ΔΙΑΣΤΑΣΕΙΣ Δύσκολη η «ηθική στην πολιτική»

Στο στόχαστρο. Προστάτης των άδικα διωκόμενων, το Διεθνές Ποινικό Δικαστήριο είναι διωκόμενο το ίδιο ­ από τις μεγάλες δυνάμεις

Οι υπέρμαχοι των ανθρωπίνων δικαιωμάτων είναι άλλη μια φορά αντιμέτωποι με την
πολιτική των μεγάλων δυνάμεων με αφορμή ένα νέο, ιστορικής σημασίας θεσμό, το
Διεθνές Ποινικό Δικαστήριο (ΔΠΔ).

ΔΕΝ ΠΡΟΛΑΒΕ να ψηφιστεί ο Κανονισμός του Δικαστηρίου ­ από 120 χώρες ­ την
Παρασκευή, και άρχισαν να διατυπώνονται αντιρρήσεις από τα πιο ισχυρά κράτη.

Το ΔΠΔ ιδρύεται για να δικάζει εγκλήματα πολέμου, γενοκτονίας καθώς και τα
στρεφόμενα «κατά της ανθρωπότητας» ­ τα οποία με βάση το ισχύον δίκαιο, πολύ
συχνά, δεν εμπίπτουν στη δικαιοδοσία καμιάς συγκεκριμένης χώρας.

Οι μόνες μεγάλες χώρες που ψήφισαν εναντίον της Συνθήκης για την ίδρυση του
ΔΠΔ ήταν οι Ηνωμένες Πολιτείες και η Κίνα.

«Στη διάσκεψη της Ρώμης για την ίδρυση και το Καταστατικό του Διεθνούς
Ποινικού Δικαστηρίου, υπήρχαν δύο ειδών χώρες ­ παρατηρεί Ευρωπαίος
διπλωμάτης. Αυτές που έβλεπαν την υπόθεση αυτή ως ζήτημα εθνικής ασφαλείας και
εκείνες που το έβλεπαν ως θέμα προστασίας των ανθρωπίνων δικαιωμάτων».

Τέσσερις χώρες που είναι και μόνιμα μέλη του Συμβουλίου Ασφαλείας ­ ΗΠΑ,
Ρωσία, Κίνα, Γαλλία ­ αντιμετώπισαν την προοπτική ίδρυσης του ΔΠΔ ως θέμα
στρατιωτικής και διπλωματικής σημασίας.

Αυτό που τις απασχολούσε ήταν μήπως σε κάποια στιγμή οδηγηθούν δικοί τους
στρατιωτικοί στο ΔΠΔ για να δικαστούν για τον ρόλο και τα έργα τους σε
διάφορες τοπικές συγκρούσεις. Οι Ρώσοι λ.χ. φοβούνται μήπως τους ζητηθούν
ευθύνες για τις ενέργειες των στρατευμάτων τους στην Τσετσενία. Οι Κινέζοι για
τις δικές τους πράξεις καταστολής στο Θιβέτ. Γάλλοι και Αμερικανοί ανησυχούν
μήπως τεθεί θέμα βίαιης δράσης των ανδρών τους που μετέχουν σε ειρηνευτικές ή
άλλες αποστολές στην πρώην Γιουγκοσλαβια.

Όλες αυτές οι χώρες έδωσαν μάχη για να περιοριστούν οι αρμοδιότητες του ΔΠΔ,
και τόνιζαν ότι αυτό θα πρέπει να παίρνει κατευθύνσεις από το Συμβούλιο
Ασφαλείας, όπου οι ίδιες έχουν δικαίωμα βέτο.

Θετική εντύπωση προκάλεσε η στάση της Αγγλίας, η οποία διαχώρισε τη θέση της
από εκείνη των άλλων μεγάλων δυνάμεων και ζήτησε να δοθούν ευρύτατες
αρμοδιότητες στο Διεθνές Ποινικό Δικαστήριο και πλήρης ανεξαρτησία από το
Συμβούλιο Ασφαλείας.

Βρετανοί αξιωματούχοι δήλωσαν ότι οι θέσεις τους προκάλεσαν έντονες προστριβές
με τις άλλες χώρες του Συμβουλίου Ασφαλείας, αλλά ότι αυτό δεν τους απασχολεί
και πολύ, γιατί η κυβέρνηση Μπλερ είναι αποφασισμένη να εφαρμόσει «ηθική στην πολιτική».

Εναντίον του ΔΠΔ τάχθηκε τελικά και το Ισραήλ επειδή, όπως ανέφεραν οι
εκπρόσωποί του, η απόφαση για τη σύσταση του Δικαστηρίου χαρακτηρίζει, μεταξύ
άλλων, την ίδρυση ισραηλινών οικισμών στα κατεχόμενα εδάφη έγκλημα πολέμου.