ΤΡΙΤΗ ΑΠΟΨΗ Οι ένοχοι: οι άλλοι…

Κάποτε, το παιχνίδι της αναζήτησης του ενόχου, κάθε φορά που η φύση παράκουε
και τιμωρούσε τον αλαζονικό εποικισμό της, είχε απλούς κανόνες. Έφταιγε η φύση
η ίδια ­ ο «Εγκέλαδος», η «θεομηνία», οι… «κουκουνάρες» ­ αν ήσουν
συμπολίτευση. Το κράτος, αν ήσουν στην αντιπολίτευση.

Οχι πια. Η καταγγέλλουσα δημοσιογραφία αναθεώρησε τις προτεραιότητές της. Και
το ρεπορτάζ ­ μετά την καταστροφή ­ ανακάλυψε καινούργιους ρόλους «κακού» στην
ταινία της ζωής μας. Ο «κακός» είμαστε εμείς. Ή, μάλλον, οι «άλλοι».

Όταν η βροχή πλημμυρίζει την πόλη, φέρ’ ειπείν, η κατάρα πέφτει σ’ εκείνους
που μπάζωσαν τα ρέματα και έχτισαν πολυκατοικίες στην κοίτη τους.

Όταν η ηλεκτροδότηση δίνει τη θέση της στο κηροπήγιο και το μπλακ άουτ μάς
βυθίζει στο σκότος, οι αποδιοπομπαίοι τράγοι είναι οι κάτοικοι του Κρυνοερίου
που πετροβολούν τους πυλώνες, οι οποίοι, πάνω από τα κεφάλια τους, θα μας
έφερναν το πολύτιμο, εξόριστο ρεύμα.

Όταν ακυβέρνητα αεροπλάνα τσακίζονται σε βουνοπλαγιές, ανακαλύπτουμε ότι οι
μάγισσες που πρέπει να καούν στην πυρά είναι οι ιδιοκτήτες οικοπέδων, την αξία
των οποίων απειλεί ένα αναγκαίο για την ασφάλεια των πτήσεων ραντάρ, που
σκουριάζει πακεταρισμένο και εφεσίβλητο.

Και όταν η πυρκαγιά ερημώνει τα τελευταία δάση της Αττικής, όπως τις προάλλες
καλή ώρα, να τοι οι ένοχοι ­ εκείνοι που με μαύρες σημαίες και προσφυγές στο
Συμβούλιο της Επικρατείας υπερασπίζονται το δικαίωμά τους να πετάνε τα
σκουπίδια τους σε αυτοσχέδιες τριτοκοσμικές χωματερές, που το καλοκαίρι
μετατρέπονται σε εμπρηστικές βόμβες.

Η κόλαση, ως γνωστόν, είναι οι άλλοι. Και οι πιο βολικοί ένοχοι είναι οι άλλοι
­ έστω και αν η συμπεριφορά τους είναι η κοινή όλων μας συμπεριφορά, η ενοχή
τους η κοινή μας συνενοχή και τον εξοστρακισμό τους, παραδόξως, δεν τον
προκαλεί μια απόκλιση από τον Κανόνα, μα αντίθετα η συμμόρφωση προς τον μέσο
όρο κοινωνικής συμπεριφοράς και τον κοινό μας κώδικα αξιών.

Οι ένοχοι είναι οι άλλοι ­ έστω και αν, σε μια δημοκρατία, η διεκδίκηση, η
υπεράσπιση του ιδιωτικού, του τοπικού, του συντεχνιακού είναι θεμιτή, ακόμη κι
όταν είναι προφανώς άδικη, είναι νόμιμη ακόμη και όταν είναι υπερβολική. Κι αν
στην περίπτωσή μας αποδεικνύεται παραλυτική, είναι γιατί η Πολιτική στον
μαρασμό της έχασε τη δύναμη να συνθέτει τα επιμέρους και να νομιμοποιεί την
υπαγωγή τού κατ’ ιδίαν στο εν όλω, να νομιμοποιεί την εξουσία και τις
αποφάσεις της, δηλαδή.

Οι ένοχοι είναι οι άλλοι, έστω και αν σε κάθε μια από τις ιστορίες αυτές
καθημερινής συναλλαγής, που αίφνης μετατρέπονται σε ιστορίες συλλογικής
καταστροφής, το τοπικό, το ιδιωτικό, το συντεχνιακό εκπροσωπείται από ηγεσίες
­ δημάρχους, τοπικούς βουλευτές, συνδικαλιστές ­ που ως κλώνοι, τέκνα και
αντίγραφα πιστά του κυρίαρχου κομματικού μοντέλου αποκεντρώνουν τη διαφθορά,
πολλαπλασιάζουν ανεξέλεγκτοι το δίχτυ των πελατειακών εξαρτήσεων και
συναλλαγών, κοστολογούν τα πάντα με το ζύγι του πολιτικού κόστους, θεωρούν την
επανεκλογή τους σκοπό υπέρτερο του ίδιου του λειτουργήματός τους, και
νομιμοποιούν την υποταγή της αλληλεγγύης των πολιτών στη συνενοχή των
κολλητών. Τέκνα των ίδιων κομματικών μηχανισμών, στους οποίους οφείλουν την
εκλογή τους ή διά των οποίων ελπίζουν στην ανταλλαγή της θέσης τους με κάποια
άλλη, σ’ ένα σύστημα που έχασε τις εσωτερικές του ισορροπίες, κατέλυσε τις
διακρίσεις, αφομοίωσε τους αναγκαίους για τη δημοκρατία εσωτερικούς του
ανταγωνισμούς και διακινεί το ίδιο προσωπικό σε ανταλλάξιμους ρόλους
διακριτούς μόνο ως προς την έκταση της εξουσίας και την ένταση της διαφθοράς ­
πότε δήμαρχος και πότε βουλευτής, πότε εργατοπατέρας και πότε υπουργός.

Μία πολιτική, που μαραίνεται και δυσκολεύεται να εκπροσωπήσει το γενικό και να
υπερασπίσει τα πρωτεία του έναντι του ιδιωτικού, και ένα πολιτικό σύστημα που
αποκεντρώνει τον αναχρονισμό του αντί να εκσυγχρονίζεται και να ομογενοποιεί
τις αδυναμίες του, αντί να εξισορροπεί ρόλους και εξουσίες ­ αυτούς τους
ενόχους γιατί ποτέ κανείς δεν καταγγέλλει;