ΑΦΙΕΡΩΜΑ ΕΙΠΕ…

ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΑΤΑΓΩΓΗ ΤΟΥ

«Δεν προερχόμουν από κάποιο πολιτικό “τζάκι”, ούτε καν από περιοχή που έβγαζε
πολιτικούς. Δεν είχα περιουσία να στηριχτώ. Δεν είχα να επικαλεστώ σπουδές
εντυπωσιακές, διπλώματα, τίτλους. Δεν ανήκα στη λεγόμενη “υψηλή κοινωνία”.
Ήμουν, συνεπώς, μια εξοργιστική περίπτωση»

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΑΝΤΙΠΑΛΟΥΣ ΤΟΥ

«Αν δεν ανεβάσεις τους αντιπάλους σου στο επίπεδό σου, θα κατέβεις εξ ανάγκης
στο δικό τους για να είναι δυνατός ο διάλογος. Εγώ, αποτυχών στο πρώτο και μη
αποδεχόμενος το δεύτερο, αποφάσισα να φύγω. Έκανα αυτό που έκανε το λιοντάρι
προκαλούμενο από τον χοίρο, γιατί δεν ήθελε να λερωθεί παλεύοντας μαζί του».

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΙΣΧΥΡΟΥΣ

«Εκεί όπου υπάρχει υγιές δημοκρατικό κλίμα δεν χρειάζονται ισχυροί άνδρες.
Λειτουργεί ομαλά το πολίτευμα και με κοινούς, αλλά έντιμους ανθρώπους. Η
ανάγκη παρουσίας ισχυρών ή χαρισματικών ηγετών προδίδει την έλλειψη
δημοκρατικού κλίματος και δημοκρατικής νοοτροπίας σε μια χώρα».

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΠΟΛΙΤΙΚΟΥΣ

«Αν ο πολιτικός είναι ικανός και τίμιος υπηρέτης, εσείς έχετε ανάγκη απ’ αυτόν
και όχι αυτός από εσάς. Δεν χρειάζεται, συνεπώς, να σας κολακεύσει για να τον
ψηφίσετε. Έτσι αντιλαμβάνομαι εγώ τις σχέσεις μου με το λαό».

ΓΙΑ ΤΙΣ ΚΛΙΚΕΣ

«Είναι ανόητος ο πολιτικός που προσπαθεί να δημιουργήσει προσωπικές κλίκες.
Γιατί, εκτός του ότι γίνεται αιχμάλωτος ανθρώπων κατώτερων, προκαλεί και τη
δυσαρέσκεια του συνόλου του κόμματός του».

ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΟΡΕΙΑ ΤΟΥ ΕΘΝΟΥΣ

«Η ΠΟΡΕΙΑ ενός Έθνους είναι πάντοτε ανάλογη με την καθαρότητα και το βάθος της
μνήμης του. Από αυτήν αντλεί την γνώση για τα επιτεύγματα ή τα σφάλματα του
παρελθόντος από αυτήν και τις αρχές, που πρέπει να προσδιορίζουν την αποστολή
του μέσα στον χρόνο. Αλλά ιστορική μνήμη, σημαίνει ιστορική συνείδηση. Και
ιστορική συνείδηση για μας τους Έλληνες, σημαίνει συνείδηση της συνέχειας, της
αδιάσπαστης συνέχειας της ελληνικής ζωής από τους ομηρικούς χρόνους μέχρι και
σήμερα. Μια συνέχεια που ενισχύθηκε με τις θυσίες γενεών· και διατηρήθηκε
χάρις στο πάθος του Έλληνα για την ελευθερία και την σταθερή πίστη του στην
ιερότητα και στο δίκαιο των αγώνων του…».

ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΟΜΨΟΤΗΤΑ ΤΟΥ

«Το να λες σ’ έναν πρωθυπουργό ότι είναι κομψός και ωραίος, είναι σαν να λες
σε μια όμορφη γυναίκα ότι τη θαυμάζεις για τη σοφία της»

ΓΙΑ ΤΟΝ ΑΝΘΡΩΠΟ

«Δεν έχω μεγάλη υπόληψη για τον άνθρωπο. Αυτό δεν σημαίνει ότι δεν τον πονώ.
Αμφιβάλλω, όμως, για τον χαρακτηρισμό του ως “το τελειότερο ον”, όταν είναι
γνωστό πως οι κακίες του υπερτερούν των αρετών του».

ΓΙΑ ΤΗΝ ΖΩΝΤΑΝΙΑ ΤΟΥ ΕΛΛΗΝΙΣΜΟΥ

«Η ΣΗΜΕΡΙΝΗ Ελλάς δεν είναι απλώς ο κληρονόμος ενός λαμπρού παρελθόντος. Είναι
ένας ζωντανός οργανισμός που ατενίζει το μέλλον με αυτοπεποίθηση και
αισιοδοξία. Έδωσε το μέτρο του δυναμισμού της με τους αγώνες της για την
ελευθερία. Αλλά το έδωσε και με τα ειρηνικά και δημιουργικά της έργα. Παρά τις
εκτεταμένες καταστροφές που υπέστη, ανασυγκρότησε γρήγορα την οικονομία της
και αύξησε το εθνικό της εισόδημα, με ρυθμούς που θεωρούνται από τους
υψηλότερους στον κόσμο. Ήταν η φτωχότερη χώρα της Βαλκανικής και είναι σήμερα
η πλουσιότερη. Και δημιούργησε έτσι, νωρίτερα απ’ όσο ανεμένετο, τις
προϋποθέσεις για την ένταξή της στην Κοινότητα των προηγμένων χωρών της
Δυτικής Ευρώπης. Αντιμετωπίζουμε, βέβαια, και εμείς σήμερα δυσκολίες, εξαιτίας
της παγκόσμιας οικονομικής κρίσεως. Αλλά το παρελθόν μας επιτρέπει να
αισιοδοξούμε για το μέλλον. Οι κρίσεις κάποτε θα περάσουν και ο Ελληνικός Λαός
θα μπορέσει να συνεχίσει την δημιουργική του πορεία. Φθάνει να διατηρήσει την
ομοψυχία του, που χρειάζεται κυρίως στους δύσκολους καιρούς».

ΓΙΑ ΤΟ ΜΕΛΛΟΝ ΤΟΥ ΕΘΝΟΥΣ

«Από τότε που μπήκα στην πολιτική, προσπάθησα να δώσω στους Έλληνες την
αίσθηση του μέλλοντος του έθνους. Όχι πως θα βολευτούν όπως τους υπόσχονται
άλλοι. Αλλά πως το έθνος αυτό είναι δυνατόν να τάξει σκοπούς, να χαράξει
επιδιώξεις μακροπρόθεσμες και σταθερούς προσανατολισμούς. Για να προκόψει».

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΝΕΟΠΛΟΥΤΟΥΣ

«Στην Ελλάδα, η κοινωνικοοικονομική αλλαγή έγινε μ’ έναν απροσδόκητο ρυθμό.
Έγιναν όλοι κάπως “νεόπλουτοι”. Έτσι, έχασαν κάτι από το χαρακτήρα τους, τη
φυσική αρχοντιά που διατηρούσαν στη φτώχεια τους. Η οικονομική ανάπτυξη μας
ανέβασε σε άλλο επίπεδο, χωρίς να το έχουμε χωνέψει. Μας ενέπλεξε στη σπείρα
του υλικού, εξ ορισμού ακόρεστου ευδαιμονισμού».

ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΞΟΥΣΙΑ

«Δεν μ’ ενδιέφερε η εξουσία. Ουδέποτε τη θεώρησα αυτοσκοπό. Αντίθετα, πολλές
φορές την ένιωσα βάρος ασήκωτο. Θεωρούσα ότι μία από τις αδυναμίες της
πολιτικής μας ζωής είναι το ότι όσοι ασχολούνται μ’ αυτήν εννοούν να πεθάνουν
πολιτικοί. Εγώ πάντοτε μπορούσα να πετάξω από πάνω μου την εξουσία, όπως πετά
ένας άλλος το τσιγάρο του»

ΓΙΑ ΤΟΝ ΕΡΩΤΑ

«Ο έρωτας είναι αίσθημα υψηλό. Η εμπορευματοποίησή του, η ξεδιάντροπη
παρουσίασή του υποβαθμίζει την ερωτική σχέση σε ζωώδη και αντιαισθητική λειτουργία».

ΓΙΑ ΤΟ ΓΚΟΛΦ

Μια παρτίδα με τον ανιψιό του Κωνσταντίνο, γιό του Αχ. Κραμανλή

«Ένα από τα πλεονεκτήματά του είναι ότι δεν έχεις την ανάγκη παρτενέρ. Πάντως,
δεν το διάλεξα γιατί είναι μοναχικό παιχνίδι. Το 1967, με φιλοξένησε για ένα
μήνα στις Μπαχάμες ο παλιός μου φίλος, Νίκος Γουλανδρής. Με παρέσυρε σ’ ένα
κλαμπ γκολφ και πήρα μερικά μαθήματα. Όταν έφυγα, ο φίλος μου είχε προσθέσει
στις αποσκευές μου ένα σετ με όλα τα σύνεργα του γκολφ, σαν αναμνηστικό δώρο.
Συνέχισα, για να μην πάνε χαμένα. Έγινα φανατικός γκολφέρ».

ΓΙΑ ΤΟ ΠΑΡΙΣΙ

«Πήγα στο Παρίσι γιατί είχα μερικούς καλούς φίλους και γιατί δεν υπολόγιζα πως
θα μείνω περισσότερο από 5-6 μήνες. Αν ήξερα ότι θα μείνω τόσο καιρό, θα
προτιμούσα την Αγγλία ή την Αμερική. Μου πάνε περισσότερο οι Αγγλοσάξωνες, ο
τρόπος ζωής τους, τα πολιτικά τους ήθη».

ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΝΤΑΞΗ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ ΣΤΗΝ ΕΟΚ

«Η ένταξις της Ελλάδος στην Ευρωπαϊκή Κοινότητα, μολονότι αποτελεί πολυσήμαντο
ιστορικό γεγονός, δεν συνεπάγεται ωστόσο αλλαγή κλίματος για τη χώρα μου. Η
Ευρώπη με το ελληνικό της όνομα, της είναι οικείος χώρος, αφού ο πολιτισμός
της είναι σύνθεσις του ελληνικού, του ρωμαϊκού και του χριστιανικού πνεύματος.
Μία σύνθεσις στην οποία, όπως είπα και άλλοτε, στο Άαχεν το ελληνικό πνεύμα
εισέφερε την ιδέα της Ελευθερίας, της Αλήθειας και της Ομορφιάς. Το ρωμαϊκό
πνεύμα την ιδέα του Κράτους και του Δικαίου. Και ο Χριστιανισμός την Πίστη και
την Αγάπη.

Επάνω σ’ αυτό τον κοινό πολιτισμό καλούμεθα να οικοδομήσουμε τη Νέα Ευρώπη. Η
ενοποίησις της Ευρώπης πιστεύω ότι θα είναι το μεγαλύτερο πολιτικό γεγονός,
στην ιστορία της ηπείρου μας. Ένα γεγονός που θα επηρεάση όχι μόνο την μοίρα
της Ευρώπης, αλλά και την πορεία της ανθρωπότητος. Γιατί θα εξισορροπήση τον
συσχετισμό Δυνάμεων στον κόσμο, θα κατοχυρώσει την ανεξαρτησία της Ευρώπης και
θα συμβάλη στην εμπέδωσιν της παγκόσμιας τάξεως και ειρήνης. Η Ελλάς
προσέρχεται στην Ευρώπη με την βεβαιότητα ότι στα πλαίσια της ευρωπαϊκής
αλληλεγγύης εμπεδώνεται για όλα τα μέρη η εθνική ανεξαρτησία, κατοχυρώνονται
οι δημοκρατικές ελευθερίες και επιταχύνεται η οικονομική ανάπτυξις…».

ΓΙΑ ΤΗΝ ΙΔΙΩΤΙΚΗ ΤΟΥ ΖΩΗ

«Η ζωή μου ήταν τόσο λιτή και, θα έλεγα, ασκητική, ώστε οι φίλοι μου να με
αποκαλούν “φακίρη”. Η συμπεριφορά μου, όμως, αυτή, έφτασε σε υπερβολή από τη
στιγμή που μπήκα στην πολιτική. Γιατί, για να εκπληρώσω την αποστολή μου,
όφειλα να αναπληρώσω με το αυστηρό ήθος μου την έλλειψη περγαμηνών ­
καταγωγής, πλούτου, τίτλων κ.λπ. Περγαμηνών, που είναι πολύτιμα εφόδια, ιδίως
στην Ελλάδα, για μια πολιτική σταδιοδρομία».

ΓΙΑ ΤΟ ΧΩΡΙΟ ΤΟΥ

«Δεν θα επέλεγα το χωριό μου για μόνιμη κατοικία. Το φυσικό του περιβάλλον δεν
ανταποκρίνεται στην αισθητική μου. Δεν έχει ούτε δάσος, ούτε θάλασσα και,
προπαντός, δεν έχει ορίζοντα».

ΓΙΑ ΤΟ ΦΟΒΟ

«Όποιος φοβάται έχει χάσει τη μισή ελευθερία του. Δεν σκέφτομαι, συνεπώς,
μήπως πάθω κακό. Δεν με τρομάζει η ιδέα του θανάτου. Δεν με απασχολεί. Ούτε
και παιδί φοβόμουν. Μου άρεσε να αντιμετωπίζω κάποιον κίνδυνο, να τον προκαλώ.
Ήμουν μάλλον επιθετικό παρά συγκρατημένο αγόρι. Μόνο το σκοτάδι μ’ αγρίευε. Αν
κάτι με φοβίζει είναι η συκοφαντία στην πολιτική. Φοβάμαι τον φθόνο, το μίσος».

ΓΙΑ ΤΗ ΜΟΝΑΞΙΑ ΤΟΥ

«Ποτέ δεν είμαι λιγότερο μόνος, όσο όταν είμαι μόνος»

ΓΙΑ ΤΟΝ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΛΑΟ

«Ως λαός κάναμε τα μεγαλύτερα πολιτικά σφάλματα στις πιο κρίσιμες στιγμές της
ζωής του έθνους»

ΓΙΑ ΤΑ ΣΦΑΛΜΑΤΑ ΤΟΥ

«Τα δικά μου σφάλματα, που ασφαλώς υπάρχουν, νομίζω ότι ανήκουν στην κατηγορία
των αναπόφευκτων ή των ηθελημένων»

ΓΙΑ ΤΗ ΣΤΑΔΙΟΔΡΟΜΙΑ ΤΟΥ

«Δεν μπορείς να φανταστείς πόσο οδυνηρό είναι για έναν πολιτικό ν’ αποφασίζει
να σταματήσει τη σταδιοδρομία του. Φαίνεται ότι, στην πολιτική, το να
εγκαταλείψεις είναι σκληρότερο από το να εγκαταλειφθείς. Ίσως γιατί στην πρώτη
περίπτωση προκαλείς ο ίδιος τη δοκιμασία, ενώ στη δεύτερη την υφίστασαι»