ΔΙΑΣΤΑΣΕΙΣ Όλα στα χέρια του

Φόρος τιμής. Μια Αλβανίδα του Κοσσυφοπεδίου συμμετέχει σε σιωπηρή διαμαρτυρία κατά των Σέρβων

Στα χέρια του Σλόμπονταν Μιλόσεβιτς βρίσκεται το κλειδί και αυτής της κρίσης
στα Βαλκάνια. Είναι λοιπόν τόσο ευφυής αυτός ο άνθρωπος; Ή τόσο αδίστακτος;

1989, Φεβρουάριος: το Βελιγράδι κηρύσσει κατάσταση έκτακτης ανάγκης στο
Κοσσυφοπέδιο και στέλνει τον στρατό να καταστείλει απεργίες και διαδηλώσεις.

1989, Μάρτιος: η Σερβία καταργεί το καθεστώς αυτονομίας που ίσχυε στο
Κοσσυφοπέδιο από το 1974.

1989, Ιούνιος: εξακόσια ακριβώς χρόνια μετά την ήττα του σερβικού στρατού από
τον στρατό του Μουράτ του Πορθητή, ο Σλόμπονταν Μιλόσεβιτς διακηρύσσει ενώπιον
ενός εκατομμυρίου Σέρβων που είχαν συγκεντρωθεί στην Πρίστινα ότι δεν θα
επιτρέψει σε κανέναν να τους πειράξει. Υπόσχεται ακόμη μια Μεγάλη Σερβία, που
θα εκτείνεται από τα σύνορα με την Ελλάδα έως τα περίχωρα του Ζάγκρεμπ.

Έκτοτε, υπενθυμίζει ο Χέρμαν Τερτς στην «Ελ Παΐς», οι Σέρβοι του Κοσσυφοπεδίου
είδαν από την τηλεόραση τις τραγικές εικόνες των ομοεθνών τους της Κράινα να
εγκαταλείπονται στην τύχη τους και να παίρνουν τον δρόμο της προσφυγιάς
προδομένοι από τον άνθρωπο που είχε υποσχεθεί και σ’ αυτούς ότι θα τους
προστατεύσει. Είδαν τις σερβικές δυνάμεις να εγκαταλείπουν τη Δυτική Σλαβονία
υπό το κράτος της βίας και την Ανατολική Σλαβονία υπό το κράτος εξωτερικών
πιέσεων. Είδαν την Πρώην Γιουγκοσλαβική Δημοκρατία της Μακεδονίας (ή «Νότια
Σερβία», όπως συνήθιζε να την αποκαλεί ο Μιλόσεβιτς) να κερδίζει την
ανεξαρτησία της και να ζει φτωχικά μεν, αλλά χωρίς πόλεμο και εμπάργκο. Είδαν
το Μαυροβούνιο να εκλέγει έναν πρόεδρο που τάσσεται υπέρ της ανοιχτής
δημοκρατίας και του σεβασμού των ανθρωπίνων δικαιωμάτων.

Ταυτόχρονα, οι Σέρβοι του Κοσσυφοπεδίου είδαν τους αλβανούς γείτονές τους να
ριζοσπαστικοποιούνται και να φανατίζονται όλο και περισσότερο απέναντι στον
αυταρχισμό και την καταπίεση του Βελιγραδίου. Και να στρέφονται εναντίον τους.
Και να τους αναγκάζουν να αφήνουν τα σπίτια τους και να οδηγούνται κι αυτοί με
τη σειρά τους στην εξορία και την προσφυγιά.

Σήμερα έχουν μείνει στο Κοσσυφοπέδιο λιγότεροι από 100.000 Σέρβοι ­ και ο
αριθμός τους μειώνεται συνεχώς. Η διάσταση αυτή της γιουγκοσλαβικής κρίσης δεν
απασχόλησε όμως ποτέ σοβαρά τη Δύση, που δεν την περιέλαβε καν στις συμφωνίες
του Ντέιτον. Πριν από λίγες μέρες, μάλιστα, οι Ηνωμένες Πολιτείες διά στόματος
του Ρόμπερτ Γκέλμπαρντ πληροφορούσαν τον Μιλόσεβιτς ότι αποφάσισαν να
χαλαρώσουν τις κυρώσεις εναντίον της χώρας του για να τον ανταμείψουν για τη
μετριοπάθειά του.

Μετά τους σερβικούς βομβαρδισμούς των αλβανικών χωριών, ο ίδιος άνθρωπος
σπεύδει τώρα να δηλώσει ότι οι «παραχωρήσεις» ανακαλούνται και να απειλήσει το
Βελιγράδι με νέα μέτρα, συμπεριλαμβανομένης της στρατιωτικής επέμβασης.

Μα οι αναλυτές εκφράζουν τις επιφυλάξεις τους. «Η διεθνής κοινότητα δεν έχει
πια μπαστούνι να κουνήσει», λέει ο Βλαντίμιρ Γκλιγκόρωφ από το Ινστιτούτο
Οικονομικών Σπουδών της Βιέννης. «Ο Μιλόσεβιτς είναι ήδη τελείως αποκομμένος
από τον έξω κόσμο και δεν έχουν μείνει και πολλά για να τον απειλήσει κανείς».
Καλώς ή κακώς, όλα τα χαρτιά τα κρατάει και πάλι εκείνος.