Λόγος τιμής αντί όρκου

Ο όρκος δεν επιβάλλεται και μπορεί να αντικατασταθεί από τον λόγο της
τιμής! Με μία απόφαση-σταθμό το Συμβούλιο της Επικρατείας έβαλε χθες τέλος
στον υποχρεωτικό χαρακτήρα της ορκωμοσίας και για τους ορδόδοξους χριστιανούς,
καλώντας τη Θεολογική Σχολή της Αθήνας να χορηγήσει πτυχίο σε απόφοιτό της, ο
οποίος αρνιόταν να ορκιστεί.

Στο δικαστήριο. Αν κάποιος αρνηθεί για λόγους θρησκευτικής συνείδησης να ορκιστεί, μπορεί να δώσει διαβεβαίωση επικαλούμενος την τιμή και τη συνείδησή του

ΓΙΑ ΠΡΩΤΗ φορά Ανώτατο Δικαστήριο στη χώρα μας παίρνει θέση για το επίμαχο
ζήτημα της ορκωμοσίας, κρίνοντας ότι ­ βάσει του Συντάγματος ­ ο θρησκευτικός
όρκος έχει προαιρετικό χαρακτήρα. Και νομίμως μπορούν να αρνηθούν να ορκιστούν
όχι μόνον όσοι δηλώνουν άθεοι, αλλά και όσοι επικαλούνται λόγους θρησκευτικής
συνείδησης, όπως στη συγκεκριμένη περίπτωση ο απόφοιτος της Θεολογικής, ο
οποίος αρνήθηκε να ορκιστεί, αναφέροντας ότι το Ευαγγέλιο και οι Ιεροί Κανόνες
της Ορδόδοξης Εκκλησίας απαγορεύουν τον όρκο.

Με τη χθεσινή απόφαση (2601/98) το αρμόδιο Στ’ τμήμα του ΣτΕ, τονίζει ομόφωνα
ότι όποιος αρνείται για λόγους θρησκευτικής συνείδησης να ορκιστεί, μπορεί να
δώσει διαβεβαίωση επικαλούμενος την τιμή και τη συνείδησή του. Και αυτός ο
λόγος τιμής είναι ισότιμος με τον όρκο και έχει τις ίδιες έννομες συνέπειες
στην περίπτωση που παραβιαστεί.

Όμως, η απόφαση βάζει τέλος στις έννομες συνέπειες που μπορεί να έχει ένας
ορθόδοξος χριστιανός όταν αρνείται να ορκιστεί, αλλά δέχεται να δώσει
«διαβεβαίωση τιμής». Κι εκτός από την περίπτωση της χορήγησης του
πανεπιστημιακού πτυχίου, η απόφαση είναι βέβαιο ότι θα βρει άμεσα πεδίο
εφαρμογής στις δικαστικές αίθουσες, καθώς έως σήμερα σε ένα δικαστήριο ο
μάρτυρας που δηλώνει άθεος μπορεί να μην ορκιστεί, αλλά ένας χριστιανός
ορδόδοξος εάν αρνηθεί να δώσει όρκο κινδυνεύει να διωχθεί για απείθεια.

Ακόμη, την απόφαση του Ανωτάτου Διοικητικού Δικαστηρίου αναμένεται να
επικαλεστούν και οι βουλευτές που δεν δηλώνουν μεν άθεοι, αλλά δεν επιθυμούν
να δώσουν θρησκευτικό όρκο. Και πρέπει να σημειωθεί ότι πρόσφατα 62 βουλευτές,
από όλα τα κόμματα, ζήτησαν να προβλεφθεί ρητά, στο πλαίσιο της συνταγματικής
αναθεώρησης, ότι ο όρκος είναι υποχρεωτικός.

Το αρμόδιο τμήμα του ΣτΕ με τη χθεσινή απόφαση επισημαίνει, ουσιαστικά, ότι
κάθε νόμος που επιβάλλει τον θρησκευτικό όρκο είναι αντισυνταγματικός και ότι
κατ’ ερμηνεία του Συντάγματος (άρθρο 13) ένας νόμος μπορεί μόνον να αναφέρεται
στον «τύπο» του όρκου κι αυτός επιβάλλεται μόνον σε όσους δέχονται να ορκιστούν.

Αποδεχόμενο την προσφυγή του 39χρονου πτυχιούχου της Θεολογίας Κων. Θεοχάρη
κατά της άρνησης της Σχολής να του χορηγήσει πτυχίο επειδή δεν ορκίζεται, αλλά
αντιθέτως δίνει λόγο τιμής, το ΣτΕ σημειώνει:

* «Εάν ένα πρόσωπο (πολίτης ή μη) το οποίο καλείται να δώσει θρησκευτικό όρκο.
δηλώσει ενώπιον τής κατά περίπτωση αρμόδιας αρχής (σ.σ. δικαστήριο,
πανεπιστήμιο κ.λπ.) ότι κωλύεται να δώσει τέτοιο όρκο για λόγους θρησκευτικής
συνείδησης, δηλαδή είτε διότι οι αρχές της θρησκείας την οποία πρεσβεύει ­
όπως αυτό την ερμηνεύει και την οποία πάντως πρέπει να δηλώσει ­ δεν του
επιτρέπουν τον όρκο, είτε διότι δηλώνει ότι είναι άθεο ή άθρησκο και συνεπώς
κωλύεται να δώσει τον όρκο αυτό, δικαιούται κατά την ορθή ερμηνεία του
Συντάγματος, αντί θρησκευτικού όρκου (υποσχετικού ή αποδεικτικού) να δώσει,
επικαλούμενο την τιμή και τη συνείδησή του, ισότιμο εξ απόψεως συνεπειών, με
τον θρησκευτικό όρκο, σχετική διαβεβαίωση περί του συγκεκριμένου ζητήματος…».

*Από το Σύνταγμα «απαιτείται να μην εξαναγκασθεί και προβεί το συγκεκριμένο
άτομο σε ενέργεια κατά παραβίαση της θρησκευτικής του συνείδησης, η οποία
πρέπει να παραμείνει απαραβίαστος…».