Δόσεις για… ξεχασμένους φόρους

Με συνοπτικούς ελέγχους το υπουργείο Οικονομικών προσπαθεί να κλείσει
6.500.000 εκκρεμείς φορολογικές υποθέσεις της τελευταίας δεκαετίας που μένουν
ανέλεγκτες στα ράφια των Εφοριών όλης της χώρας.

Όπως έγραψαν «ΤΑ ΝΕΑ», το υπουργείο Οικονομικών με υπουργική απόφαση καθορίζει
αναλυτικά τους επιμέρους ελέγχους που πρέπει να κάνει η Εφορία σε κάθε
επιμέρους κατηγορία φορολογουμένων προκειμένου να κλείσουν τις εκκρεμότητές
τους με την Εφορία. Όπως δήλωσε ο υπουργός Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών
κ. Γ. Παπαντωνίου, πρόκειται για «μία περισσότερο συνοπτική και αποτελεσματική
διαδικασία ελέγχου που θα επισπεύσει τον έλεγχο αυτών των υποθέσεων». Ο
υπουργός όμως απέφυγε να κάνει πρόβλεψη για την απόδοση του συγκεκριμένου μέτρου.

Αν και η πρόθεση του υπουργείου Οικονομικών είναι να ελεγχθούν όλες οι
ανέλεγκτες υποθέσεις φορολογίας των επιτηδευματιών, εν τούτοις καθορίζει ποιες
πρέπει να ελεγχθούν κατά προτεραιότητα. Οι υποθέσεις αυτές είναι:

* Όταν υπάρχουν ουσιαστικές παραβάσεις του ΚΦΣ ή ΚΒΣ ή δελτία πληροφοριών για φοροδιαφυγή.

* Όταν δεν υποβλήθηκαν δηλώσεις φορολογίας εισοδήματος, ΦΠΑ ή άλλων
φορολογικών αντικειμένων.

* Όταν υφίστανται μεγάλα πιστωτικά υπόλοιπα ΦΠΑ και δεν δικαιολογούνται αυτά
από το αντικείμενο δραστηριότητας της επιχείρησης.

* Όταν υπάρχουν κατασχεθέντα βιβλία και στοιχεία.

* Σε περιπτώσεις απώλειας βιβλίων και στοιχείων.

* Όταν επί επιχειρήσεων παροχής υπηρεσιών που δεν διαθέτουν αξιόλογα αποθέματα
ή επί ελευθέρων επαγγελματιών δηλώθηκαν μεγάλα ποσά δαπανών ή τα καθαρά κέρδη
προσδιορίστηκαν με την εφαρμογή συντελεστή και όχι με λογιστικό τρόπο (έσοδα
μείον έξοδα).

* Όταν δεν χρησιμοποιήθηκε ο προβλεπόμενος συντελεστής καθαρών κερδών.

* Όταν υπάρχει διαφορά μεταξύ συμπληρωματικών στοιχείων των δηλώσεων
φορολογίας εισοδήματος και δηλώσεων ΦΠΑ.

* Όταν τα εμφανιζόμενα αριθμητικά δεδομένα και οικονομικά μεγέθη, κατά τα
οριζόμενα στα άρθρα 4 και 5, δεν βρίσκονται σε συνάφεια μεταξύ τους.

* Σε περιπτώσεις επιχειρήσεων που από τις υποβληθείσες δηλώσεις προκύπτει
χαμηλός συντελεστής μεικτού και καθαρού κέρδους.

* Σε δηλώσεις των οποίων επίκειται ο χρόνος παραγραφής, με τα μεγαλύτερα εισοδήματα.

* Όταν έγινε χρήση αναπτυξιακών νόμων.

Επίσης, η επιλογή των υποθέσεων θα γίνεται με ευθύνη των προϊσταμένων Εφοριών
σε συνεργασία με τους προϊσταμένους των τμημάτων ελέγχου. Ποσοστό 5% έως 10%
των επιλεγομένων για έλεγχο υποθέσεων επιλέγεται από τυχαίο δείγματα χωρίς να
συντρέχουν τα κριτήρια της προηγούμενης παραγράφου.

Για να γίνει έλεγχος χρειάζεται έγγραφη εντολή του εφόρου και όταν ολοκληρωθεί
όλες οι διαπιστώσεις και τα συμπεράσματα θα πρέπει να καταγραφούν σε ειδικό
σημείωμα ελέγχου. Ο φορολογούμενος μπορεί σε 5 μέρες από τότε που θα πάρει το
ειδικό σημείωμα ελέγχου να αμφισβητήσει το περιεχόμενο και να υποβάλει σχετική
αίτηση στον έφορο. Μέσα σε 30 μέρες θα πρέπει να έχει ολοκληρωθεί η διαδικασία
επίλυσης των διαφορών.

Το ποσό του φόρου που θα βεβαιωθεί μπορεί να εξοφληθεί σε δόσεις. Ο αριθμός
των δόσεων είναι μεγαλύτερος κατά 4 δόσεις απ’ αυτούς που προβλέπει η
ισχύουσα, και το ποσό κάθε δόσης δεν μπορεί να είναι μικρότερο των 30.000
δραχμών για τη φορολογία εισοδήματος και 50.000 δραχμών για τον ΦΠΑ (εκτός της
τελευταίας δόσης).

Πάντως, για τις υποθέσεις που έκλεισαν μέχρι 31/12/92 ισχύουν οι ευνοϊκές
διατάξεις που εφαρμόσθηκαν με την προηγούμενη ρύθμιση του 1994. Στην περίπτωση
που δεν δεχθούν τις ρυθμίσεις αυτές, τότε θα γίνουν δειγματοληπτικοί έλεγχοι.

Όλοι αυτοί οι έλεγχοι αφορούν υποθέσεις μέχρι 2 δισ. δραχμές.

ΓΕΝΙΚΟΙ ΚΑΝΟΝΕΣ ΣΤΟΥΣ ΕΛΕΓΧΟΥΣ

Στους επιτηδευματίες θα ελέγχεται αν τηρήθηκαν τα βιβλία και τα στοιχεία που
προβλέπει η νομοθεσία. Αν υπάρχουν παρατυπίες, θα ελέγχεται επίσης αν
εφαρμόσθηκε ο συντελεστής καθαρού κέρδους στις αγορές ή στα ακαθάριστα έσοδα
όπου προβλέπεται. Ακόμη, αν για τις επιστροφές και τις εκπτώσεις ποσών άνω των
200.000 δραχμών υπάρχουν τα νόμιμα δικαιολογητικά. Ειδικά για τις επιχειρήσεις
που οι επενδύσεις τους έχουν υπαχθεί στον αναπτυξιακό νόμο θα ελέγχεται αν
έχουν γίνει παρατυπίες. Παράλληλα, στους ελέγχους θα αξιοποιούνται τυχόν
στοιχεία από διασταυρώσεις και άλλα πληροφοριακά στοιχεία που έχει στη διάθεσή
της η Εφορία από οργανισμούς, τράπεζες, συνεταιρισμούς κ.ά. Θα ελέγχεται
επίσης με κατάλληλη αξιοποίηση όλου του υλικού (καταστάσεις, πληροφορίες κ.ά.)
η έκδοση πλαστών ή εικονικών τιμολογίων.

ΟΙ ΕΛΕΓΧΟΙ ΓΙΑ ΥΠΟΘΕΣΕΙΣ ΠΟΥ ΠΑΡΑΓΡΑΦΟΝΤΑΙ

Για τις υποθέσεις που παραγράφονται, η εγκύκλιος προβλέπει εκτός των άλλων
ορισμένους συμπληρωματικούς ελέγχους.

Στους επιτηδευματίες που δεν είχαν υποχρέωση τήρησης βιβλίων θα γίνονται οι
εξής έλεγχοι:

1 Έλεγχος αν πληρούνται οι προϋποθέσεις απαλλαγής από την τήρηση βιβλίων.

2 Έλεγχος των δικαιολογητικών των αγορών και των δαπανών καθώς και της ορθής
μεταφοράς αυτών στα συμπληρωματικά στοιχεία δηλώσεων φορολογίας εισοδήματος.

Στους επιτηδευματίες με βιβλία α’ κατηγορίας:

1 Επαλήθευση των αθροίσεων του βιβλίου αγορών για τους τελευταίους τρεις μήνες
κάθε έτους καθώς και της ορθής μεταφοράς των αθροισμάτων από σελίδα σε σελίδα
για όλο το έτος.

2 Επαλήθευση της ορθής καταχώρησης της αξίας των ληφθέντων στοιχείων αγορών
στο βιβλίο αγορών, για τα πρώτα δεκαπενθήμερα των μηνών Αυγούστου και
Δεκεμβρίου κάθε έτους.

3 Διαπίστωση της κανονικής μεταφοράς του συνόλου των αγορών και δαπανών στα
συμπληρωματικά στοιχεία δηλώσεων φορολογίας εισοδήματος.

4 Έρευνα αν τα εμφανιζόμενα αριθμητικά δεδομένα και οικονομικά μεγέθη
βρίσκονται σε συνάφεια μεταξύ τους, κατά τα οριζόμενα στις παραγράφους Β. 4
και Β. 5 του άρθρου 4.

Στις επιχειρήσεις με βιβλία β’ κατηγορίας θα ελέγχεται:

1 Έλεγχος των αθροίσεων των εσόδων για το μήνα με τα μεγαλύτερα ακαθάριστα έσοδα.

2 Έλεγχος τις τελευταίες δέκα ημέρες του μήνα με τα μεγαλύτερα ακαθάριστα
έσοδα, αν τα φορολογικά στοιχεία εκδόθηκαν σύμφωνα με τις διατάξεις του ΚΦΣ ή
ΚΒΣ, κατά περίπτωση.

3 Έλεγχος τις τελευταίες δέκα ημέρες του μήνα με τα μεγαλύτερα ακαθάριστα
έσοδα, αν για τις καταχωρήσεις που έγιναν στα τυχόν τηρούμενα πρόσθετα βιβλία,
εκδόθηκαν αντίστοιχα φορολογικά στοιχεία, σύμφωνα με τις διατάξεις του ΚΦΣ ή
ΚΒΣ, κατά περίπτωση, όπου υφίσταται τέτοια υποχρέωση

4 Επαλήθευση της ορθής μεταφοράς της αξίας των εκδοθέντων στοιχείων εσόδων στο
βιβλίο εσόδων – εξόδων για τις τελευταίες δέκα ημέρες του μήνα με τα
μεγαλύτερα ακαθάριστα έσοδα.

5 Επαλήθευση αν τα δεδομένα του βιβλίου εσόδων – εξόδων μεταφέρθηκαν επακριβώς
στα συμπληρωματικά στοιχεία δηλώσεων φορολογίας εισοδήματος.

6 Έλεγχος αν στις επιχειρήσεις παροχής υπηρεσιών χωρίς αξιόλογα αποθέματα και
στους ελεύθερους επαγγελματίες, πλην αρχιτεκτόνων και μηχανικών, τα
αποτελέσματα προσδιορίστηκαν με λογιστικό τρόπο, με αφαίρεση των εξόδων από τα
έσοδα και η διαφορά δηλώθηκε ως καθαρό κέρδος.

7. Έλεγχος στις επιχειρήσεις παροχής υπηρεσιών χωρίς αξιόλογα αποθέματα, κάθε
δαπάνης που υπερβαίνει τις 100.000 δρχ. Όσες από τις δαπάνες αυτές δεν
αναγνωρίζονται για έκπτωση από τα ακαθάριστα έσοδα, σύμφωνα με τις κείμενες
διατάξεις, προστίθενται ως λογιστικές διαφορές. Εξαιρετικά, ελέγχονται
ανεξαρτήτως ποσού, τα έξοδα ταξιδιών, υποδοχής και φιλοξενίας καθώς και οι
δαπάνες που αφορούν επιβατικά αυτοκίνητα και αναφέρονται στην περίπτωση β’ της
παραγράφου 1 του άρθρου 31 του ν. 2238/94.

8 Έρευνα αν τα εμφανιζόμενα αριθμητικά δεδομένα και οικονομικά μεγέθη
βρίσκονται σε συνάφεια μεταξύ τους, κατά τα οριζόμενα στην παράγραφο Γ. 11 του
άρθρου 4.

Ειδικά για τους ελεύθερους επαγγελματίες, εκτός από τις πιο πάνω επαληθεύσεις
που αφορούν τα βιβλία Β’ κατηγορίας, γίνονται και όλες οι υπόλοιπες
επαληθεύσεις που προβλέπονται.

ΟΙ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΙΣ ΜΕ ΒΙΒΛΙΑ ΤΡΙΤΗΣ ΚΑΤΗΓΟΡΙΑΣ

Στις επιχειρήσεις με βιβλία τρίτης κατηγορίας θα ελέγχεται:

1 Έλεγχος στις τελευταίες πέντε ημέρες του μήνα με τα μεγαλύτερα ακαθάριστα
έσοδα, αν τα φορολογικά στοιχεία εκδόθηκαν σύμφωνα με τις διατάξεις του ΚΦΣ ή
ΚΒΣ, κατά περίπτωση.

2 Έλεγχος στις τελευταίες πέντε ημέρες του μήνα με τα μεγαλύτερα ακαθάριστα
έσοδα, αν για τις καταχωρήσεις που έγιναν στα τυχόν τηρούμενα πρόσθετα βιβλία,
εκδόθηκαν αντίστοιχα φορολογικά στοιχεία, σύμφωνα με τις διατάξεις του ΚΦΣ ή
ΚΒΣ, κατά περίπτωση, όπου υφίσταται τέτοια υποχρέωση.

3 Επαλήθευση αν τα λογιστικά ποσοτικά υπόλοιπα των μερίδων του βιβλίου
αποθήκης, επιλεκτικά για δύο είδη με βάση την τιμή μονάδας ή την ποσότητα ή τη
συνολική αξία, συμφωνούν με τις ποσότητες που απογράφηκαν στο τέλος κάθε χρήσης.

4 Έλεγχος ορθής αποτίμησης των απογραφέντων αποθεμάτων τέλους χρήσης,
επιλεκτικά σε ένα είδος με βάση την τιμή μονάδας ή την ποσότητα ή τη συνολική
αξία, για κάθε αποθηκευτικό χώρο. Σε περίπτωση διαπίστωσης διαφορών, ο έλεγχος
επεκτείνεται και σε περισσότερα είδη.

5 Έλεγχος κάθε δαπάνης που υπερβαίνει τις 300.000 δρχ. Όσες από τις δαπάνες
αυτές δεν αναγνωρίζονται για έκπτωση από τα ακαθάριστα έσοδα, σύμφωνα με τις
κείμενες διατάξεις, προστίθενται ως λογιστικές διαφορές. Εξαιρετικά,
ελέγχονται ανεξαρτήτως ποσού, τα έξοδα ταξιδιών, υποδοχής και φιλοξενίας καθώς
και οι δαπάνες που αφορούν επιβατικά αυτοκίνητα.

6 Έλεγχος αν για τον προσδιορισμό των καθαρών κερδών των τεχνικών επιχειρήσεων
εφαρμόστηκαν οι προβλεπόμενοι ειδικά για τις επιχειρήσεις αυτές συντελεστές
επί των ακαθάριστων εσόδων.

7 Στις περιπτώσεις που οι επιχειρήσεις έχουν ελεγχθεί από ορκωτούς ελεγκτές
και γενικά αναγνωρισμένες ελεγκτικές εταιρείες, θα λαμβάνονται υπόψη και θα
συνεκτιμούνται οι παρατηρήσεις που αναφέρονται στα σχετικά πιστοποιητικά και
στις τυχόν εκθέσεις ελέγχου.

Επίσης προβλέπονται ειδικές διαδικασίες για τον έλεγχο κατασχεθέντων βιβλίων
και στοιχείων. Παράλληλα αναφέρονται οι διαδικασίες που θα πρέπει να
ακολουθηθούν για να προσδιοριστούν τα ακαθάριστα έσοδα τόσο σε περίπτωση
λογιστικών βιβλίων που έχουν κριθεί επαρκή και ακριβή όσο και για λογιστικά
βιβλία που έχουν κριθεί ανακριβή. Ανάλογη διαδικασία ακολουθείται και για τον
προσδιορισμό των καθαρών κερδών.

ΕΛΕΓΧΟΙ ΜΕ ΕΠΑΛΗΘΕΥΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΟΝ ΦΠΑ

Όσον αφορά τους ελέγχους για ΦΠΑ, η Εφορία θα κάνει τις εξής επαληθεύσεις.

* Αν μεταφέρθηκαν σωστά τα δεδομένα των βιβλίων στις υποβληθείσες δηλώσεις ΦΠΑ.

* Αν για δαπάνες ποσού άνω των 50.000 δρχ. εξέπεσε ο αναλογούν ΦΠΑ, χωρίς να
υπάρχει τέτοιο δικαίωμα.

* Αν για δαπάνες αξίας μεγαλύτερης των 100.000 δρχ. προκειμένου για βιβλία Α’
και Β’ κατηγορίας και 300.000 δρχ. προκειμένου για βιβλία Γ’ κατηγορίας, για
τις οποίες έχει εκπέσει ο ΦΠΑ, υπάρχουν τα νόμιμα δικαιολογητικά και παρέχεται
γι’ αυτές δικαίωμα έκπτωσης του αναλογούντος ΦΠΑ.

* Αν τυχόν πιστωτικό υπόλοιπο ΦΠΑ μεταφέρθηκε για συμψηφισμό, χωρίς να υπάρχει
δικαίωμα, λόγω παραγραφής του κατά τις ισχύουσες διατάξεις.

* Αν διενεργήθηκε διακανονισμός εμπορεύσιμων ή και παγίων στοιχείων εφόσον
υπάρχει υποχρέωση σύμφωνα με τις διατάξεις του άρθρου 26 του ν. 1642/1986.

* Αν διενεργήθηκε επιμερισμός του φόρου των κοινών εισροών εφόσον υπάρχει υποχρέωση.

* Προκειμένου για απαλλασσόμενες πωλήσεις αν έχουν τηρηθεί οι προβλεπόμενες
διαδικασίες και υπάρχουν τα αντίστοιχα δικαιολογητικά.

* Αν επί πωλήσεων αγαθών σε περιοχές με μειωμένους συντελεστές πληρούνται οι
προϋποθέσεις που ορίζονται από τις κείμενες διατάξεις και τις σχετικές
εγκυκλίους, για φορολογικά στοιχεία αξίας άνω των 500.000 δρχ.

Οι Εφορίες στους συνοπτικούς ελέγχους που θα κάνουν θα πρέπει να ακολουθούν
συγκεκριμένη διαδικασία.

Ειδικότερα, στους επιτηδευματίες που δεν έχουν υποχρέωση να τηρούν λογιστικά
βιβλία θα ελέγχεται αν υπάρχουν οι προϋποθέσεις για την απαλλαγή. Επίσης θα
ελέγχονται τα δικαιολογητικά των αγορών και των δαπανών καθώς και αν έχουν
μεταφερθεί σωστά στις δηλώσεις φορολογίας εισοδήματος.

Στις επιχειρήσεις που τηρούν βιβλία πρώτης κατηγορίας, η Εφορία θα κάνει τους
εξής ελέγχους:

* Επαλήθευση των αθροίσεων στο βιβλίο αγορών, καθώς και διαπίστωση αν τα
συνολικά στοιχεία για αγορές και δαπάνες έχουν μεταφερθεί σωστά στις δηλώσεις
φορολογίας εισοδήματος.

* Θα ελέγχεται αν οι αγορές ή τα ακαθάριστα έσοδα ισούνται με το άθροισμα της
δαπάνης για τις αγορές, τους μισθούς, τα ενοίκια, τα διάφορα έξοδα, το καθαρό
κέρδος κ.ά.. Στις επιχειρήσεις που τηρούν βιβλία δεύτερης κατηγορίας η Εφορία
θα κάνει και τους εξής ελέγχους:

* Για τον μήνα που έχει τα μεγαλύτερα έξοδα, θα γίνεται έλεγχος των αθροίσεων
αγορών, δαπανών και εσόδων. Για τον ίδιο μήνα θα ελέγχεται που εκδόθηκαν όλα
τα φορολογικά στοιχεία, καθώς και αν έχουν γίνει οι σχετικές καταχωρήσεις στα
βιβλία. Επίσης, θα ελέγχεται αν έχει γίνει σωστή μεταφορά των αποδείξεων και
των άλλων στοιχείων εσόδων στο βιβλίο εσόδων – εξόδων.

* Για τις 10 τελευταίες μέρες του Δεκεμβρίου θα ελέγχεται αν για τα δελτία
αποστολής που έχουν κοπεί έχουν εκδοθεί φορολογικά στοιχεία ίσης αξίας.

* Επαλήθευση αν τα δεδομένα του βιβλίου εσόδων – εξόδων μεταφέρθηκαν επακριβώς
στα συμπληρωματικά στοιχεία δηλώσεων φορολογίας εισοδήματος.

* Στις επιχειρήσεις παροχής υπηρεσιών που δεν έχουν αξιόλογα αποτελέσματα,
στους ελεύθερους επαγγελματίες (πλην αρχιτεκτόνων, μηχανικών), θα ελέγχεται αν
τα αποτελέσματα προσδιορίστηκαν με λογιστικό τρόπο, με αφαίρεση των εξόδων από
τα έσοδα και αν η διαφορά δηλώθηκε ως καθαρό κέρδος.

* Στις επιχειρήσεις παροχής υπηρεσιών θα ελέγχεται κάθε δαπάνη πάνω από
100.000 δραχμές.

* Επίσης, θα συσχετίζεται το ύψος των ακαθάριστων εσόδων με το άθροισμα των
αγορών, μισθών, ενοικίων, δαπανών, καθαρών κερδών και των αγορών.

Ειδικότερα στους ελεύθερους επαγγελματίες, θα γίνουν και πρόσθετοι έλεγχοι
εκτός απ’ αυτούς που αφορούν τα βιβλία β’ κατηγορίας. Δηλαδή θα ελέγχονται οι
αθροίσεις εσόδων και δαπανών και η ορθή μεταφορά των εκδοθέντων στοιχείων
εσόδων στο βιβλίο εσόδων – εξόδων.

Επίσης θα γίνεται έλεγχος όλων των δαπανών.

Στις επιχειρήσεις με βιβλία γ’ κατηγορίας θα γίνονται 12 επιμέρους έλεγχοι και διασταυρώσεις.