Πετρέλαιο στη φτήνια

Σε σημαντική μείωση της παραγωγής, κατά 1,38 εκατομμύρια βαρέλια ημερησίως,
συμφώνησαν χθες στη Βιέννη οι χώρες-μέλη του Οργανισμού Πετρελαιοπαραγωγών
Χωρών, σε μία ακόμη προσπάθεια να συγκρατήσουν την πτωτική πορεία των τιμών.

ΟΙ ΧΑΜΗΛΟΤΕΡΕΣ τιμές πετρελαίου εδώ και πολλά χρόνια έχουν προκαλέσει σοβαρή
κρίση στις πετρελαιοπαραγωγές χώρες. Είτε αυτές είναι εντός είτε εκτός του
Οργανισμού Πετρελαιοπαραγωγών Χωρών (ΟΠΕΚ), αγωνίζονται απεγνωσμένα να
αναστρέψουν την πτωτική τάση των τιμών.

ΑΛΛΑΓΗ ΣΥΣΧΕΤΙΣΜΩΝ

Η θέση του ΟΠΕΚ στην παγκόσμια αγορά έχει εξασθενίσει και μία νέα, άτυπη,
συμμαχία έχει αναδυθεί. Επικεφαλής της βρίσκονται ισχυρά μέλη του ΟΠΕΚ, όπως η
Σαουδική Αραβία και η Βενεζουέλα, αλλά και πετρελαϊκοί γίγαντες όπως το Μεξικό
και η Νορβηγία.

Απομένει να αποδειχτεί αν αυτός ο συνασπισμός συμφερόντων θα φανεί
αποτελεσματικός. Η μείωση της παραγωγής, που αυτές και άλλες χώρες αποφάσισαν
την περασμένη άνοιξη, δεν κατέστη δυνατόν να εφαρμοστεί και οι τιμές, μολονότι
ανέβηκαν αρχικά, στη συνέχεια έχασαν όλα τα κέρδη τους.

ΜΕΙΩΣΗ ΕΣΟΔΩΝ

Για τις 11 χώρες-μέλη του ΟΠΕΚ η διάσταση της κρίσης μπορεί να συνοψιστεί ως
εξής: το συνολικό τους εισόδημα από το πετρέλαιο μειώθηκε φέτος κατά το ένα
τρίτο, δηλαδή κατά 45 δισεκατομμύρια δολάρια (13,9 τρισεκατομμύρια δραχμές).
Και το τέλος της κρίσης δεν φαίνεται να διαγράφεται στον ορίζοντα. Η ζήτηση
πετρελαίου έχει μειωθεί μετά την κατάρρευση πολλών ασιατικών οικονομιών, που
άλλοτε ήταν οι πιο ενεργοβόρες αγορές του κόσμου.

Αντιμετωπίζοντας τη μεγαλύτερη μείωση των εσόδων της από το πετρέλαιο την
τελευταία δεκαετία, η Σαουδική Αραβία, η μεγαλύτερη παραγωγός χώρα, κατέφυγε
τον περασμένο μήνα σε δανεισμό προκειμένου να καλύψει τα ελλείμματά της.
Ανησυχητικά είναι και σε άλλες χώρες τα συμπτώματα από την πτώση των τιμών. Το
περασμένο Σάββατο ταραχές ξέσπασαν σε πολλές πόλεις της Υεμένης. Χιλιάδες
διαδηλωτές ξεχύθηκαν στους δρόμους, διαμαρτυρόμενοι για την απόφαση της
κυβέρνησης να περικόψει την επιδότηση στο ψωμί και τα καύσιμα, στην προσπάθειά
της να αντισταθμίσει τις απώλειες εσόδων από τη μείωση των εξαγωγών πετρελαίου.

Δεν είναι λίγοι οι αναλυτές της αγοράς πετρελαίου που συμφωνούν ότι και η νέα
μείωση της παραγωγής είναι καταδικασμένη να αποτύχει, με δεδομένη την κρίση
στην Ασία, τις πολιτικές εξοικονόμησης ενέργειας και την ανάπτυξη τεχνολογίας
που διευκολύνει σημαντικά τον εντοπισμό και την άντληση πετρελαίου.

ΤΟ ΤΕΛΟΣ ΤΟΥ ΟΠΕΚ;

Αφού για πολλά χρόνια τα μέλη του παραβίαζαν τις ποσοστώσεις που τα ίδια
έθεταν στην παραγωγή, ο άλλοτε πανίσχυρος ΟΠΕΚ είναι σήμερα ανίσχυρος να
ασκήσει επιρροή στην αγορά πετρελαίου.

Μολονότι οι πετρελαιοπαραγωγές χώρες εντός και εκτός ΟΠΕΚ συμφώνησαν τον
περασμένο Μάρτιο να μειώσουν την παραγωγή κατά 1,7 εκατομμύρια βαρέλια
ημερησίως, η τελική μείωση ήταν μικρότερη από ένα εκατομμύριο βαρέλια.

«Ίσως να πρόκειται για το τέλος του ΟΠΕΚ», λέει ο Τζον Λίχτμπλο, πρόεδρος του
Ιδρύματος Ερευνών Πετρελαϊκής Βιομηχανίας, «τη θέση του οποίου μπορεί να πάρει
ένας άλλος, πολύ πιο αποτελεσματικός οργανισμός».

Η δυσκολία του ΟΠΕΚ να επιβάλει αύξηση των τιμών οφείλεται στις εσωτερικές του
διαφωνίες για τον επιμερισμό του κόστους από τη μείωση της παραγωγής σε κάθε
χώρα-μέλος. Μερικοί μεγάλοι παραγωγοί, όπως η Βενεζουέλα και η Νιγηρία, συχνά
παρακάμπτουν τις ποσοστώσεις παραγωγής, προκαλώντας τριβές με άλλες παραγωγές
χώρες και διαβρώνοντας την αξιοπιστία του οργανισμού.

ΦΘΗΝΟ ΠΕΤΡΕΛΑΙΟ

Όταν οι τιμές άρχισαν να πέφτουν, την άνοιξη, η Σαουδική Αραβία και η
Βενεζουέλα περίμεναν η μία την άλλη, ποια θα μειώσει πρώτη την παραγωγή. Το
Μεξικό τις έβγαλε από το αδιέξοδο. Η υπόσχεσή του να μειώσει την παραγωγή
οδήγησε σε μία ασυνήθιστη συμμαχία τις δύο μεγαλύτερες παραγωγές χώρες του
ΟΠΕΚ, που άρχισαν να προωθούν έναν ακόμη γύρο μειώσεων, χωρίς μάλιστα να
συμβουλευτούν τις υπόλοιπες χώρες-μέλη του οργανισμού.

Αν δεν επιτυγχανόταν η χθεσινή συμφωνία, οικονομικοί αναλυτές εκτιμούν ότι η
τιμή του πετρελαίου θα μπορούσε να κατρακυλήσει κάτω από τα 10 δολάρια το
βαρέλι. Αυτό θα ωφελούσε τις ΗΠΑ, την Ιαπωνία και τις ευρωπαϊκές χώρες που
εισάγουν μεγάλες ποσότητες πετρελαίου, αλλά θα βύθιζε σε σοβαρά οικονομικά
προβλήματα και σε ακόμη περισσότερη πολιτική αστάθεια τις παραγωγές χώρες.

Όπως είναι τα πράγματα σήμερα, οι καταναλωτές αγοράζουν το φθηνότερο πετρέλαιο
εδώ και 25 χρόνια.