Κέρδη – πειρασμός…

Στις 17 του περασμένου Μαρτίου ο Ιρλανδός υπουργός Μεταφορών έβαλε το θέμα της
κατάργησης των Duty Free εντός της Ένωσης και ζήτησε να πραγματοποιηθεί μελέτη
για τις τυχόν επιδράσεις στην απασχόληση που μπορεί να δημιουργήσει η
κατάργησή τους.

ΤΟ ΑΙΤΗΜΑ αυτό ­ σύμφωνα με δημοσίευμα των κυριακάτικων «Times» ­ υποστήριξαν
οκτώ κράτη-μέλη, η Σουηδία, το Βέλγιο, η Γαλλία, η Γερμανία, η Φινλανδία, η
Πορτογαλία, η Ισπανία και το Ηνωμένο Βασίλειο. Έτσι οι αντιδράσεις στις χώρες
της Ευρωπαϊκής Ένωσης ίσως μεταθέσουν την στιγμή της κατάργησης για πέντε
χρόνια αργότερα (αρχικά προβλεπόταν για το 1999). Δεν λείπουν φυσικά και
εκείνοι που προσπαθούν να δώσουν μια άλλη λύση, αυτήν της επιβολής φόρου 4%
στα προϊόντα που προορίζονται για πώληση σε επιβάτες με προορισμό χώρες της Ε.Ε.

Η ΑΡΧΗ ΠΡΟ 50ΕΤΙΑΣ

Ο κλάδος των αφορολογήτων ειδών γεννήθηκε στο Σάνον της Ιρλανδίας πριν από 50
χρόνια, σε ένα μικρό κατάστημα στο αεροδρομιο της Νοτιοδυτικής Ιρλανδίας.
Σήμερα τα έσοδα από τις πωλήσεις αφορολογήτων ειδών, παγκοσμίως, θεωρούνται
μια σημαντική πηγή εσόδων για τα περισσότερα αεροδρόμια αφού χωρίς αυτά τα
τέλη προσγείωσης θα ήταν υψηλότερα, επηρεάζοντας αυξητικά και τις τιμές των
εισιτηρίων των αεροπορικών μεταφορών. Το ίδιο ισχύει και για τα οχηματαγωγά
πλοία, όπου και εκεί οι πωλήσεις αφορολογήτων αποτελούν σημαντικό έσοδο. Η
τάση που ισχύει στον κλάδο σε παγκόσμιο επίπεδο χαρακτηρίζεται από
συγχωνεύσεις και εξαγορές. Πρόσφατα η Swissair εξαγόρασε την Allders Plc, η
οποία έχει την έδρα της στη Βρετανία, ενώ η Moet-Henessy-Luis Vuitton
εξαγόρασε σημαντικό μερίδιο της Duty Free Shops Group με έδρα το Σαν Φρανσίσκο.

ΕΠΑΝΕΞΕΤΑΣΗ

Για το θέμα της κατάργησης των αφορολογήτων, δημοσίευμα της εφημερίδας «The
Sunday Times» στις 26 Απριλίου 1998 αναφέρει ότι «δεν προκαλεί έκπληξη ότι
δεδομένων των τεραστίων κερδών που έχουν τα Duty Free για τους ιδιοκτήτες
τους, οι κύριοι παίκτες του παιχνιδιού σε όλη την Ευρώπη ενώθηκαν για να
δημιουργήσουν την Διεθνή Ομοσπονδία Αφορολογήτων Ειδών σε μια προσπάθεια να
πείσουν το κοινό και τους πολιτικούς να επανεξετάσουν το θέμα της κατάργησης».
Στο ίδιο δημοσίευμα γίνεται λόγος για τα κέρδη των καταστημάτων αφορολογήτων
που παγκοσμίως ανέρχονται στα 12 δισεκατομμύρια λίρες, από τα οποία τα 4 δισ.
προέρχονται από τα καταστήματα της Ευρώπης.

Όπως σημειώνεται στο ίδιο δημοσίευμα, το τέλος των Duty Free στην Ευρώπη είχε
αρχικά οριστεί για το 1993, αλλά τότε δόθηκε παράταση για τις 30 Ιουνίου του
1999. Οι διαφωνούντες υποστηρίζουν ότι η απόφαση αυτή θα οδηγήσει σε απώλειες
25.000 θέσεων εργασίας, την κατάρρευση των λιγότερο επικερδών ναυτιλιακών
εταιρειών, αφού αρκετές στηρίζονται οικονομικά στα έσοδα από τα Duty Free που
οι ίδιες διαχειρίζονται και κατ’ επέκταση θα οδηγήσει σε μέση αύξηση έως και
10% στις τιμές όλων των θαλάσσιων ταξιδιών.

ΚΑΘΑΡΑ κέρδη περισσότερα από 18 δισεκατομμύρια δραχμές έφερε στα ταμεία του
Ελληνικού Δημοσίου η εταιρεία Καταστήματα Αφορολογήτων Ειδών για το οικονομικό
έτος 1997, ενώ, όπως υπολογίζεται από την διοίκηση της εταιρείας, το 1998 θα
ξεπεράσουν τα 21 δισεκατομμύρια. Σύμφωνα με στοιχεία της εταιρείας ICAP, τα
ελληνικά Καταστήματα Αφορολογήτων Ειδών βρίσκεται ανάμεσα στις πιο κερδοφόρες
ελληνικές επιχειρήσεις. Ενώ σε ευρωπαϊκό επίπεδο και σύμφωνα με τον κύκλο
εργασιών 1995, τα ελληνικά ΚΑΕ κατέχουν την 14η θέση ανάμεσα στις 32
σημαντικότερες ομοειδείς εταιρείες του κλάδου, με μερίδιο αγοράς 1,5% όταν η
British Airways έχει μερίδιο αγοράς 0,9%.

Στη χώρα μας η εταιρεία λειτουργεί υπό μονοπωλιακό καθεστώς, σε αντίθεση με
παρόμοιες επιχειρήσεις σε άλλα μέρη της Ευρώπης. Η υπό μονοπωλιακό καθεστώς
λειτουργία της ­ σύμφωνα με το νόμο 2533/1997 ­ της δίνει το πλεονέκτημα σε
σχέση με άλλες εμπορικές εταιρείες, τις οποίες έχει ουσιαστικά αποκλείσει από
την ελληνική αγορά. Όπως αναφέρεται στο άρθρο 120 παρ. 8, η εταιρεία ΚΑΕ Α.Ε.
είναι κάτοχος του δικαιώματος αποκλειστικής εκμετάλλευσης των καταστημάτων (σε
αεροδρόμια, λιμάνια και μεθοριακούς σταθμούς) που υπάρχουν ή πρόκειται να
ιδρυθούν σε διεθνείς αερολιμένες, χερσαίους μεθοριακούς σταθμούς και λιμάνια
της χώρας για το χρονικό διάστημα από 1ης Ιανουαρίου 1998 έως και το 2048.
Αυτό ορίζει η σύμβαση που υπεγράφη μεταξύ του Ελληνικού Δημοσίου και της
Ανώνυμης Εταιρείας Καταστημάτων Αφορολογήτων Ειδών, με την οποία παραχωρήθηκε
το δικαίωμα της εκμετάλλευσης για 50 χρόνια με χρηματικό αντάλλαγμα είκοσι
δισεκατομμυρίων δραχμών.

«Σε καμία περίπτωση δεν μιλάμε για κατάργηση των Καταστημάτων Αφορολογήτων
Ειδών. Όμως και αυτή η κατάργηση θα δημιουργήσει προβλήματα», υπογραμμίζει ο
πρόεδρος των εργαζομένων στα ΚΑΕ και μέλος του Διοικητικού Συμβουλίου κ.
Παναγιώτης Λαμπίρης. «Την 1η Ιουλίου 1999, βάσει της κοινοτικής οδηγίας,
καταργούνται οι αφορολόγητες πωλήσεις για τους επιβάτες που κινούνται εντός
των ορίων της Ευρωπαϊκής Ένωσης», προσθέτει ο κ. Λαμπίρης. Μετά το 1999 και τα
ελληνικά ΚΑΕ θα λειτουργούν ως εμπορικές επιχειρήσεις πραγματοποιώντας
πωλήσεις αφορολόγητες μόνο για επιβάτες με προορισμό τρίτες χώρες. Σύμφωνα με
στοιχεία της εταιρείας, το 45% των επιβατών που επισκέπτονται τα 34 ελληνικά
Καταστήματα Αφορολογήτων Ειδών προέρχονται από χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης και
η κατάργηση υπολογίζεται ότι θα επηρεάσει τον κύκλο εργασιών με μείωση κατά
20%. Την αντίδρασή τους όμως εκφράζουν οι εργαζόμενοι και για την απόφαση της
ελληνικής κυβέρνησης να πουλήσει τα ΚΑΕ σε ιδιώτες. «Είναι μια κερδοφόρα
επιχείρηση, η οποία αποφέρει αρκετά δισεκατομμύρια καθαρά κέρδη κάθε χρόνο»,
λέει ο κ. Λαμπίρης. Επισημαίνοντας ότι τα ελληνικά Καταστήματα αφορολογήτων
Ειδών αποτελούν και ένα μόνιμο εκθεσιακό χώρο για εκατοντάδες Έλληνες
προμηθευτές και ελληνικά προϊόντα. Για τον λόγο αυτό έστειλαν σχετικό υπόμνημα
διαμαρτυρίας στον Πρωθυπουργό και στους συναρμόδιους υπουργούς, οι βιοτέχνες
παραγωγοί ελληνικών προϊόντων της κρατικής εταιρείας Καταστημάτων Αφορολογήτων
Ειδών Α.Ε.