Σενάριο πιέσεων από Χόλμπρουκ

ΛΕΥΚΩΣΙΑ

Ένα επεισόδιο στο σίριαλ των αμερικανικών πιέσεων προετοιμάζει ο Χόλμπρουκ για τον Κληρίδη, που τον καλεί σε συνάντηση στις ΗΠΑ

Πρόσκληση για κοινή συνάντηση Κληρίδη – Ντενκτάς στις Ηνωμένες Πολιτείες
με ανοιχτό το ενδεχόμενο εμπλοκής και του ίδιου του Αμερικανού προέδρου Μπιλ
Κλίντον ετοιμάζουν ο Ρίτσαρντ Χόλμπρουκ και η ομάδα του στην προσπάθειά τους
να θέσουν το Κυπριακό σε τροχιά λύσης.

ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΕΣ πηγές στη Λευκωσία μιλούσαν χθες για ένα οργανόγραμμα
αμερικανικών κινήσεων στο τρίγωνο Αθήνα – Άγκυρα – Λευκωσία, το οποίο εμπλέκει
και την Ευρωπαϊκή Ένωση. Κινήσεις με τις οποίες οι ΗΠΑ ελπίζουν ότι θα
διαμορφώσουν τις προϋποθέσεις επίλυσης του Κυπριακού και της εξομάλυνσης των
ελληνοτουρκικών σχέσεων.

Οι εξελίξεις συζητήθηκαν χθες στο Εθνικό Συμβούλιο της Κύπρου εν όψει της
άφιξης του Αμερικανού συντονιστή Τόμας Μίλερ τη Δευτέρα του Πάσχα και του
ίδιου του Χόλμπρουκ αρχές Μαΐου στη Λευκωσία. Αμέσως μετά την ολοκλήρωση των
επαφών του κ. Μίλερ, ο οποίος αναμένεται να βολιδοσκοπήσει Κληρίδη – Ντενκτάς
για το περιεχόμενο της αμερικανικής παρέμβασης, ο πρόεδρος Κληρίδης θα
επισκεφθεί την Αθήνα (στις 24 Απριλίου) για συνομιλίες με τον Πρωθυπουργό
Κώστα Σημίτη. Στις συνομιλίες αυτές αναμένεται να συμφωνηθούν οι απαντήσεις
που θα δοθούν στον Ρ. Χόλμπρουκ όχι μόνο από πλευράς Λευκωσίας αλλά και από
πλευράς Αθήνας, αφού η αμερικανική διπλωματία περιλαμβάνει και την Ελλάδα στο
σενάριο που προωθεί.

Το σενάριο αυτό, σύμφωνα με διπλωματικές πηγές, προβλέπει με χρονικό ορίζοντα
το τέλος του 1998 τη διαμόρφωση συνθηκών επίλυσης του Κυπριακού και
εξομάλυνσης των ελληνοτουρκικών σχέσεων.

ΣΤΙΣ 2 ΜΑΪΟΥ

Αναχωρώντας από τη Λευκωσία ο Ρίτσαρντ Χόλμπρουκ πριν από ένα μήνα είχε
προειδοποιήσει ότι την επόμενη φορά που θα επισκεφθεί το νησί δεν θα είναι για
να δει αξιοθέατα. Έτσι, σύμφωνα με το σενάριο αυτό, ο Χόλμπρουκ στις 2 Μαΐου
θα προσπαθήσει να εξασφαλίσει αποδοχή από Κληρίδη – Ντενκτάς τον Ιούνιο μιας
πρόσκλησής του για κοινή συνάντηση για την επανέναρξη του διαλόγου. Οι ίδιες
πηγές δεν αποκλείουν και προσωπική ανάμειξη του προέδρου Κλίντον για να
επιτευχθεί αυτός ο στόχος.

Οι Αμερικανοί θεωρούν ως πρωταρχικής σημασίας τις συνομιλίες των δύο πλευρών
σε μια συνεχή διαδικασία κατά τη διάρκεια της οποίας θα μπορούν παρεμβαίνοντας
όπου υπάρχουν εμπόδια να διορθώνουν την πορεία. Η κυπριακή κυβέρνηση έχει ήδη
δηλώσει πως είναι έτοιμη να πάρει μέρος σε οποιαδήποτε διαδικασία (Ντέιτον ή
Καμπ-Ντέιβιντ ή όποια άλλη) αρκεί να μην υπονομεύεται η υπόσταση της Κυπριακής Δημοκρατίας.

Το αμερικανικό σενάριο υπολογίζει πολύ τη «βοήθεια» που μπορεί να προσφέρει η
Ευρωπαϊκή Ένωση με μια συμβολική απόφαση που θα θέτει την Τουρκία σε ευρωπαϊκή
τροχιά, διορθώνοντας, κατά τις αμερικανικές εκτιμήσεις, τα λάθη της απόφασης
του Λουξεμβούργου. Θεωρούν επίσης ότι η «διορθωτική» απόφαση μπορεί να ληφθεί
στη σύνοδο Κορυφής στο Κάρντιφ ή την επόμενη στη Βιέννη με αυστριακή προεδρία.

ΟΙ ΕΥΡΩΠΑΙΟΙ

Οι Αμερικανοί δεν κρύβουν ότι εργάζονται προς αυτή την κατεύθυνση και καθώς ο
καγκελάριος Κολ παραμένει αμετακίνητος στην άρνησή του σε σχέση με την
ευρωπαϊκή πορεία της Τουρκίας, επενδύουν περισσότερα στους Σοσιαλδημοκράτες
που φαίνεται να εμφανίζονται πιο ελαστικοί.

Μια κίνηση από πλευράς Ευρωπαϊκής Ένωσης θα ισχυροποιούσε ­ πιστεύουν οι
Αμερικανοί ­ τους ευρωπαϊστές στην Άγκυρα στους οποίους συγκαταλέγουν τον
στρατηγό Καρανταγί και τον πρωθυπουργό Γιλμάζ. Θεωρούν δε τον Μπουλέντ Ετσεβίτ
εμπόδιο στην εξέλιξη των πραγμάτων προς αυτή την κατεύθυνση. Σύμφωνα με το
αμερικανικό σενάριο, η ισχυροποίηση των ευρωπαϊστών στο πολιτικό σκηνικό της
Τουρκίας θα μπορούσε να οδηγήσει σε μια νέα κυβέρνηση συνασπισμού υπό τον
Γιλμάζ χωρίς τον Ετσεβίτ, αλλά με τον Μπαϊκάλ και μικρότερα κόμματα. Οι ίδιες
πηγές ανέφεραν ότι η πρόσφατη επίσκεψη Καρανταγί στην Αθήνα οφείλεται στην
επιμονή των Αμερικανών και πρόσθεταν πως δεν θα έπρεπε να εκπλαγεί κανείς αν
ως το φθινόπωρο γινόμασταν μάρτυρες «βελούδινων» αλλαγών στη διακυβέρνηση της Τουρκίας.

Παράλληλα οι Αμερικανοί θέτουν το θέμα της άρσης του ελληνικού βέτο για το
χρηματοδοτικό πρωτόκολλο Ευρωπαϊκής Ένωσης-Τουρκίας με αντάλλαγμα μια
μετριοπαθέστερη στάση της Άγκυρας στα θέματα που χωρίζουν τις δύο χώρες.
Εμφανίζονται ακόμη να πιστεύουν πως υπό τις προϋποθέσεις αυτές δεν θα είμαστε
μακριά από την αποδοχή της διαδικασίας του Δικαστηρίου της Χάγης.

Η διαμόρφωση ενός καινούργιου κλίματος στις σχέσεις Τουρκίας – Ευρωπαϊκής
Ένωσης αποτελεί, σύμφωνα με το αμερικανικό σενάριο, το κλειδί που θα
απελευθερώσει τις εξελίξεις και θα επιτρέψει στην Άγκυρα να πιέσει τον
Ντενκτάς να συμμετάσχει στις ενταξιακές συνομιλίες της Κύπρου με την Ευρωπαϊκή
Ένωση. Η εξέλιξη αυτή με τη σειρά της θα διαμορφώσει ένα ουσιαστικό
διαπραγματευτικό κλίμα μεταξύ Κληρίδη – Ντενκτάς. Και στο πλαίσιο των
συνομιλιών τους, που θα συνεχίζονται, οι Αμερικανοί «βλέπουν» την αναγνώριση
των Τουρκοκυπρίων όχι ως κράτους, αλλά ως ξεχωριστής οντότητας.