Η μεγάλη ευκαιρία των κρατικών καναλιών

Ολοένα συχνότερα ακούω τη φράση: «Δεν βλέπω πια παρά μόνο τα κρατικά κανάλια.
Τα σκουπίδια των ιδιωτικών καναλιών δεν τα αντέχω πια». Από όλα τα στρώματα
του πληθυσμού γιγαντώνεται η πεποίθηση ότι τα κρατικά κανάλια, δηλαδή οι τρεις
ΕΡΤ ­ η ΝΕΤ, η ΕΤ1 και η ΕΤ3 ­, δεν προσβάλλουν τη νοημοσύνη του τηλεθεατή,
δεν εκβιάζουν τον συναισθηματισμό του, δεν καταπατούν την αξιοπρέπειά του.

ΑΥΤΗ η διαπίστωση που κυριαρχεί και σε άλλες χώρες του κόσμου, οδήγησε τη
Διακυβερνητική Επιτροπή του Διεθνούς Προγράμματος για την Ανάπτυξη της
Επικοινωνίας στην Unesco, την PIDC, της οποίας η χώρα μας αποτελεί μέλος του
Εκτελεστικού Συμβουλίου της, στο να αφιερώσει την τελευταία της συνεδρία στον
ρόλο των κρατικών ΜΜΕ και στο λαμπρό μέλλον που τους ανοίγεται πάλι.

Ας μην ξεχνάμε ότι στις περισσότερες χώρες του κόσμου, πλην των ΗΠΑ, η
τηλεόραση ξεκίνησε ως κρατική, ανοίχτηκε στην ιδιωτική και τώρα επιστρέφει
στην αφετηρία της, αφού είναι ο μόνος τρόπος ν’ αποφεύγεται ο φαύλος κύκλος
διαφημίσεων-τηλεθέασης, από όπου εκ προοιμίου το πρόγραμμα είναι καταδικασμένο
να συμπληρώνει τα κενά των διαφημίσεων. Στην κρατική τηλεόραση το πρόγραμμα
αποτελεί το μεδούλι, τη ραχοκοκαλιά. Δεν είναι η σάλτσα στις διαφημίσεις.

Η ΕΡΤ πέτυχε τα τελευταία τέσσερα χρόνια, σε επίπεδο προγράμματος, να έχει
εκείνη την ποιότητα που δικαιολογεί στη συνείδηση των πολιτών που την
πληρώνουν το απαραίτητο της παρουσίας της. Κυρίως με τον τελευταίο θεματικό
διαχωρισμό σε ΝΕΤ και ΕΤ1 μπήκε στον χώρο όπου προτίθενται να κινηθούν και οι
υπόλοιπες κρατικές τηλεοράσεις του κόσμου. Να, λοιπόν, που ακόμα μια φορά το
ελληνικό παράδειγμα χρησιμεύει, όπως και το 1981-1984, σαν πλοηγός και στους άλλους.

Όσο και να ανεβοκατεβαίνουν οι μετοχές των ιδιωτικών καναλιών στο
χρηματιστήριο της τηλεθέασης, μια κρατική τηλεόραση έχει το βάρος και την αξία
μιας Κεντρικής Τράπεζας. Δικαιωματικά κατέχει το αποθεματικό τού έθνους.

Από τη συζήτηση στην ολομέλεια της Unesco διαπιστώθηκε η αναγκαιότητα
ενίσχυσης της δημόσιας ραδιοτηλεόρασης, η οποία χαρακτηρίσθηκε «κυρίαρχο
εργαλείο για τη διαφύλαξη της πολιτιστικής ταυτότητας και της διαφορετικότητας
των λαών της Γης».

Όλοι οι σύνεδροι αποδέχτηκαν την ιδέα του κ. Moyo για τη δημόσια τηλεόραση,
λέγοντας ότι «η μικρή οθόνη αποτελεί τον καθρέφτη που μας θυμίζει ποιοι
είμαστε τώρα, αυτοί που άλλοτε υπήρξαμε και εκείνοι που στο μέλλον μπορεί να γίνουμε».

Οι αντιπρόσωποι των χωρών Benin, Ουγγαρίας, Νορβηγίας, Φιλιππίνων κ.λπ.,
υπογράμμισαν τον ρόλο της δημόσιας τηλεόρασης ως εγγύηση της δημοκρατίας, της
ελευθερίας της έκφρασης, του πλουραλισμού, της υπεράσπισης των ανθρωπίνων
δικαιωμάτων, καθώς επίσης και της κοινωνικής συνοχής, σε εθνικό επίπεδο. Αλλά,
όπως υπογράμμισε η κυρία Foncesca, για να μπορεί να εκπληρώσει την αποστολή
της πρέπει να βρίσκεται έξω από πολιτικές και οικονομικές πιέσεις.

Έγινε ακόμα λόγος και για τον ρόλο της εκπαιδευτικής τηλεόρασης: «Η εκπαίδευση
και η αγωγή δεν είναι πια προϊόν του μονοπωλίου του σχολείου. Το ραδιόφωνο και
η τηλεόραση διεκδικούν τη δική τους μερίδα στον χώρο της εκπαίδευσης».

Ενώ, παράλληλα, προτάθηκε η υποβολή στη σύνοδο του Εκτελεστικού Συμβουλίου της
Unesco (που άρχισε μόλις εχθές) σχέδιο απόφασης με αντικείμενο την «τηλεόραση
χωρίς σύνορα» (όπως οι γιατροί χωρίς σύνορα) κρατώντας πάντα υπ’ όψιν τις
ανισότητες που υπάρχουν ανάμεσα στις ανεπτυγμένες και τις υπό ανάπτυξη χώρες.
Προγράμματα, που προορίζονται για όσους δεν έχουν τα λεφτά για ν’ αγοράζουν ή
να παράγουν τα δικά τους.

Ωστόσο, εξακολουθεί να μην υπάρχει τηλεοπτική χωματερή. Τα τηλεοπτικά
απόβλητα, αντίθετα με τα πυρηνικά ομόλογά τους, δεν έχουν μέρος να ταφούν,
χωρίς γι’ αυτό να παύουν να είναι λιγότερα επικίνδυνα.

Ο κ. Σίλβο υπενθύμισε τα πλεονεκτήματα που προκύπτουν από τη μετατροπή των
μέσων ενημέρωσης σε ψηφιακά, κυρίως στις ανεπτυγμένες χώρες. Οι νέες ψηφιακές
τεχνολογίες, τόνισε, θα μπορούσαν να βοηθήσουν τους υπεύθυνους των κρατικών
καναλιών στην ενίσχυση της δυναμικής του παλιού και του νέου, του παντρέματος
των παλιών δομών με την διαδικτυακή πραγματικότητα, την δημοσιογραφική
επεξεργασία της πληροφορίας και τον εξατομικευμένο στοχασμό, τη δυνατότητα να
ανήκει κανείς στην ομάδα διατηρώντας την ατομική του σκέψη.

Όμως για να κλείσουμε με τα δικά μας: στην εποχή της «θεματικής» τηλεόρασης
όπου μπαίνουμε, είναι ωραίο που η Ελλάδα προπορεύεται ξανά. Κι ελπίζουμε
σύντομα να έχουμε, όπως είναι μες στις προθέσεις της σημερινής διοίκησης της
ΕΡΤ, και το γαλλογερμανικό κανάλι Arte, στους δέκτες μας.