Η σύγχρονη Χίμαιρα

Η Χίμαιρα της μυθολογίας ήταν ένα τέρας. Εν μέρει λιοντάρι, εν μέρει κατσίκα,
εν μέρει ερπετό, εξοντώθηκε από τον ήρωα Βελερεφόντη και ετάφη κάτω από
ηφαίστειο της Λυκίας. Η σύγχρονη Χίμαιρα μισοκοιμάται στην αμερικανική
Υπηρεσία Κατοχύρωσης Ευρεσιτεχνιών και Εμπορικών Σημάτων. Εν μέρει χιμπατζής,
εν μέρει χοίρος και εν μέρει άνθρωπος, αυτή η Χίμαιρα θα ζωντανέψει, αν ποτέ η
τεχνολογία υπερισχύσει της ηθικής.

Πατεντάροντας τέρατα. Χάρη στη βιοτεχνολογία, η Χίμαιρα του μύθου μπορεί να ζωντανέψει σε άπειρες παραλλαγές

ΑΙΤΗΣΗ για να κατοχυρωθεί η σύγχρονη Χίμαιρα υποβλήθηκε τον περασμένο
Δεκέμβριο, αν και η ύπαρξή της αποκαλύφθηκε αρκετούς μήνες αργότερα. Η αίτηση
αφορά τη γενετική τροποποίηση, τη δημιουργία σε δοκιμαστικό σωλήνα, την
εμφύτευση και γέννηση ενός ζώου ­ ζώου; ­ το οποίο θα είναι κατά 50% άνθρωπος!

Ένα τέτοιο πλάσμα θα μπορούσε να εκπαιδευθεί για τις χειρονακτικές εργασίες
που κάνουν σήμερα οι ανειδίκευτοι εργάτες, αλλά χωρίς το κόστος της αμοιβής
και της ιατροφαρμακευτικής περίθαλψης. Θα μπορούσε να χρησιμοποιηθεί σε
πειράματα για τη δοκιμή νέων φαρμάκων. Ή ακόμα να δοθούν τα όργανά του για
μεταμοσχεύσεις. Ένα είναι πάντως σίγουρο: τα δικαιώματα για την
εμπορευματοποίηση ενός τέτοιου όντος θα έκαναν κάποιους πάμπλουτους.

ΤΙ ΥΠΟΣΤΗΡΙΖΟΥΝ

Την αίτηση για να κατοχυρωθεί η δημιουργία της Χίμαιρας του 21ου αιώνα
υπέβαλαν οι Στιούαρτ Νιούμαν (βιολόγος από τη Νέα Υόρκη) και Τζέρεμι Ρίφκιν
(συγγραφέας και γνώστης θεμάτων βιοτεχνολογίας) με στόχο να αποτραπεί η
δημιουργία τέτοιων τεράτων. «Στόχος μας είναι να επιβάλουμε έναν γενετικό
συντηρητισμό. Αν κερδίσουμε και κατοχυρώσουμε την πατέντα, τότε κανείς άλλος
δεν θα μπορεί να δημιουργήσει τέτοια πλάσματα για τουλάχιστον 30 χρόνια», λένε.

Η πατέντα τους δεν είναι, εν τούτοις, μοναδική. Η αμερικανική υπηρεσία
κατοχύρωσης ευρεσιτεχνιών και εμπορικών σημάτων έχει λάβει τουλάχιστον 13.000
παρόμοιες μεταξύ των οποίων 7.000 για γονίδια ­ ανθρώπινα, ζωικά και φυτικά ­
και έχει εγκρίνει σχεδόν 2.000.

Έως σήμερα έχουν κατοχυρωθεί ο γενετικός κώδικας 85 ποντικών (από την πλάτη
ενός ξεφυτρώνει ένα ανθρώπινο αφτί), τριών λαγών, ενός ψαριού και μιας
αγελάδας. Έχει κατοχυρωθεί ακόμα ένα δένδρο με γονίδιο πυγολαμπίδας, που
λάμπει στο σκοτάδι.

ΤΡΕΛΕΣ ΠΑΡΑΓΩΓΕΣ

Άλλα προϊόντα ξεπερνούν και την πιο ξέφρενη φαντασία, όπως αποκαλύπτει
δημοσίευμα της εφημερίδας «Σάντεϊ Τέλεγκραφ». Μια εταιρεία έχει κατοχυρώσει
μια διαδικασία που αναπαράγει την κυτταρική δομή του χυμού του πορτοκαλιού για
την παραγωγή χυμού χωρίς να υπάρχει δένδρο ή καρπός. Και οι επιστήμονες του
Πανεπιστημίου του Χάρβαρντ καλλιεργούν κύτταρα που αφαίρεσαν από ένα ανήλικο
αγόρι, για να του δημιουργήσουν σε δοκιμαστικό σωλήνα μια νέα κύστη, σε
αντικατάσταση του δικού του οργάνου που έχει υποστεί βλάβη.

Στο Κέιμπριτζ της Μασαχουσέτης η εταιρεία ReproGenesis παράγει σε εργαστήρια
ανθρώπινους μαστούς. Οι ερευνητές της αφαιρούν κύτταρα από τους μηρούς
γυναικών και τα καλλιεργούν σε εκμαγεία από πλαστικό σε σχήμα μαστού. Όταν το
εκμαγείο αφαιρείται, ένας τέλειος μαστός είναι έτοιμος για μεταμόσχευση.

Πρόκειται για επιστημονικό θαύμα που θα αλλάξει τη ζωή των χιλιάδων θυμάτων
του καρκίνου του μαστού. Αλλά ο Τζέιμς Μακνάμπ, διευθυντής της εταιρείας,
κάνει λόγο για μια αγορά διπλάσια από τον αριθμό των γυναικών που υποβάλλονται
σε μαστεκτομή. Δεν σου αρέσει το σχήμα ή το μέγεθος του στήθους σου; Η
ReproGenesis μπορεί να ικανοποιήσει και τις πιο απαιτητικές πελάτισσες.

Ο Τζον Γκέρχαρντ, ερευνητής στο Πανεπιστήμιο Τζον Χόκινς, έχει υποβάλει αίτηση
για την κατοχύρωση ενός άλλου βιοτεχνολογικού προϊόντος.

Ο Γκέρχαρντ αφαιρεί κύτταρα από έμβρυα ύστερα από άμβλωση, με την πρόθεση να
αναπτύξει ανθρώπινα μέλη. Σύντομα θα είναι σε θέση να καλύπτει κάθε ανάγκη σε
ανθρώπινα όργανα ­ ακόμα και σε πόδια ­ κατόπιν παραγγελίας. Οι δυσκολίες
είναι μεγάλες, αλλά όχι και ανυπέρβλητες. Η ανθρωπότητα θα ωφεληθεί, αλλά το
ίδιο και ο Τζον Γκέρχαρντ και η εταιρεία Geron Corporation που τον χρηματοδοτεί.

Η ΥΠΗΡΕΣΙΑ Κατοχύρωσης Ευρεσιτεχνιών και Εμπορικών Σημάτων δεν έχει αναφέρει
τίποτα για το εργαστήριο του Τζον Γκέρχαρντ, αλλά έχει θορυβηθεί από τη
Χίμαιρα των Νιούμαν – Ρίφκιν. Πρίν από ένα μήνα, ο διευθυντής της υπηρεσίας,
Μπρους Λίμαν, τόλμησε να καταγγείλει δημόσια τα σχέδια περί «τεράτων», όπως τα
αποκάλεσε, και δήλωσε κατηγορηματικά ότι θα αρνηθεί να κατοχυρώσει τέτοιες
πατέντες, τις οποίες χαρακτήρισε «ανήθικες». Η Υπηρεσία Κατοχύρωσης
Ευρεσιτεχνιών και Εμπορικών Σημάτων συνήθως δεν σχολιάζει τις αιτήσεις που
λαμβάνει καθημερινά, ούτε εκφέρει κρίσεις ηθικού περιεχομένου επί των
αιτήσεων, εκτός αν παραβιάζουν το άρθρο 13 του Συντάγματος των Ηνωμένων
Πολιτειών, το οποίο απαγορεύει τη δουλεία. Τα τελευταία χρόνια έχει
κατοχυρώσει πατέντες για ζώα που περιέχουν ανθρώπινα γονίδια, αλλά δεν έχει
διευκρινίσει τον αριθμό τους. Η υπόθεση Νιούμαν – Ρίφκιν αποδεικνύει, όπως
είναι και η πρόθεσή τους άλλωστε, ότι η αμερικανική κυβέρνηση πρέπει να θέσει
όρια στον τομέα των γενετικών πειραμάτων. Πολυεθνικές εταιρείες επιδιώκουν να
κατοχυρώσουν γονίδια για δεκάδες ασθένειες, όπως της νόσου του Αλτσχάιμερ, της
παχυσαρκίας, του μελανώματος, του καρκίνου του μαστού και των ωοθηκών, του
γλαυκώματος, των καρδιοαγγειακών παθήσεων. Οι εταιρείες που θα «κατέχουν» αυτά
τα γονίδια, θα μπορούν να ανακαλύψουν τη δική τους θεραπεία, αποκομίζοντας
τεράστια κέρδη. Εν όψει του νέου αιώνα μπαίνει πατέντα και στη ζωή.