ΤΡΙΤΗ ΑΠΟΨΗ Οι χλωμοπρόσωποι

Τα «λευκά ανθρωπάκια» πάντοτε και παντού ζητούσαν ­ με το καλό ή με το ζόρι ­
να τους πουλήσουν οι αυτόχθονες τη γη τους (συνήθως μισοτιμής). Οι άνθρωποι
άλλου χρώματος στο δέρμα ή υπάκουαν κι αφομοιώνονταν ή εδιώκονταν και εξαφανίζονταν.

Απλώνει τα δυνατά και προστατευτικά μπράτσα του γύρω από τους
χλωμοπρόσωπους αλλά έχει εγκαταλείψει τα ερυθρόδερμα παιδιά του

Αρχηγός Σιάτλ, Η νύχτα των Ινδιάνων, 1855

ΤΟ σιδερένιο πουλί, το ερπετό που κάπνιζε, ο χρυσός δαίμονας στα σπλάχνα τού
βουνού έσκιαζαν τους «ιθαγενείς» κι έδιναν τη δυνατότητα στους αποικιοκράτες
να εφαρμόζουν χωρίς δυσκολία τα εκσυγχρονιστικά τους σχέδια. Σε περίπτωση
βέβαια βίαιων αντιδράσεων των πρωτόγονων υπήρχε και ο έφιππος στρατός, το
μπαρούτι ή τα δηλητηριασμένα βέλη.

Πλάι στους πιονιέρους του πολιτισμού της ανάπτυξης, δηλαδή τους χρυσοθήρες,
τους τραπεζίτες, τους δουλέμπορους και εν γένει λαθρέμπορους, είχε
προσκολληθεί και η ομάδα των σκληρών καουμπόηδων. Αυτοί οι ιδιωτικοί στρατοί
όχι μόνον «ήλεγχαν» τον σερίφη και τον δικαστή, όχι μόνο διακινούσαν
απαγορευμένα ποτά και «καλά κορίτσια», αλλά και εξεβίαζαν ή απειλούσαν τους
κατοίκους για τα συμφέροντα των αφεντικών τους (ή και δι’ ίδιον όφελος).

Δεν πυροβολούσαν και δεν κυνηγούσαν αποκλειστικά τους επικηρυγμένους ή τους
παράνομους, τους αράπηδες ή τους ερυθρόδερμους, τους κιτρινιάρηδες ή τους
θρησκευόμενους, αλλά κυρίως ενδιαφέρονταν «να καθαρίσουν» την περιοχή από τους
λαϊκούς ντεσπεράντος. Αυτούς που δεν «πουλιούνται» για μια χούφτα δολάρια, που
συγ-κινούν τους εξαθλιωμένους αγρότες, που δεν στηρίζουν την ελπίδα τους στο
τράβηγμα του πιστολιού, αλλά στον ιδρώτα και τη δημιουργικότητα όλης της κοινότητας.

Ενάμιση αιώνα μετά, τα πράγματα δεν έχουν πολύ αλλάξει. Οι διάφοροι boss
κυκλοφορούν με μαύρη Mercedes αντί για άσπρο άλογο, συνοδεύονται από security
αντί για πιστολέρος, οι γυναίκες τους δουλεύουν σε υπουργικά γραφεία ή σε
τηλεοπτικούς σταθμούς αντί για σαλούν, διαθέτουν θεσμική ή πολιτική ασυλία
αντί για πολεμικό οχυρό, μισθώνουν τους επιστήμονες ή τους τεχνοκράτες αντί να
τους αλείφουν με πίσσα και πούπουλα. Γύρω τους πάλι ανθεί η ομάδα των
νεο-κουμπουροφόρων ή και νεο-κουμπαροφόρων (καθώς πολλοί προτιμούν την
«κουμπαριά» από τα «κουμπούρια»).

Ενώ τόσα πράγματα δεν μοιάζουν πλέον ίδια, υπάρχει «μια σταθερή κάστα
εξ-εχόντων» αφεντικών (ιδιοκτήτες λεσχών, ορυχείων, εκδορείων). Αλλάζουν
ρούχα, ρόλους, ιδεολογία, όπλα, αρχηγό, αλλά δεν κουνιούνται από την εξουσία.
Προσκυνημένοι τσιφλικάδες που έγιναν βασιλόφρονες, που έγιναν αμερικανάκια,
που έγιναν Ευρωπαίοι.

Είναι οι ίδιοι που πριν από 20 χρόνια κάρφωναν όσους πύρωναν τον επαναστατικό
τους λόγο με σοσιαλισμό, είναι οι ίδιοι που σήμερα μας νουθετούν με στοιχεία
της Wall Street και ­ αν δεν κάνουμε κάτι ­ θα είναι και πάλι οι ίδιοι που
αύριο ­ όταν «γυρίσει ο τροχός» ­ θα μας ξαναπούν κάποιο άλλο παραμύθι.

Για να πετύχουν τον σκοπό τους χρησιμοποιούν τη βία και τους βίαιους. Τους
νόμιμους και τους μισθοφόρους. Το Φαρ Ουέστ ξαναζεί. Πρέπει να μελετήσουμε
σοβαρά τον υπο-κόσμο της πολιτικής (ιδίως των προοδευτικών χωρών). Αντί να
βάλουμε τους κυβερνητικούς να στήνουν τάχατες αντιπολιτευόμενα «δίκτυα»
(κυρίως για να πιάσουν στα δίχτυα τους τίποτα περιπλανώμενους χάνους), αντί να
προσφέρουμε τρία κεντροαριστερά πακέτα (ΟΠΕΚ, Δίκτυο, Πολιτεία) σε ένα (προφίλ
της νεο-εξουσίας), αντί ν’ ασχολούμαστε με τις «αγιασμένες» οικογένειες (και
κυρίως με την υποκρισία για το ποιος θίγει τη μνήμη τεθνεώτος, τον οποίο εν
ζωή καθημερινά «δολοφονούσε» πολιτικά), αντί οι υπουργοί και οι γραμματείς να
στήνουν αφανείς εταιρείες για να κερδοσκοπήσουν εν όψει του ευρώ 2001 ή των
ολυμπιακοκατασκευών – 2004 πρέπει όλοι να εντοπίσουμε και να εκτοπίσουμε από
τη δημοκρατία μας αυτούς που πουλάνε (εκσυγχρονιστική) «προστασία». Αυτοί που
δια-τάζουν, που συμ-πιέζουν, που υπο-στηρίζουν, που δια-βάλλλουν. Που
πλουτίζουν στο όνομα του εκ-σοσιαλισμού.

Ούτε τα πιστόλια των σερίφηδων του (δικού τους) νόμου και της (δικής μας;)
τάξης ούτε τα εξάσφαιρα των επ’ αμοιβή δολοπλοκούντων κυνηγοκεφαλών ούτε οι
καραμπίνες των ελεύθερων σκοπευτών (ή στοχαστών της παγκόσμιας σκοπο-βολής)
πρέπει να μας φοβίζουν. Οι ά-τιμοι (δηλαδή χωρίς αγοραστική τιμή)
«ντεσπεράντος» της αντίστασης δεν λυγίζουν τόσο εύκολα.

ΥΓ: Αλήθεια ποια είναι σήμερα η έννοια και το περιεχόμενο του «κοινωνικού
αγώνα»; Να δεχόμαστε αναντίρρητα την άποψη του boss ή να συν-δια-πλεκόμαστε με
τους καουμπόηδες;

Ο Γιάννης Πανούσης είναι καθηγητής Επικοινωνίας και ΜΜΕ στο Πανεπιστήμιο Αθηνών.