Κοινή τροχιά Ιράν, Ιράκ

Η επιστροφή. Οι επιθεωρητές του ΟΗΕ επί το έργον. Η επανάληψη του ελέγχου από τη διεθνή ομάδα προκαλεί δυσφορία στο Ιράκ, αλλά προς το παρόν δεν υπάρχουν αντιδράσεις

Ο κίνδυνος ενός νέου πολέμου στον Περσικό Κόλπο φαίνεται να έχει απομακρυνθεί
προς το παρόν και οι επιθεωρητές του ΟΗΕ ετοιμάζονται να ερευνήσουν μερικά
ακόμη από τα «παλάτια» του Σαντάμ για να βεβαιωθούν ότι δεν κρύβονται εκεί
απαγορευμένα χημικά ή βακτηριολογικά όπλα.

ΣΤΟ Πεντάγωνο όμως και στις στρατιωτικές υπηρεσίες δυτικών κυβερνήσεων
εκδηλώνεται και πάλι ανησυχία λόγω της ρευστότητας του τοπίου στη Μέση
Ανατολή, από την οποία, σύμφωνα με ορισμένους κύκλους, μπορεί ανά πάσα στιγμή
να προκύψουν νέες εκπλήξεις.

Οι φόβοι της Ουάσιγκτον, όπως επισημαίνουν αυτές τις ημέρες οι Αμερικανοί
αναλυτές, αφορούν κυρίως δύο νέες πραγματικότητες που έχουν διαμορφωθεί στη
«θερμή» περιοχή.

ΔΥΟ ΝΕΕΣ ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΟΤΗΤΕΣ

Η πρώτη είναι η σημαντική άνοδος του γοήτρου του Σαντάμ Χουσεΐν. Η φωτογραφία
του ηγέτη του Ιράκ κοσμεί χιλιάδες τοίχους σε όλη τη Μέση Ανατολή και στον
αραβικό κόσμο. Οι Παλαιστίνιοι, που για ένα διάστημα είχαν πάψει ν’
ασχολούνται με το Ιράκ, θυμούνται τα χρόνια της εξορίας τους στη Βαγδάτη και
ανακαλύπτουν και πάλι στο πρόσωπο του Σαντάμ τον ήρωα του αραβικού κόσμου που
τολμά να αψηφά την Ουάσιγκτον και που την ανάγκασε τελικά να ακυρώσει κάθε νέο
σχέδιο για επέμβαση.

Η δεύτερη πραγματικότητα αφορά το διαρκώς μεταβαλλόμενο τοπίο των συμμαχιών
στη Μέση Ανατολή. Οι αμερικανικές μυστικές υπηρεσίες συλλέγουν κάθε στοιχείο
που μπορούν ν’ ανακαλύψουν σχετικά με την προσέγγιση Ιράν – Ιράκ.

Οι δύο αυτές χώρες, των οποίων ο πόλεμος στις ερημιές και τους βάλτους που
αποτελούν τα σύνορά τους στοίχισε 1 εκατ. ζωές στη δεκαετία του ’80,
βρίσκονται ήδη σε τροχιά προσέγγισης και «διακριτικές» επαφές φαίνεται ότι
υπάρχουν σε ορισμένα επίπεδα μεταξύ Βαγδάτης και Τεχεράνης.

Η αλλαγή ηγεσίας στο Ιράν, με την άνοδο του Χαταμί, διευκόλυνε μάλλον την
προσέγγιση αυτή, η οποία πρόσφατα, κατά την τελευταία κρίση μεταξύ ΗΠΑ και
Ιράκ, είχε προσλάβει και πολύ πιο συγκεκριμένη μορφή, με διαπροσωπικές επαφές
στα σύνορα.

«ΠΡΩΗΝ ΕΧΘΡΟΙ ΓΙΝΟΝΤΑΙ ΣΥΜΜΑΧΟΙ»

Οι «Τάιμς» του Λονδίνου έγραψαν ότι δεν αποκλείεται οι πρώην εχθροί να γίνουν
στο τέλος σύμμαχοι, μια που τους συνδέουν και πολλά κοινά. Και οι δύο παράγουν
τεράστιες ποσότητες πετρελαίου και έχουν συμφέρον στον από κοινού συντονισμό
των προσπαθειών τους σε ό,τι αφορά την παραγωγή και τη διαμόρφωση των τιμών διεθνώς.

Και οι δύο υπήρξαν, σε μεγάλες περιόδους της ιστορίας τους, αντικείμενο
αποικιοκρατικής εκμετάλλευσης.

Και οι δύο υφίστανται συνεχείς πιέσεις από τη Δύση, ενώ οι λαοί τους
διακατέχονται από έντονα αντιδυτικά και κυρίως αντιαμερικανικά αισθήματα.

Και οι δύο, τέλος, αισθάνονται ως απειλή την παρατεινόμενη μαζική παρουσία
αμερικανικών και αγγλικών στρατιωτικών δυνάμεων στην περιοχή.

Αλλά ένας άξονας Ιράν – Ιράκ είναι το τελευταίο πράγμα που θα ήθελαν οι ΗΠΑ
(και η πετρελαιοπαραγωγός Βρετάνια) να αντικρύσουν στη Μέση Ανατολή.

Εξ ου και η εντατική καλλιέργεια, τον τελευταίον καιρό, των σχέσεών τους με το Ισραήλ.

Μόνο που το τελευταίο δεν βοηθάει και πολύ τους υπευθύνους του Στέιτ
Ντιπάρτμεντ και του Φόρεϊν Όφις. Η σκληρή πολιτική του Νετανιάχου στο
παλαιστινιακό εξουδετερώνει σε μεγάλο βαθμό κάθε προσπάθεια για μια «αξιοπρεπή
επιστροφή» της Δύσης σ’ έναν χώρο που έχει συνδεθεί στο παρελθόν με μερικά από
τα βαρύτερα αμαρτήματά της.

ΚΛΙΜΑ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗΣ υπάρχει επίσης μεταξύ του Ιράκ και της Συρίας. Η τελευταία
επίσκεψη του Ιρακινού υφυπουργού Ταρέκ Αζίζ στη Δαμασκό ύστερα από 18 χρόνια
κρίσης στις σχέσεις των δύο κρατών είχε προκαλέσει έκπληξη ακόμη και στη Μέση
Ανατολή, και ανησύχησε το αμερικανικό Πεντάγωνο που φοβάται αδιάκοπα τη
διατάραξη του (υποτιθέμενου) status quo μεταξύ Μεσογείου και Περσικού Κόλπου.

Και οι δύο χώρες είχαν καταδικάσει την αμερικανική πολιτική με κοινές δηλώσεις
τους τον Νοέμβριο, ενώ σκληρές εκφράσεις είχαν χρησιμοποιήσει και για στην
κυβέρνηση του Βενιαμίν Νετανιάχου στο Ισραήλ.

Η ατμόσφαιρα μεταξύ Ιράκ και Συρίας εμφανίζεται ήδη βελτιωμένη και ο συριακός
Τύπος αποφεύγει συστηματικά τον τελευταίο καιρό οποιαδήποτε κριτική εναντίον
του Ιράκ, ενώ αντίστοιχη είναι και η στάση των εφημερίδων της Βαγδάτης έναντι
της Συρίας.

Χαρακτηριστική είναι και μία δήλωση του Ιρακινού υπουργού Εξωτερικών Φαρούκ Αλ
Σάρα: «Το συμφέρον όλων μας απαιτεί να διαμορφωθεί στη Μέση Ανατολή ένα κλίμα
συνεργασίας και αλληλεγγύης που θα συνδέει στενότερα όλες τις αραβικές χώρες».