ΔΙΑΣΤΑΣΕΙΣ Για μια πατριωτική Αριστερά

Στα πανεπιστήμια. Κατά τον Ρίτσαρντ Ρόρτυ, η αμερικανική Αριστερά έχει κλειστεί στα ακαδημαϊκά ιδρύματα (σκίτσο του Σεργκέι)

«Η εθνική υπερηφάνεια είναι για τις χώρες ό,τι ο αυτοσεβασμός για τα άτομα: η
αναγκαία προϋπόθεση για τη βελτίωσή τους».

Μ’ ΑΥΤΗ τη φράση αρχίζει ο Αμερικανός φιλόσοφος Ρίτσαρντ Ρόρτυ το νέο του
βιβλίο με τίτλο «Achieving our country» (σε ελεύθερη μετάφραση: «Η πραγμάτωση
της χώρας μας») που μόλις κυκλοφόρησε στις Ηνωμένες Πολιτείες από τις εκδόσεις
Harvard University Press. Πολλαπλό το ενδιαφέρον του. Πρώτα απ’ όλα για την
εκτίμηση του συγγραφέα ότι η Αμερική ίσως να πάψει σύντομα να αποτελεί μια
ηγεμονική δύναμη στον κόσμο. Το κύμα των ιδιωτικοποιήσεων έχει οδηγήσει
ολόκληρες πολιτείες να διοικούνται από ανώνυμες εταιρείες και να μην έχουν
καμιά σχέση με την κεντρική κυβέρνηση. Ένας πολιτισμός 500 ετών βρίσκεται
κοντά στο τέλος του. Οι αυτόχθονες είναι έτοιμοι να διεκδικήσουν τα δικαιώματά τους.

Ένας Ευρωπαίος μπορεί να βλέπει θετικά μια τέτοια εξέλιξη. Για τον Ρόρτυ,
ισοδυναμεί με καταστροφή. Όχι επειδή είναι κανένας εθνικιστής. Ο συγγραφέας
γνωρίζει καλά ότι οι Αμερικανοί διηύρυναν τα εδάφη τους σφάζοντας τις
ινδιάνικες φυλές που τους έκοβαν τον δρόμο. Ότι δεν σεβάστηκαν ποτέ τις
διεθνείς συνθήκες που υπέγραφαν. Ότι οδήγησαν στο θάνατο εκατομμύρια
Βιετναμέζους προσπαθώντας να ικανοποιήσουν την αρρωστημένη αλαζονεία τους.
Παρ’ όλα αυτά, ο Ρόρτυ πιστεύει ότι μια συνταγματική δημοκρατία σαν τις
Ηνωμένες Πολιτείες μπορεί να ανακτήσει την αίσθηση του αυτοσεβασμού. Και εδώ
διαφωνεί με τη «νέα Αριστερά» που ­ κατά την άποψή του ­ θεωρεί πως τα
εγκλήματα του έθνους απαγορεύουν κάθε ελπίδα.

Οι θεωρητικοί της Αριστεράς αυτής, που γεννήθηκε την εποχή του πολέμου του
Βιετνάμ, έχουν επηρεαστεί υπερβολικά από τον Λακάν, τον Ντεριντά και τον
Λυοτάρ, υποστηρίζει ο συγγραφέας. Είναι προς τιμήν τους, βέβαια, ότι έμαθαν
τους φοιτητές τους να σέβονται τις μειονότητες. Αν η Αμερική είναι σήμερα μια
χώρα περισσότερο ανεκτική, μια χώρα που δεν συζητά μόνο για τις ένδοξες
σελίδες της ιστορίας της αλλά και για τα προβλήματα των γυναικών, των μαύρων,
των ομοφυλοφίλων, το οφείλει στους (αριστερούς) πανεπιστημιακούς της. Το κακό
είναι ότι οι άνθρωποι αυτοί έχουν κλειστεί στα ακαδημαϊκά ιδρύματα και
δείχνουν ελάχιστο ενδιαφέρον για όσα συμβαίνουν έξω απ’ αυτά. Την ελπίδα την
έχουν αντικαταστήσει με τη γνώση, το όνειρο με τη θεωρία. Αντί να ενθαρρύνουν
τους νέους να εργαστούν για να εκπληρώσουν το όραμα του Λίνκολν και του
Ουίτμαν για μια Αμερική χωρίς τάξεις και χωρίς διακρίσεις, τους μαθαίνουν να
αυτομαστιγώνονται. Αντί να πρωταγωνιστούν στην πολιτική και την κοινωνική ζωή,
έχουν περιοριστεί στο ρόλο του θεατή.

Το συμπέρασμα του Ρίτσαρντ Ρόρτυ, που θα ξενίσει ασφαλώς τον Ευρωπαίο
διανοούμενο, είναι ότι μόνο η Αριστερά μπορεί να ανακόψει την παρακμή της
Αμερικής. Για να το πετύχει όμως αυτό, πρέπει αφενός να καλλιεργήσει τους
δεσμούς της με τα συνδικάτα και αφετέρου να ξαναγίνει το «κόμμα της ελπίδας».
Να γίνει δηλαδή πατριωτική.