτσι, θεωρεί
«σημεία των καιρών» τη στάση αυτή των νέων και δεν φαίνεται να την ανησυχεί
ιδιαίτερα το γεγονός ότι επτά στους δέκα νέους (ποσοστό 71,9%) αγγνούν πως
συγγραφέας του βιβλίου «Το Λάθος» είναι ο Αντώνης Σαμαράκης ούτε το ότι
περισσότεροι από 66% δεν αναγνωρίζουν την Πηνελόπη Δέλτα, ως συγγραφέα του
βιβλίου «Τα μυστικά του βάλτου».

Ειρήνη Χέλιου

ΜΕ το βιβλίο… συναντήθηκε «απρόσμενα» πριν από μερικά χρόνια. Η Ειρήνη
Χέλιου είναι σήμερα 21 ετών και «δεν θυμάμαι τον εαυτό μου ούτε ως παιδί ούτε
όταν πήγαινα σχολείο, να διαβάζει.

Αντιθέτως, μάλλον με απωθούσε η ιδέα να μείνω κλεισμένη στο σπίτι, μ’ ένα
βιβλίο στο χέρι». Τα τελευταία χρόνια, όμως, κάτι φαίνεται να έχει αλλάξει.
«Και ­ προσπαθώντας ίσως να αναπληρώσω τα κενά ­ διαβάζω ό,τι πέσει στα χέρια
μου.

Αρκεί το βιβλίο να είναι ενδιαφέρον, να είναι μικρό και βολικό, να χωράει στην
τσάντα και να μπορώ να το έχω μαζί μου και να το διαβάζω στο λεωφορείο, στις
διαδρομές προς και από τη δουλειά».

Το τελευταίο βιβλίο που διάβασε έτυχε να είναι «Η Φόνισσα» του Αλεξάνδρου
Παπαδιαμάντη. «Όχι πως είπα ξαφνικά να διαβάσω κλασική λογοτεχνία ούτε και
είμαι σίγουρη πως μου αρέσει η κλασική λογοτεχνία στο σύνολό της.

Όμως αυτό το βιβλίο μού άρεσε πάρα πολύ τη δεδομένη στιγμή. Απήλαυσα το
διάβασμά του, μου άρεσε η γλώσσα και η γραφή του.

Ίσως αν ξαναβρώ κάτι αντίστοιχα καλό, να το διαβάσω με το ίδιο ενδιαφέρον».
Λόγω σπουδών (έχει σπουδάσει Θέατρο η Ειρήνη) έχει διαβάσει τα τελευταία
χρόνια πολλά θεατρικά έργα.

Όμως αυτό που θα ήθελε πραγματικά ν’ αρχίσει να διαβάζει είναι Ιστορία. «Θεωρώ
πως δεν γνωρίζω βασικά πράγματα σχετικά με την ελληνική ιστορία, τη νεώτερη
αλλά και τη σύγχρονη και πραγματικά θα ήθελα να διαβάσω ορισμένα καλά βιβλία
(όχι σαν αυτά του σχολείου) γύρω από τα θέματα αυτά».