ΠΡΟΣΩΠΑ Παραδέχεται τα λάθη του

Τζων Κένεθ Γκαλμπραίηθ. Ένας αμετανόητος φιλελεύθερος

Ενενήντα ετών πλέον, ο Τζων Κένεθ Γκαλμπραίηθ είναι ένας ζωντανός θρύλος ­ και
το ξέρει. Σύντομα θα εκδώσει άλλα δύο βιβλία. Και το κυριότερο: ο μεγάλος
αυτός οικονομολόγος δεν διστάζει να παραδεχθεί τα λάθη του.

«ΘΕΛΩ να μιλήσω για το επικείμενο χρηματιστηριακό κραχ», είπε ο Γκαλμπραίηθ
ξεκινώντας τη συνέντευξή του στους «Φαϊνάνσιαλ Τάιμς». Μήπως θα ήταν καλύτερα
να μιλήσουν προηγουμένως γι’ αυτήν τη δεκαετία, που διέψευσε τόσο ξεκάθαρα τις
προβλέψεις του; Δεν είναι αλήθεια ότι πριν από έξι χρόνια προέβλεπε μια
περίοδο υψηλής ανεργίας και πληθωρισμού στις Ηνωμένες Πολιτείες, ενώ σήμερα
και οι δύο δείκτες κινούνται σε πολύ χαμηλά επίπεδα; «Δεν υπάρχει αμφιβολία
ότι έχω αναθεωρήσει τις θεωρίες μου», απαντά. «Οι άνθρωποι που υποστηρίζουν
ότι δεν αλλάζουν απόψεις, αναγνωρίζουν στην πραγματικότητα ότι έχουν πάψει να
σκέπτονται». Και πού αποδίδει την πλάνη του; «Στην αδυναμία μου να αναγνωρίσω
την τεχνολογική επανάστασυη και την αποδυνάμωση των συνδικάτων».

Πριν ακόμη σταματήσει να διδάσκει, ο Γκαλμπραίηθ είχε αποσύρει ορισμένα από τα
βιβλία του γιατί δεν πίστευε πλέον τις απόψεις που εξέφραζε σ’ αυτά. Δεν
διστάζει να αναγνωρίσει ότι η μεγαλύτερη απογοήτευση της ζωής του ήταν η
κατάρρευση του κομμουνισμού. Αν και απέρριπτε αυτή την ιδεολογία, πίστευε ότι
μπορούσε να αποτελέσει μια βιώσιμη εναλλακτική λύση προς τον άκρατο καπιταλισμό.

Αν πάντως είναι για κάτι σίγουρος, είναι ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες θα
γνωρίσουν σύντομα ένα χρηματιστηριακό κραχ. «Η σημερινή κερδοσκοπία θυμίζει
ανάλογα επεισόδια του παρελθόντος», τονίζει. «Οι τιμές των μετοχών ανεβαίνουν,
προσελκύοντας ανθρώπους που πιστεύουν ότι θα ανεβούν ακόμη περισσότερο. Η
είσοδός τους στην αγορά σπρώχνει τις τιμές περισσότερο, δικαιολογώντας τις
προσδοκίες τους, και ο κύκλος ξαναρχίζει. Η πιο χαρακτηριστική ένδειξη, όμως,
του επικείμενου κραχ είναι οι διαβεβαιώσεις των “ειδικών” ότι αυτή η περίοδος
είναι “μοναδική”. Όταν ακούτε κάτι τέτοιο πρέπει να προσέχετε. Τα κερδοσκοπικά
επεισόδια αποτελούν λειτουργικό μέρος του συστήματος εδώ και 300 χρόνια».

Ο Γκαλμπραίηθ ομολογεί την αδυναμία του να εντοπίσει ορισμένες από τις
οικονομικές τάσεις που διαμόρφωσαν αυτήν τη δεκαετία. Δεν έχει καμιά
αμφιβολία, όμως, ότι η «μεταρρύθμιση» του κράτους πρόνοιας είναι λάθος. Και
καλεί την Ευρώπη να μη μιμηθεί το αμερικανικό παράδειγμα.