Όλα του γάμου δύσκολα

Τα… δέκα πρώτα χρόνια γάμου περνούν σχετικά εύκολα. Τα δύσκολα έρχονται
μετά. Οι μεγάλης διάρκειας σχέσεις αποδεικνύονται περισσότερο ευάλωτες. Δεν
είναι τυχαίο που περισσότερα από τα μισά διαζύγια που εκδόθηκαν το 1996
διέλυσαν γάμους ηλικίας άνω των 10 ετών. Παράλληλα, τα διαζύγια έχουν αυξηθεί
πάνω από 50% μέσα στα τελευταία έξι χρόνια.

Η «ΑΠΕΙΛΗ» του διαζυγίου είναι ορατή ήδη από το «βίον ανθόσπαρτον». Οι
χωρισμοί αυξάνονται διαρκώς. Το μεγάλο «μπαμ» έγινε το 1995, όταν, σύμφωνα με
τα στοιχεία της Εθνικής Στατιστικής Υπηρεσίας, ο αριθμός των ζευγαριών που
πήραν διαζύγιο αυξήθηκε σε 10.995, από 7.675 το 1994, αύξηση δηλαδή της τάξεως
του 43%.

Είναι οι επιρροές της… Δύσης από τη μια, ο καταναλωτισμός από την άλλη, τα
νέα πρότυπα, η «αναγέννηση της αυτοκρατορίας του εγώ», που συνηγορούν στο «όλα
του γάμου δύσκολα». Για την κοινωνιολόγο και ερευνήτρια του Εθνικού Κέντρου
Κοινωνικών Ερευνών, κ. Λάουρα Μαράτου – Αλιμπράντη, η μεγάλη αύξηση στον
αριθμό των διαζυγίων είναι μια από τις συνέπειες κοινωνικών και άλλων αλλαγών
που, τις τελευταίες δεκαετίες, έχουν βάλει την οικογένεια στο… περιθώριο,
έχουν αλλάξει ριζικά τη δομή και τη λειτουργία της.

«Τα πρότυπα και οι κοινωνικοί ρόλοι των μελών της οικογένειας έχουν πια
διαφοροποιηθεί πλήρως», σημειώνει η κ. Μαράτου – Αλιμπράντη. «Κατ’ αρχήν, ο
ίδιος ο θεσμός του γάμου αμφισβητείται. Ολοένα και περισσότεροι επιλέγουν να
μείνουν “εκτός”. Επικρατεί η αντίληψη πως προτεραιότητα έχει το “άτομο”, ο
“ένας”, το “εγώ”, πως σημασία έχει η συναισθηματική ολοκλήρωση κι όχι η κοινωνική».

Εξέλειψαν άλλωστε κι εκείνες οι υποχρεώσεις περί αποκατάστασης, κοινωνικής ή
οικονομικής. «Σήμερα, στην πρώτη θέση βρίσκεται η προσωπική καριέρα. Η
οικονομική τακτοποίηση δεν περνά μέσα από τον γάμο. Οι απαιτήσεις είναι υψηλές
και η απογοήτευση έρχεται πολύ πιο εύκολα. Οι γυναίκες, χειραφετημένες πια και
οικονομικά ανεξάρτητες, οι άντρες λιγότερο “δεσμευμένοι”, δεν διστάζουν να
διαλύσουν έναν γάμο, αναζητώντας την ευτυχία».

ΟΙ ΠΡΩΤΕΣ ΔΥΣΚΟΛΙΕΣ

Έτσι, μετά το… ρύζι, τις ευχές και τα γλέντια, οι πρώτες δυσκολίες της
συμβίωσης περνούν κάπως ανάλαφρα. Τα δύο πρώτα χρόνια κυλούν μάλλον αρμονικά,
μιας και ελάχιστος είναι ο αριθμός των διαζυγίων που καταγράφεται στην περίοδο
αυτή. Τα «σύννεφα» εμφανίζονται εκεί γύρω στην τριετία (1.604 διαζύγια σε
ζευγάρια που ήταν μαζί από δύο έως πέντε χρόνια εκδόθηκαν το 1996). Η μεγάλη
«καταιγίδα» ξεσπά μετά τη δέκατη επέτειο. Από τα 9.360 διαζύγια που εκδόθηκαν
συνολικά το 1996, περισσότερα από 5.000 αφορούσαν γάμους που διαλύθηκαν έπειτα
από 10 και πλέον χρόνια κοινής ζωής.

Αυτοί που… ξέρουν, μιλούν για την «κρίση της δεκαετίας» που στην
πραγματικότητα αρχίζει λίγο νωρίτερα, εκεί γύρω στην επταετία. Ένας από τους
πιο σημαντικούς λόγους για τη διάλυση γάμων που στηρίζονται σε πολλών χρόνων
θεμέλια, είναι η φθορά. «Πράγματι», λέει η κ. Μαράτου – Αλιμπράντη, «ο χρόνος
μπορεί να εξομαλύνει αντιθέσεις, δημιουργεί όμως και τριβές. Η σχέση
φθείρεται.

Από την άλλη, όσο περνά ο καιρός οι οικογενειακές υποχρεώσεις μειώνονται. Τα
παιδιά, που όταν είναι μικρά κρατούν κοντά τους γονείς, όταν μεγαλώνουν κάνουν
την απόφαση ευκολότερη. Κι όταν ο βίος δεν είναι πια ανθόσπαρτος αλλά
σπαρμένος με αγκάθια, κανείς εκ των δύο δεν βρίσκει λόγους να υποχωρήσει ή να
κάνει υπομονή».

ΧΑΜΗΛΟΙ ΤΟΝΟΙ

Το θετικό μέσα σ’ αυτή την ιστορία χωρισμών, διαζυγίων και αντιπαραθέσεων,
είναι πως, τα τελευταία χρόνια τουλάχιστον, οι τόνοι συγκρατούνται χαμηλοί και
οι ευθύνες μοιράζονται ισόποσα. Τα περισσότερα διαζύγια που έχουν εκδοθεί από
το 1990 μέχρι σήμερα είναι συναινετικά, κι αυτό, σύμφωνα με την κοινωνιολόγο
του ΕΚΚΕ, είναι «δείγμα ωριμότητας».

Στην αντίπερα όχθη όμως, στα διαζύγια εκείνα που δεν είναι συναινετικά, οι
περιπτώσεις βίας και «κακόβουλης εγκατάλειψης» αυξάνονται.

Τα «βίαια» και «κακόβουλα» διαζύγια αυξήθηκαν το 1996 κατά 100%, σε σχέση με
το 1990!