Δημιουργήθηκε υπερβολική ευφορία

Υπέρμετρη προβολή. Το φύλλο της 3ης Μαΐου των «Νιου Γιορκ Τάιμς», όπου στην πρώτη τους σελίδα αναπτερώνονται οι ελπίδες για την ανακάλυψη της θεραπείας του καρκίνου

Ήταν ένα φάρμακο εναντίον του καρκίνου, όπως αρκετά άλλα που είχαν δοκιμαστεί
στο παρελθόν με επιτυχία σε ποντίκια. Αλλά, η θεραπευτική αγωγή του Αμερικανού
επιστήμονα Τζούντα Φόλκμαν προεβλήθη με τέτοιο τρόπο από τους «Νιου Γιορκ
Τάιμς» και αναπαρήχθη στη συνέχεια από τον διεθνή Τύπο, ώστε να δημιουργεί
βάσιμες ελπίδες ότι η νίκη επί του καρκίνου θα έλθει μέσα σε δύο χρόνια…ΟΛΑ
ΞΕΚΙΝΗΣΑΝ από πρωτοσέλιδο δημοσίευμα της αμερικανικής εφημερίδας «Νιου Γιορκ
Τάιμς», που παρουσίαζε στο φύλλο της 3ης Μαΐου τις έρευνες του δρος Φόλκμαν,
με την επισήμανση: «Μέσα σ’ ένα χρόνο, αν όλα πάνε καλά, σ’ έναν πρώτο ασθενή
θα χορηγηθούν δύο νέες ουσίες που μπορούν να εξαφανίσουν οποιαδήποτε μορφή
καρκίνου, χωρίς παρενέργειες, στα ποντίκια».

Αλλά, όπως επισημαίνει η εφημερίδα «Λιμπερασιόν», η αποτελεσματικότητα του
φαρμάκου δεν έχει αποδειχθεί μέχρι τώρα παρά μόνο σε ποντίκια. Έπρεπε,
επομένως, η σχετική είδηση να δοθεί μ’ ένα σύντομο άρθρο στις επιστημονικές
σελίδες των εφημερίδων.

ΤΕΡΑΣΤΙΑ ΑΠΗΧΗΣΗ

Αυτό το άρθρο όμως είχε τεράστια απήχηση για τρεις λόγους: δημοσιεύτηκε στην
πρώτη σελίδα των «Νιου Γιορκ Τάιμς», εφημερίδα συνήθως συγκρατημένη. Είχε την
υπογραφή της Τζίνα Κολάτα, δημοσιογράφου με αναγνωρισμένες ικανότητες. Και
κυρίως, επικαλούνταν τις ενθουσιώδεις δηλώσεις του βραβευμένου με Νόμπελ
Ιατρικής δρος Τζέιμς Ουάτσον: «Ο Τζούντα θα θεραπεύσει τον καρκίνο μέσα σε δύο
χρόνια». Και η Τζίνα Κολάτα προσέθετε: «Ο Ουότσον λέει ότι η ανθρωπότητα θα
θυμάται τον Φόλκμαν ως έναν επιστήμονα, ο οποίος, όπως ο Δαρβίνος, άλλαξε την
πορεία του πολιτισμού».

Οι γραμμές αυτές φτάνουν για να σβήσουν τις πολλές επιφυλάξεις που περιέχονται
στο άρθρο, όπως η δήλωση του ίδιου του Φόλκμαν: «Αυτό που ξέρω είναι ότι, αν
έχετε καρκίνο και είστε ποντίκι, μπορούμε να φροντίσουμε για σας».

Μετά τη δημοσίευση του άρθρου, όλες οι τοπικές εφημερίδες σπεύδουν να
ενημερώσουν τους αναγνώστες τους για την μεγάλη ανακάλυψη, που διαδίδεται την
ίδια μέρα με μεγάλη ταχύτητα σ’ όλη την Αμερική, αφού τα τρία εθνικής
εμβέλειας μεγάλα τηλεοπτικά δίκτυα CBS, NBS και ABC αφιερώνουν πολύ χρόνο στην
θεραπευτική αγωγή του δρος Φόλκμαν. Οι επιφυλάξεις διατυπώνονται, αλλά γενικά
ο τόνος παραμένει ενθουσιώδης.

ΕΚΤΟΞΕΥΣΗ ΜΕΤΟΧΗΣ

Τη Δευτέρα, 4 Μαΐου, με το άνοιγμα του χρηματιστηρίου, η μετοχή της εταιρείας
Entremed, που παράγει τα μόρια τα οποία χρησιμοποίησε για τα πειράματα του ο
δρ Φόλκμαν, εκτοξεύεται από τα 12 δολάρια στα 83. Την ίδια μέρα, η Entremed
εκδίδει ανακοίνωση, υπενθυμίζοντας ότι τα πειράματα σε ανθρώπους δεν θα
αρχίσουν νωρίτερα από 12 μήνες και υπογραμμίζοντας ότι ενδέχεται να περάσουν
πολλά χρόνια μέχρι να κυκλοφορήσει στην αγορά το φάρμακο, αν βέβαια
αποδεικνυόταν η αποτελεσματικότητά του.

Την επόμενη μέρα, οι «Νιου Γιορκ Τάιμς» ρίχνουν τους τόνους με τον τίτλο:
«Πρόωρες ελπίδες». Απ’ όλη την χώρα αρχίζει καταιγισμός άρθρων, που
αμφισβητούν αυτή τη φορά, αν όχι το περιεχόμενο του δημοσιεύματος, τουλάχιστον
την σπουδαιότητα που του απέδωσε η εφημερίδα. Οι «Λος Άντζελες Τάιμς»
αναφέρονται «στα ερωτήματα που γεννά ο χειρισμός των ιατρικών ανακαλύψεων από
τα ΜΜΕ» και ο ιατρικός συντάκτης του δικτύου ABC παρατηρεί ότι «αυτές οι
πληροφορίες ήταν από καιρό γνωστές στον επιστημονικό κόσμο».

Στις 7 Μαΐου, οι «Νιου Γιορκ Τάιμς» δημοσιεύουν επιστολή του Τζέιμς Ουάτσον, ο
οποίος διαψεύδει τις δηλώσεις που του απέδωσε η Τζίνα Κολάτα ­ αν και η
εφημερίδα επιμένει στην γνησιότητά τους. Αλλά, η πολεμική των άλλων
αμερικανικών εφημερίδων συνεχίζεται και επικεντρώνεται αυτή τη φορά στα
κίνητρα της Τζίνα Κολάτα.

ΚΑΙ ΣΥΓΓΡΑΦΗ ΒΙΒΛΙΟΥ

Έγινε γνωστό ότι τη μέρα που δημοσιεύτηκε το άρθρο της, ένας πράκτορας τής
πρότεινε δύο εκατομμύρια δολάρια για να γράψει βιβλίο με θέμα την νίκη επί του
καρκίνου. Την επομένη, οι «Νιου Γιορκ Τάιμς» επανέρχονται και η Τζίνα Κολάτα
παραδέχεται ότι είχε αυτή την πρόταση, αλλά, μετά την κατακραυγή, και έπειτα
από συνεννόηση με την εφημερίδα, την απορρίπτει.

Απ’ όλη αυτή την ιστορία, αξίζει να καταγραφεί η δήλωση που έκανε στο
επιστημονικό περιοδικό «Nature» σχετικά με τον χειρισμό της ανακάλυψης του
δρος Φόλκμαν από τους «Νιου Γιορκ Τάιμς» ο Ντέιβιντ Κέσλερ, πρώην διευθυντής
της αμερικανικής Υπηρεσίας Τροφίμων και Φαρμάκων: «Πρέπει να σκέφτεσαι δύο
φορές πριν δημοσιεύσεις στην πρώτη σελίδα άρθρο για ένα φάρμακο και να
χρησιμοποιείς τη λέξη θεραπεία, όταν στην πραγματικότητα δεν υπάρχει υπό μορφή
φαρμακευτικού παρασκευάσματος σήμερα».

«ΗΛΘΕ η ώρα του ανθρώπου».

Το Εθνικό Καρκινολογικό Ινστιτούτο της Ουάσιγκτον έδωσε το πράσινο φως στον
Τζούντα Φόλκμαν να δοκιμαστεί η θεραπεία του σε ανθρώπους τον Δεκέμβριο του
1998 ή, το αργότερο, τον Ιανουάριο του 1999.

Το ανακοίνωσε ο ίδιος ο Αμερικανός γιατρός, σε συνέντευξή του στην εφημερίδα
«Σικάγο Τρίμπιουν», όπου αποκαλύπτει ότι το φάρμακό του θα δοκιμαστεί σε 30
ασθενείς που βρίσκονται στο τελικό στάδιο. Οι ασθενείς αυτοί έχουν όγκο στον
εγκέφαλο ή στους πνεύμονες και δεν ανταποκρίνονται σε καμία από τις συμβατικές θεραπείες.

Για να κριθεί η επιτυχία του φαρμάκου, σημειώνει ο Φόλκμαν, θα πρέπει να
θεραπευτούν τουλάχιστον 10.000 άνθρωποι. «Μόνο τότε θα αξίζω, εγώ και οι
συνεργάτες μου, την πρώτη σελίδα των “Νιου Γιορκ Τάιμς”».