ΔΙΑΣΤΑΣΕΙΣ Ο τετραγωνισμός του κύκλου

Σλόμπονταν Μιλόσεβιτς. «Αρκετά! Θα κάνουμε διάλογο!» ­ «Μου θυμίζει τη Βοσνία…» (του Πανσό, από τη «Μοντ»)

Η διαπίστωση είναι αντικειμενική. Η ανάλυση ενδιαφέρουσα. Αυτό που ξαφνιάζει
είναι το συμπέρασμα: πώς μπορούμε να είμαστε σίγουροι ότι ένα πραξικόπημα θα
σεβαστεί τη δημοκρατία;

ΑΡΙΣΤΟΣ γνώστης της βαλκανικής πραγματικότητας και συγγραφέας πολλών βιβλίων
(το τελευταίο έχει τίτλο «Ενότητα ή Θάνατος: Τα Βαλκάνια 1804-1998» και θα
κυκλοφορήσει τον άλλο μήνα), ο Μίσα Γκλένυ ξεκινά από την παρατήρηση ότι ο
γιουγκοσλαβικός στρατός έχει χάσει το κύρος του και το ηθικό του. Ο Σλόμπονταν
Μιλόσεβιτς, γράφει ο βρετανός αναλυτής στο τελευταίο τεύχος του «London Review
of Books», έχει κάνει εκτεταμένες εκκαθαρίσεις στρατηγών και συνταγματαρχών,
επιρρίπτοντάς τους την ευθύνη για τις ήττες στη Βοσνία και την Κροατία.
Εξαθλιωμένοι και χωρίς σύγχρονο οπλισμό, ακόμη και ανώτατοι αξιωματούχοι του
στρατού υπογράφουν υπομνήματα διαμαρτυρίας για την κατάστασή τους. Ο
Μιλόσεβιτς τους αγνοεί, προτιμώντας να στηρίζεται στην αποτελούμενη από 70.000
καλοπληρωμένους άνδρες προσωπική του αστυνομία. Κι εκείνοι υπακούουν όλο και
λιγότερο στις εντολές του: χαρακτηριστικό είναι ότι οι τελευταίες επιθέσεις
στο Κοσσυφοπέδιο έγιναν από την αστυνομία και τις ειδικές δυνάμεις, όχι τον
στρατό, ο οποίος κάλεσε αντίθετα όλες τις πλευρές να αναζητήσουν μια πολιτική λύση.

Στις αρχές αυτού του αιώνα, και συγκεκριμένα στις 11 Ιουνίου του 1903, δεκάδες
νεαροί σέρβοι αξιωματικοί υπό τις εντολές του λοχαγού Ντραγκούτιν
Ντιμιτρίεβιτς εισέβαλαν στο παλάτι του Βελιγραδίου και ύστερα από μια σύντομη
μάχη εντόπισαν και εκτέλεσαν με άγριο τρόπο τον βασιλιά Αλέξανδρο και τη
βασίλισσα Ντράγκα. Η τελευταία ήταν ιδιαίτερα μισητή, καθώς είχε
πρωταγωνιστήσει σε εκκαθαρίσεις στον στρατό και είχε εξασφαλίσει πως η διαδοχή
θα ήταν υπόθεση των δύο αδελφών της. Ο Μιλόσεβιτς είναι βέβαια πολύ πιο
επιδέξιος και ικανός από τον Αλέξανδρο. Όπως σημειώνει ο Γκλένυ, η ικανότητά
του να εκμεταλλεύεται τα προβλήματα των άλλων προς δικό του πολιτικό όφελος
δεν έχει προηγούμενο στη μεταπολεμική Ευρώπη. Η παραμονή του όμως στην εξουσία
διαιωνίζει ένα δίκτυο διαφθοράς και εγκληματικότητας που προκαλεί ή συντηρεί
πολεμικές καταστάσεις προκειμένου να καρπούται τα οικονομικά οφέλη. Όσο ο
Μιλόσεβιτς είναι στην εξουσία και η βία κυριαρχεί επί του διαλόγου, δεν
πρόκειται να υπάρξει ασφάλεια στο Κόσοβο και την ΠΓΔΜ.

Ιδού λοιπόν η λύση, για τον Γκλένυ: ένα πραξικόπημα ανάλογο μ’ εκείνο του
1903, που θα ανατρέψει τον Μιλόσεβιτς και θα τετραγωνίσει τον κύκλο της
ιστορίας της Σερβίας σ’ αυτόν τον αιώνα. Υπό έναν όρο, όμως: οι στασιαστές να
δράσουν στο όνομα της δημοκρατίας. Να αρνηθούν κάθε παρέμβαση στην πολιτική.
Να προκηρύξουν αμέσως ελεύθερες και τίμιες εκλογές, με τη συμμετοχή των
Αλβανών του Κοσσυφοπεδίου και όλων των Σέρβων. Και να αποφύγουν τις ακρότητες
των ανδρών του Ντιμιτρίεβιτς, εξασφαλίζοντας προστασία στον Μιλόσεβιτς και τη
συνοδεία του.

Ωραία όλα αυτά, αλλά πώς διασφαλίζονται; Να εκφράζει άραγε ευσεβείς πόθους ο
έμπειρος δημοσιογράφος ή μήπως γνωρίζει κάτι που δεν μπορεί να αποκαλύψει;