ΑΦΙΕΡΩΜΑ ΤΟ ΤΕΛΟΣ

ΑΡΧΕΙΟ ΚΑΡΑΜΑΝΛΗ

Η τελευταία φωτογραφία. Κωνσταντίνος και Κώστας Καραμανλής

Ο ΚΑΡΑΜΑΝΛΗΣ φρόντισε νωρίς να τακτοποιήσει τους λογαριασμούς του με την
Ιστορία… Μεθοδικά, υπό την άμεσο εποπτεία του και με στελέχωση που να
προσδίδει το ανάλογο κύρος, δημιούργησε το Ίδρυμα Καραμανλή, το οποίο
επιμελήθηκε με επικεφαλής τον καθηγητή της Νεώτερης Ιστορίας στο Πανεπιστήμιο
Αθηνών Κ. Σβολόπουλο το «Αρχείο Καραμανλή». Ένα δωδεκάτομο έργο, χιλιάδων
σελίδων, στο οποίο έχει συγκεντρωθεί το υλικό, που φωτίζει με τη ματιά τού
αρχηγέτη της συντηρητικής παράταξης τα πενήντα και πλέον χρόνια της δημόσιας
παρουσίας και δράσης του Σερραίου πολιτικού στον δημόσιο βίο της χώρας.

Το αποθησαυρισμένο υλικό ­ μια σημαντική, κατά κοινή αναγνώριση, συμβολή στην
ιστοριογραφία ­ αποπνέει την οξυδερκή πολιτική προσαρμοστικότητα του
βιογραφούμενου, ο οποίος στο δεύτερο στάδιο της πολιτικής του δράσης (1974 –
1995) όρθωσε τη βεβαιότητα του «Ευρωπαίου» πολιτικού και πέταξε τα δεκανίκια
του Έλληνα συντηρητικού.

Την πρώτη περίοδο (1936 – 1963) στο «Αρχείο» αναδεικνύεται κατά κύριο λόγο,
ειδικότερα το διάστημα της πρωθυπουργίας Καραμανλή (1955 – 1963), η
αποφασιστική συμβολή του στην ανασυγκρότηση της χώρας, ενώ, χωρίς να
παρακάμπτεται, δεν προβάλλεται σε πρώτο επίπεδο η ποιοτική κατάσταση του
κοινοβουλευτικού πολιτεύματος.

Είναι βέβαια η περίοδος εκείνη που τα τραύματα του Εμφυλίου Πολέμου ήταν πολλά
και ακόμη ανεπούλωτα και επομένως πρόσφορο το έδαφος το αστυνομικό και
στρατιωτικό του ΙΔΕΑ να υποκαθιστούν την κυβερνητική βούληση με την ύπαρξη και
δράση ενός φοβερού παρακράτους.

Πολλοί κατ’ αυτόν τον τρόπο προσδιορισμοί, θεσμικοί, κοινωνικοί και εθνικοί
ακόμη, διαμορφώνονται πάνω από την, όντως, ισχυρή θέληση του Κωνσταντίνου Καραμανλή.

Οι μαρτυρίες του «Αρχείου» για αυτή την περίοδο συμβάλλουν, πέρα από την
εκκαθάριση του ιστορικού τοπίου (μέχρι ποίου σημείου;) και σε μια
ετεροχρονισμένη «εκδίκηση» του Κ. Καραμανλή κατά της επικυριαρχίας των
Ανακτόρων. Το δημοψήφισμα της 8ης Δεκεμβρίου 1974, αποκλειστική απόφαση και
πράξη του Κ. Καραμανλή ­ και το υλικό του «Αρχείου» είναι εδώ αρκετά
διαφωτιστικό ­, επιβεβαιώνει τη γνωστή οξυδέρκεια του άνδρα.

«Του ανήκει», όπως παρατηρεί ένας από τους σοβαρότερους πολιτικούς του
αντιπάλους, ο Γιάννης Αλευράς, «όλη η δόξα του δημοκρατικού αυτού
αποτελέσματος που, αγλαϊσμένο και από το υπόλοιπο έργο του, δικαιωματικά του
ανοίγει την ελληνική ιστορία…».

Μεθοδικά, λεπτομερειακά και με αποθησαύριση των αντίθετων απόψεων,
καταγράφεται στις σελίδες του «Αρχείου» η προσπάθεια του Κ. Καραμανλή να
εντάξει την Ελλάδα στην Ευρωπαϊκή Οικονομική Κοινότητα, τη σημερινή Ευρωπαϊκή Ένωση.

Και είναι αναμφισβήτητο, το ομολογούν φίλοι και αντίπαλοι. Η ένταξη της χώρας
το 1981 στην ΕΟΚ είναι επιτυχία αποκλειστική του Κ. Καραμανλή. Το μεγάλος
διεθνές κύρος του έκαμψε πολλές ευρωπαϊκές αντιρρήσεις και κατενίκησε ισχυρές διαφωνίες.

Στο περιθώριο των εκτεταμένων δραστηριοτήτων του Κ. Καραμανλή υπήρξαν βέβαια
και αντιρρήσεις και επιφυλάξεις και αντιθέσεις πολλές. Στο «Αρχείο»
καταγράφονται. Και ερμηνεύονται υπό το πρίσμα του «ΕΓΩ». Αναπόφευκτο αν ληφθεί
υπόψη ότι το «Αρχείο» αποτελεί «εργαλείο» για να τακτοποιήσει ο Κ. Καραμανλής
όλους τους λογαριασμούς του με τις κάθε μορφής αμφισβητήσεις της πολιτικής του
ιστορίας. Και ανθρώπινο να το επιθυμούσε ζωηρά αυτό.

Στο τμήμα του «Αρχείου» όπου καλύπτεται η παρουσία του Κ. Καραμανλή στο ύψιστο
αξίωμα, την Προεδρία της Δημοκρατίας, επιδιώκεται να αναδειχθεί η ποιότητα του
δημοκρατικού πολιτικού, που αν και ο ίδιος ήταν στενά δεμένος με κομματικούς
και παλαιοκομματικούς μηχανισμούς, υπερέβη τα στενά όρια της παράταξής του.
Και μάλιστα επικεντρώνεται στην επιδίωξη του Κ. Καραμανλή να εκφράσει
ορισμένες πολιτικές αξίες, που είχαν και μετά τη Μεταπολίτευση υποτιμηθεί:
αξιοπρέπεια, αυτοσυγκράτηση, απόσταση από την καθημερινή τριβή των «μικρών» γεγονότων.

Επίσης προβάλλεται ότι ο Κ. Καραμανλής είχε τη δύναμη να υπερβεί την τερατώδη
εσωστρέφεια της ελληνικής πολιτικής ζωής, να δει την Ελλάδα μέσω της Ευρώπης
και υπό την οπτική γωνιά των σχέσεών της με τα Βαλκάνια, αλλά και τον κόσμο ολόκληρο.

Όταν απεχώρησε από την ενεργό πολιτική, τον Μάρτιο του 1995, αναγνωρίστηκε
στον Κ. Καραμανλή αυτό το στοιχείο, ότι δηλαδή κατενόησε τις μακροπρόθεσμες
ανάγκες της πολιτικής χωρίς να υποτάσσεται στις απαιτήσεις της χρονικής στιγμής.

Το «ηθικό δίδαγμα» των πολύτομων «Αρχείων» συμπυκνούται στην αρχή: Ο πολιτικός
στην Ιστορία θεωρείται μεγάλος είτε όταν επιτελέσει ένα μεγάλο έργο και
πεθάνει νέος είτε όταν ως επανερχόμενος κερδίσει τον σεβασμό και την εκτίμηση.

Τα «Αρχεία» αυτά «διδάσκουν». Η Ιστορία, πλέον, έχει τον τελευταίο λόγο…