ΤΡΙΤΗ ΑΠΟΨΗ Μια προαναγγελθείσα ήττα

Τόσοι οι νεκροί, τόσοι οι χρήστες, τόσοι οι φυλακισμένοι που εκτίουν ποινές
για υποθέσεις ναρκωτικών, τόσος ο ναρκο-τζίρος των εμπόρων ­ αυτοί οι
εφιαλτικοί ετήσιοι απολογισμοί, που τους διαβάσαμε και πάλι προχθές, καθώς
«γιορτάζαμε» την Παγκόσμια Ημέρα κατά των Ναρκωτικών, μοιάζουν με χρονικό μιας
προαναγγελθείσας ήττας σ’ έναν πόλεμο, που είναι αδύνατο να κερδηθεί.

Μα έναν πόλεμο εναντίον τίνος; Ποιος είναι ο εχθρός εναντίον του οποίου
καλούμεθα να πάρουμε τα όπλα; Τι είναι «ναρκωτικό»; Ποιες ουσίες περιλαμβάνει
και ποιες αποκλείει αυτός ο αμφιβόλου επιστημονικότητας, αλλά πλήρης
κοινωνικών και πολιτιστικών στερεοτύπων και δαιμονολογικών αναφορών, ευφημισμός;

Η απάντηση είναι γνωστή: Ως «ναρκωτικά» όλοι μας εννοούμε έναν κατάλογο ουσιών
(κατά τα άλλα δραματικά διαφορετικών μεταξύ τους τόσο φαρμακολογικά όσο και ως
προς τα κοινωνικά και οικονομικά πρότυπα χρήσης με τα οποία συνδέονται) που το
μόνο κοινό τους στοιχείο είναι ότι είναι απαγορευμένες. Μα ποιος μπορεί να
βεβαιώσει ότι έχουμε σωστά χαράξει το σύνορο ανάμεσα στο νόμιμο και το
παράνομο, το απαγορευμένο και το επιτρεπτό;

Ποιος μπορεί να βεβαιώσει ότι καλώς, ακόμη και την Παγκόσμια Ημέρα κατά των
Ναρκωτικών, τα περίπτερα εξακολουθούν να πουλάνε νόμιμα τα πακέτα με τα
τσιγάρα και οι αγώνες του Μουντιάλ να διακόπτονται από διαφημίσεις αλκοολούχων
ποτών, με την ενθάρρυνση του φορολογούντος κράτους;

Και ποιος μπορεί να βεβαιώσει ότι ορθώς η παγκόσμια κατά των «ναρκωτικών»
σταυροφορία εκστρατεύει αδιακρίτως και ταυτοχρόνως εναντίον στόχων τόσο
διαφορετικών ­ τον ακριβοπληρωμένο «εξέκιουτιβ» που ρουθουνίζει κοκαΐνη σε μια
βίλα των βορείων προαστίων, τον απόκληρο που τρυπιέται σ’ ένα αχούρι στην
Κολοκυνθούς, τη «μοντέλα» που «εκστασιάζεται» στην ντίσκο του Σαββατόβραδου
και τον μαθητή που δοκιμάζει «τσιγάρο» στην απολυτήρια εκδρομή του σχολείου;

Μια μεγάλη διεθνής έρευνα επιστημόνων, που διενεργήθηκε με παραγγελία και για
λογαριασμό του γαλλικού υπουργείου Υγείας και δόθηκε στη δημοσιότητα πριν από
δέκα ημέρες, σε αυτό ακριβώς το συμπέρασμα κατέληξε: ότι η πρώτη αιτία της
αποτυχίας μας στον πόλεμο κατά των «ναρκωτικών», είναι η λανθασμένη επιλογή
και ιεράρχηση των στόχων. Ότι η πρώτη αιτία της αποτυχίας είναι πως το σύνορο
της νομιμότητας δεν συμπίπτει με το σύνορο της επικινδυνότητας.

Το πόρισμα αυτής της έρευνας που προκάλεσε θύελλα συζητήσεων, αλλά η
επιστημονική αρτιότητα της οποίας δεν αμφισβητήθηκε, έχει, νομίζω, μεγάλη
σημασία για μας. Όχι μόνον γιατί μας δίνει έναν αξιόπιστο οδηγό για να
εκτιμήσουμε την πραγματική επικινδυνότητα των ουσιών, όχι μόνον γιατί
μεταφέρει τη συζήτηση περί της ακολουθητέας πολιτικής από τα νέφη της
ιδεολογικής αντιπαράθεσης «απαγορευτικών» – «αντιαπαγορευτικών», σ’ ένα
ρεαλιστικότερο και πρακτικότερο πεδίο, αλλά και για έναν ακόμη λόγο: ότι η
κυβέρνηση που την παρήγγειλε και την έδωσε στη δημοσιότητα, η κυβέρνηση
Ζοσπέν, ακολουθεί μια αυστηρή πολιτική απαγόρευσης και καταστολής της χρήσης
«ναρκωτικών», ανάλογη με τη δική μας, από την οποία μάλιστα ο ίδιος ο κ.
Ζοσπέν δεν πάνε δέκα ημέρες που δήλωνε, ως άλλος Ευάγγελος Γιαννόπουλος, ότι
δεν θα αποστεί.

Τι έκαναν, λοιπόν, οι επιστήμονες της επιτροπής αυτής; Μελέτησαν τις
επιπτώσεις όλων των γνωστών «ευφορικών ουσιών, που ενδεχομένως προκαλούν
φαινόμενα, περισσότερο ή λιγότερο έντονα, εξάρτησης» ­ ανεξάρτητα του εάν
διακινούνται νόμιμα ή όχι. Και κατέταξαν τις ουσίες αυτές σ’ έναν πίνακα
επικινδυνότητας, με βάση πέντε κριτήρια: τη φυσική εξάρτηση που προκαλούν, την
ψυχική εξάρτηση, τη νευροτοξικότητα, τη γενική τοξικότητα και την κοινωνική επικινδυνότητα.

Το αποτέλεσμα αυτής της κατάταξης ξάφνιασε και τους ίδιους τους μελετητές.
Γιατί σχηματίστηκαν τρεις ομάδες επικινδυνότητας, στην πρώτη από τις οποίες
εντάσσονται η ηρωίνη και τα οπιούχα, η κοκαΐνη και το αλκοόλ. Στη δεύτερη, τα
ψυχοτρόπα και τα παραισθησιογόνα, τα αγχολυτικά και υνωτικά φάρμακα και ο
καπνός. Και, τέλος, σε μεγάλη απόσταση από τις άλλες ουσίες, ακολουθεί η κάνναβις.

Συμπέρασμα: ο πόλεμος κατά των «ναρκωτικών» λάθος αξιολογεί τους κινδύνους και
λάθος ιεραρχεί τις απαγορεύσεις του. Μήπως είναι καιρός να τις αλλάξουμε πριν
μία ακόμη Παγκόσμια Ημέρα κατά των Ναρκωτικών έρθει να βεβαιώσει μιάν ακόμη,
προαναγγελθείσα ήδη, ήττα;