ΑΥΤΟΙ

… είναι άξιες για ευρύτερη συμμετοχή στα κοινά, διακήρυξε τις προάλλες ο
Λιονέλ Ζοσπέν. Η δήλωση, παραμονές των περιφερειακών εκλογών, ήταν λιγάκι
ψηφοθηρική, αλλά έχει και η δημαγωγία την αξία της όταν ο σκοπός είναι αγαθός.
Ο Γάλλος πρωθυπουργός ηγείται και εκστρατείας για αλλαγή στα ουσιαστικά που
σημαίνουν προσωπική ιδιότητα. Προτιμά τη «γιατρίνα» απ’ τη γιατρό, τη
«νομάρχισσα» απ’ τη νομάρχη. Χρησιμοποιεί συχνά τη λέξη «ministresse»
(υπουργίνα). Ό,τι πρέπει για να γίνεται έξω φρενών η «Φιγκαρό», αλλά και η
Γαλλική Ακαδημία.

… ξεσηκώθηκαν. Γιατί δεν του αρέσει «η υπουργός»; Το άρθρο, υποστηρίζουν,
προσδιορίζει επαρκώς το φύλο. Το ουσιαστικό είναι πρακτικά α-γενές, αποδίδει
απλώς την ιδιότητα. Αγενή τα ουσιαστικά; διαμαρτύρονται οι «μαλλιαροί». Τότε
ποιο είναι το αρσενικό της sage-femme, της μαμμής; «Ο» sage-femme μήπως; Μην
πολιτικοποιείτε τη χρήση της γλώσσας, συνιστά ο ακαδημαϊκός Ζαν Ντυτούρ. Και ο
Ροβεσπιέρος ήθελε τον Νοέμβριο Ομιχλώδη και τον Αύγουστο Θερμιδώρ. Δεν
καθιερώθηκαν. Φυσικά, το πρόβλημα με τα επαγγέλματα και τις ιδιότητες προσώπων
είναι ευρύτερο, διεθνές. Ο «φιλόσοφος», ο «στοχαστής», ο «επιστήμων» κ.λπ.
παραμένουν συνήθως χωρίς θηλυκό. Η λύσεις ανάγκης «γυναίκα φιλόσοφος»,
«γυναίκα μαέστρος» κ.λπ. ­ κάτι σαν το «σκύλος ακροβάτης» ­ βοούν για την
αδοκιμότητά τους. Ο Ζοσπέν δεν είναι λοιπόν «πασάς που θέλει να κολακεύσει ένα
χαρέμι από γυναίκες υπουργούς», όπως είπε ο κακεντρεχής Ντυτούρ. Τον
πρωθυπουργό, πάντως, επηρεάζει και η συμβία του, Συλβιάν Αγκασενσκί-Ζοσπέν,
μαθήτρια των Ντελέζ και Ντερριντά και συγγραφέας της «Πολιτικής των Φύλων».
Σίγουρα, ο τρόπος χρήσης της γλώσσας έχει, πολιτικά, έντονο μηνυματικό
χαρακτήρα. Κάτι που ισχύει και στις καλές τέχνες, λ.χ. τη γλυπτική. Ο
ιστορικός Έρικ Χόμπσμπωμ πρόσεξε μια λεπτομέρεια στα γλυπτά της Μαριάννας,
συμβόλου της δημοκρατίας, στα γαλλικά δημαρχεία. «Στους αριστερούς δήμους,
έχει το ένα βυζί έξω, μερικές φορές και τα δύο. Στους δεξιούς, είναι καλυμμένα».

… ένα συγγενές ζήτημα: Είναι άραγε άνευ σημασίας ­ και συνεπειών ­ το να σε
λένε Γιάννη; Ή Αντρέα; Χριστίνα ή Καλλιόπη; Το όνομα είναι καθοριστικό στον
άνθρωπο, γράφει το ζεύγος Ζακ και Σαντάλ Μπαρυοσέρ στην «Ψυχή των Ονομάτων»,
ένα λεξικογραφικό τόμο που μόλις κυκλοφόρησε στο Παρίσι. Μανιακοί ετυμολόγοι,
οι δύο ερευνητές αναλύουν και την ψυχολογική πλευρά στα ονόματα. Οι φράσεις
«του πάει αυτό το όνομα» ή «δεν του πάει καθόλου», που ακούγονται συχνά,
μαρτυρούν πόσο θεωρούμε φυσική (ή επιδιώξιμη) τη συνάφεια ενός ονόματος με το
πρόσωπο. (J. et Ch. Baryosher: «L’ Ame des prenoms», Presses de la Renaissance).

… είχε στενότατη σχέση με το όνομά του. Blaise, στα αρχαία γαλλικά σήμαινε
τραυλός, και ο συγγραφέας των «Στοχασμών» είχε πράγματι στα παιδικά του χρόνια
μεγάλα προβλήματα επικοινωνίας. Υποσυνείδητα, πολλά άτομα τείνουν να μοιάσουν
στο όνομά τους, γράφουν οι δύο ερευνητές. Το «Αδόλφος» περιέχει τη ρίζα
«λύκος»: Ο Χίτλερ ήταν παιδί του ονόματός του. Οι γονείς, επίσης, συνειδητά ή
μη, επιλέγουν συνήθως για το παιδί τους όνομα που φέρει ελπίδες.
Χαρακτηριστικό είναι ότι πολλοί τροποποιούν το αρχικό τους όνομα όταν κρίνουν
ότι «δεν τους ταιριάζει». Και ακόμη, ότι κανένας δεν είναι πρόθυμος να
βαφτίσει το παιδί του Ιούδα ή Ιώβ, παρ’ όλο που πρόκειται για γνωστότατα
ονόματα της Αγίας Γραφής.