Καθηγητής στο Πανεπιστήμιο και στην… αντιγραφή

Δεν είναι παράνομο ούτε αντιδεοντολογικό να αντιγράφει ένας καθηγητής σε
εργασία του αποσπάσματα από κείμενα άλλων, εφόσον είναι αναγκαίο για τη συνοχή
του έργου του και κατονομάζει τις πηγές του. Αν όμως κάποιος κάνει μια
γιγαντιαία αντιγραφή και μάλιστα από παλιά του καθηγήτρια χωρίς να την
κατονομάσει και με αυτήν επιχειρήσει να εκλεγεί καθηγητής; Αν δεν τον
καταλάβει κανείς από τους καθηγητές που είναι επιφορτισμένοι να ελέγχουν τις
εργασίες και κατορθώσει να εκλεγεί εις βάρος άλλων ­ ώσπου, βέβαια, να τον
καταγγείλουν και να αποχωρήσει; Αυτό πάλι πώς λέγεται;

Δεν είναι παράνομο ούτε αντιδεοντολογικό να βοηθά ένας καθηγητής
Πανεπιστημίου τον ανιψιό του να ορθοποδήσει. Αν όμως στην εταιρεία που ιδρύει
ο ανιψιός, συμμετέχουν και Γερμανοί έμποροι υλικών, τα οποία θα προωθήσει και
θα εμπορευθεί η εταιρεία, ενώ αυτά τα υλικά προωθούνται και μέσω της
πανεπιστημιακής έρευνας που διεξάγει ο καθηγητής – θείος και στην οποία
συμμετέχουν ως «ειδικοί εμπειρογνώμονες» οι Γερμανοί; Τι είδους φαινόμενο
έχουμε τότε;

Δεν είναι παράνομο ούτε αντιδεοντολογικό να τσακώνονται καθηγητές μεταξύ
τους ­ άνθρωποι είμαστε όλοι κι αυτά συμβαίνουν. Όταν όμως η αντιδικία είναι
τόσο σκληρή, ώστε να διασύρεται ένα Πανεπιστήμιο και να αναγκάζεται να
συνεδριάζει η πρυτανική αρχή και να ορίζει «κυανόκρανους» πρύτανη και
αντιπρύτανη, με εξουσιοδότηση να μεσολαβήσουν για να σταματήσει ο διασυρμός;

Πώς να χαρακτηρίσει κανείς τέτοια φαινόμενα; Ας το κάνει ο αναγνώστης όπως
νομίζει. Πρέπει, όμως, να κατανοήσει ταυτόχρονα ότι οι σημερινές περιπέτειες
κάποιων κυρίων καθηγητών αποτελούν μεμονωμένες περιπτώσεις. Και ως τέτοιες τις καταγράψαμε.

ΩΣ ΤΩΡΑ, ξέραμε ότι η αντιγραφή είναι κάτι που συνηθίζεται από μαθητές και
φοιτητές. Να, όμως, που συμβαίνει κάποτε να αντιγράφουν και οι δάσκαλοι ­ και
μάλιστα οι Πανεπιστημιακοί ­ όχι απλώς κάποιο θεματάκι, αλλά ολόκληρες
διπλωματικές εργασίες!

Λέκτορας στο Πάντειο Πανεπιστήμιο, με παρουσίαση εργασίας που αποτελούσε στο
μέγιστο τμήμα της… συρραφή αποσπασμάτων από βιβλία άλλων πανεπιστημιακών,
μεταξύ των οποίων και μία επίκουρη καθηγήτρια του Παντείου, που τον είχε
παλαιότερα φοιτητή, κατόρθωσε να εκλεγεί τον περασμένο μήνα νεαρός
συμβασιούχος διδάσκων, υποσκελίζοντας μάλιστα δύο συνυποψηφίους του για την
ίδια θέση, οι οποίοι κρίθηκαν λιγότερο κατάλληλοι από εκείνον, παρ’ ότι οι
δικές τους εργασίες ήταν πρωτότυπες…

Ευτυχώς για το κύρος του Πανεπιστημίου η αντιγραφή αποκαλύφθηκε ­ αλλά
δυστυχώς, λίγο μετά την εκλογή του, που έγινε χωρίς να εντοπίσουν οι
πανεπιστημιακοί κριτές του τη γιγαντιαία αντιγραφή ­ όταν η άλλοτε καθηγήτριά
του Μελίνα Σεραφετινίδου διάβασε το «πόνημά» του με τίτλο «Πολιτική
Επικοινωνία και ΜΜΕ» και δεν πίστευε στα μάτια της. Μόλις η καθηγήτρια
κατάλαβε τι είχε συμβεί, πέρασε από το «μικροσκόπιο» και άλλα άρθρα του ίδιου
λέκτορα και… έφριξε ακόμα περισσότερο. Εντόπισε συνολικά σε τρία άρθρα του
(τα άλλα δύο είχαν τίτλους «Μειονότητες, Φύλα και κοινωνικές τάξεις στην
τηλεοπτική επικοινωνία» και «Ο ρόλος της τηλεοπτικής διαφήμισης») αντιγραφές
και εκτεταμένες συρραφές κατά λέξη αποσπασμάτων, τόσο από δικά της συγγράμματα
όσο και από δουλειές άλλων, Ελλήνων και ξένων πανεπιστημιακών και ερευνητών,
όπως οι Τ. Μπένετ, Ρ. Γουίλιαμς, Ρ. Ντάν, Σ. Χολ, Μ. Κομνηνού και Χ. Λυριντζής!

ΑΝΑΠΟΜΠΗ

Έτσι, ύστερα από καταγγελία της καθηγήτριας, η εκλογή του Γεωργίου Τσουρβάκα
στη βαθμίδα του λέκτορα στο Τμήμα Κοινωνιολογίας του Παντείου αναπέμφθηκε στις
15 Ιανουαρίου ­ μαζί με δριμεία σύσταση του Πρυτανικού Συμβουλίου προς τα μέλη
της εισηγητικής επιτροπής, που δεν εντόπισαν τη γιγάντια αντιγραφή, «να
επιδεικνύουν την προσήκουσα προσοχή και επιμέλεια κατά την αξιολόγηση των
υποψηφίων, ώστε να αποφευχθεί η επανάληψη τέτοιων εξαιρετικά δυσάρεστων
φαινομένων». Εκείνος εν τέλει παραιτήθηκε και έτσι απομακρύνθηκε οριστικά από
το Πανεπιστήμιο.

Σύμφωνα με την καταγγελία της κ. Σεραφετινίδου, η έκταση της αντιγραφής αλλά
και οι επιτηδευμένα παραπλανητικές βιβλιογραφικές παραπομπές στα άρθρα τού
παρ’ ολίγο λέκτορα ήταν τόσες, ώστε «το πρόβλημα δεν θεραπεύεται ακόμα κι αν
υπήρχε η τυπική βιβλιογραφική αναφορά» για τα (δανεισμένα) αποσπάσματα. Για
παράδειγμα, σε κάποιο σημείο του πονήματος ανέφερε ότι για τη διερεύνηση των
υποθέσεων που περιγράφει «… πραγματοποιήθηκε παρατήρηση στον χώρο εργασίας
των δημοσιογράφων από τέσσερα τηλεοπτικά κανάλια (ΕΡΤ 1, ΕΡΤ 2, Μέγκα,
Αντέννα)». Όμως, ανέφερε η καταγγέλλουσα, οι υποθέσεις που περιγράφει διά της
υποτιθέμενης παρατήρησης «αποτελούν, κι αυτές ακόμα, πιστή αναπαραγωγή
παραγράφων του βιβλίου μου»…

ΕΝΣΤΑΣΕΙΣ

Και η συγκεκριμένη, δυστυχώς, δεν είναι η μοναδική περίπτωση οικειοποίησης
ξένης πνευματικής ιδιοκτησίας από πανεπιστημιακούς, αν και λόγω έκτασης της
αντιγραφής είναι η πλέον εντυπωσιακή. Τόσο στο Συμβούλιο της Επικρατείας όσο
και στα γραφεία των πρυτάνεων ορισμένων Πανεπιστημίων εκκρεμούν ενστάσεις και
καταγγελίες για διάφορες αντιγραφές. «ΤΑ ΝΕΑ» διαθέτουν πληροφορίες για ακόμα
τρεις ανάλογες περιπτώσεις, που όμως είτε δεν έχουν ακόμα διερευνηθεί
τελεσίδικα είτε δεν εντοπίστηκαν αναλυτικά και ατράνταχτα στοιχεία, ώστε να
παρουσιαστούν. Σημειώνουμε μόνο ­ για το αστείο του πράγματος ­ ότι σε μία
περίπτωση ο εμπλεκόμενος φέρεται να αντέγραψε… τον εαυτό του, δηλαδή έφτιαξε
σύγγραμμα με συρραφή παλαιότερων άρθρων του στον Τύπο!

* Πριν από 4 χρόνια, γιος ιδιοκτήτη υπερπολυτελούς ξενοδοχείου της Ρόδου
φοιτούσε σε ακριτικό Πανεπιστήμιο, όμως αντιμετώπιζε δυσκολίες με τα μαθήματα.
Περισσότεροι από 20 καθηγητές του Πανεπιστημίου φιλοξενήθηκαν την ίδια περίοδο
στο ξενοδοχείο του μπαμπά, πήραν για δώρα ποτά, εισιτήρια πλοίων, ομπρέλες,
αφορολόγητα είδη, κ.λπ. Μετά τις διακοπές, ο γιος πέρασε αίφνης τα μαθήματά του!

* Καθηγητής πολυτεχνικής σχολής ανέλαβε πρόσφατα μελέτη για τις
περιβαλλοντικές επιπτώσεις από την κατασκευή τεχνικού έργου. Τη μελέτη αυτή
την ονόμασε διπλωματική εργασία και έβαλε να εργαστούν γι’ αυτήν οι φοιτητές
του. Εκείνοι την έφεραν εις πέρας, για να περάσουν το μάθημα, εκείνος την
υπέγραψε ­ και, βέβαια, πληρώθηκε για τη δουλειά που άλλοι έκαναν…

* Όμως, η «εκμετάλλευση εργασίας» φοιτητών δεν έχει πάντα ιδιοτελή σκοπό και
αρνητική χροιά. Τα αποτελέσματα των Γενικών Εξετάσεων του 1995 διέφεραν από
τις υπόλοιπες χρονιές. Περιείχαν στατιστικά στοιχεία, συγκριτικά με τα
προηγούμενα χρόνια, αναλύσεις και, γενικά, μια τρομερή και πρωτοφανή δουλειά.
Τι είχε συμβεί; Τα στατιστικά στοιχεία τα είχαν επεξεργαστεί φοιτητές της
ΑΣΟΕ, κατόπιν υποδείξεως του καθηγητή τους και τότε γεν. γραμματέα του Υπ.
Παιδείας Γιάννη Πανάρετου. Εδώ, η αφανής εργασία των φοιτητών ωφέλησε την
Παιδεία. Έκτοτε, όμως, τα αναλυτικά στοιχεία εξέλιπαν. Ένα καλό πήγε να γίνει,
κι αυτό σταμάτησε…

Τη διαπλοκή εταιρειών που ανήκουν σε συγγενικά πρόσωπα καθηγητών με την
πανεπιστημιακή ερευνα καταδεικνύει η υπόθεση της εταιρείας ΙΤΕΚΟ.

Μέτοχοι της εταιρείας αυτής ήταν ο ανηψιός του καθηγητή ΕΜΠ κ. Κων.
Γκαραγκούνης και οι Γερμανοί υπήκοοι κ. Χ. Χίνρινσεν και Ίγκριντ Κολμπ. Ο
πρώτος Γερμανός και ο σύζυγος της δεύτερης διετέλεσαν μαζί με έναν τρίτο
Γερμανό, ονόματι Κ. Ρίχτερ, ειδικοί εμπειρογνώμονες του ΟΛΠ σε μελέτη για τη
μετεγκατάσταση αποθήκης επικίνδυνου υλικού. Τη μελέτη εκπόνησαν ­ ως έρευνα
του ΕΜΠ κόστους 17,5 εκατ. δρχ. ­ οι καθηγητές κ.κ. Κ. Γκαραγκούνης και Γ.
Βαλκανάς, κατόπιν πρότασής τους στον ΟΛΠ, όπου τόνιζαν ότι για την εκπόνησή
της απαιτείται συνεργασία του Πολυτεχνείου με τους Γερμανούς, «επειδή
διαθέτουν υψηλή τεχνογνωσία σε παρόμοιες κατασκευές στην Ευρώπη» και επιπλέον,
ίσως εξασφαλίσουν χρηματοδότηση από την Ευρωπαϊκή Ένωση.

Όμως οι Γερμανοί εμπειρογνώμονες επαγγέλλονται μηχανικός πυρόσβεσης, χημικός
μηχανικός και οικονομολόγος, δεν είναι δηλαδή πανεπιστημιακοί ερευνητές και,
επιπλέον, είναι… έμποροι! Οι δύο διατηρούν στο Βερολίνο γραφείο για
«εγκαταστάσεις ασφαλείας πυρκαγιών», ενώ ο Κολμπ διατηρεί αντιπροσωπεία που
εμπορεύεται «εξελιγμένα υλικά πυρόσβεσης». Επίσης, ο κ. Κολμπ, λίγες μέρες
προτού υποβληθεί η πρόταση στον ΟΛΠ, διεμήνυσε στους κ.κ. Ρίχτερ και
Γκαραγκούνη, ότι για την εξασφάλιση της αγοράς των εξελιγμένων προϊόντων
πρέπει να γίνουν επισκέψεις, συνομιλίες και επαφές. Και στις 18 Σεπτεμβρίου
1995, δύο μόλις μήνες μετά την πρόταση, ο ανιψιός του καθηγητή, η σύζυγος τού
ενός και ο δεύτερος Γερμανός, με διερμηνέα μάλιστα τον καθηγητή, συμφωνούν
στην ίδρυση της ΙΤΕΚΟ, η οποία μεταξύ άλλων, κάνει χονδρεμπόριο και
αναλαμβάνει αντιπροσωπείες υλικών πυρόσβεσης εκ Γερμανίας.

Αργότερα, οι καθηγητές οργάνωσαν και συμπόσιο υπό την αιγίδα του ΕΜΠ για την
πυροπροστασία, στο οποίο εκθειάστηκαν οι πυροσβεστικές ιδιότητες των
πρωτοποριακών υλικών, μεταξύ των οποίων ένα με την ονομασία «Πυρομπάλ», που
παρ’ ότι πειραματικό, προτάθηκε στον ΟΛΠ. Αιτιολογικό, ότι το ΕΜΠ συμβάλλει
ερευνητικά στην εξέλιξή τους.

Κάπως έτσι η πίτα μένει ολόκληρη και ο σκύλος χορταίνει: τα εμπορικά
συμφέροντα των Γερμανών θα προωθούντο με την εφαρμογή της μελέτης, ο ΟΛΠ
πλήρωσε 17,5 εκατ. δραχμές, ενώ η μελέτη έχει μείνει στα συρτάρια και το
Πολυτεχνείο πήρε χρήματα για εφαρμοσμένη έρευνα. Αλλά, κυρίως, εάν η μελέτη
εφαρμοζόταν, μια ιδιαίτερα επικερδής προοπτική θα ανέτειλλε για την ΙΤΕΚΟ και
τον ανιψιό τού καθηγητή.

Τα «ΝΕΑ» ζήτησαν την άποψη του κ. Γκαραγκούνη, ο οποίος έχει κληθεί και από
τον πταισματοδίκη Αθηνών να καταθέσει, στο πλαίσιο προκαταρκτικής εξέτασης που
έχει διαταχθεί ύστερα από (ανώνυμη) καταγγελία για την υπόθεση.

Υποστήριξε ότι η καταγγελία έγινε «από ανώνυμους εκβιαστές, που παραμονές
Χριστουγέννων τον εκβίασαν τηλεφωνικά και ζήτησαν 6 εκατομμύρια, αλλά δεν το
κατήγγειλε στην Αστυνομία γιατί ήταν ανώνυμοι. Όμως, ο ΟΛΠ ήλεγξε το θέμα,
(σ.σ. ο πρόεδρος του ΟΛΠ κ. Κλαυδιανός, ερωτηθείς σχετικά, είπε: «Ο ΟΛΠ δεν
έχει την τεχνική και ανακριτική δυνατότητα να ελέγξει τέτοια καταγγελία»),
όπως και το Πολυτεχνείο (σ.σ. ερωτηθείς ο πρύτανης κ. Ξανθόπουλος είπε οτι η
καταγγελία αρχειοθετήθηκε ως ανώνυμη, χωρίς να ερευνηθεί) και η Εισαγγελία
Πειραιά. Και ­ μεταξύ άλλων ­ πρόσθεσε ο κ. Γκαραγκούνης: «Υπάρχει η ΙΤΕΚΟ,
αλλά δεν συμμετείχε στην έρευνα ούτε εισέπραξε χρήματα. Επειδή ο ανιψιός μου
σπούδασε στη Γερμανία, συνεργάστηκε με τους Γερμανούς, μπας και γίνει κάποια
προώθηση των υλικών, όταν θα ωριμάσει κάποια σκέψη. Όμως, η ΙΤΕΚΟ δεν
λειτούργησε και ο ανιψιός μου έχει παραιτηθεί. Στον ΟΛΠ, κάποιοι μηχανικοί
έχουν κι άλλο γραφείο με άλλο όνομα απ’ έξω. Σου λέει, αν τον γκρεμίσουμε
αυτόν, θα πάρουμε εμείς τη μελέτη».

Τα «ΝΕΑ» ζήτησαν και τη γνώμη του ΟΛΠ. Ο γενικός διευθυντής, επίσης καθηγητής
στο ΕΜΠ, κ. Ψαραύτης, δήλωσε ότι «δεν είναι ενθουσιασμένος από την ποιότητα,
ενώ η χρησιμότητα της μελέτης είναι συζητήσιμη». Ο πρόεδρος του ΟΛΠ κ.
Κλαυδιανός, είπε ότι ο ΟΛΠ δεν έχει εφαρμόσει τις προτάσεις της μελέτης ­ που,
πάντως, πλήρωσε…

ΟΤΙ ΟΙ κύριοι καθηγητές τσακώνονται συχνά μεταξύ τους και λένε απίστευτα
πράγματα ο ένας για τον άλλον, είναι γνωστό. Όμως, μερικές φορές, ανεξάρτητα
του ποιος έχει ή όχι δίκιο, οι αντιδικίες είναι τόσο οξείες που έχουν επίπτωση
στη λειτουργία του πανεπιστημίου, το οποίο διασύρεται εξαιτίας τους και
δημιουργείται μια κακή και άδικη ­ λόγω γενίκευσης ­ εικόνα σύρραξης. Τότε,
μπορεί ένας πρύτανης να γίνει…«κυανόκρανος».

Τέτοιες αντιδικίες είχαν συμβεί προ ετών στην Πάτρα, όταν πολλοί καθηγητές
αντιδίκησαν μεταξύ τους για διάφορους λόγους, αφήνοντας ο ένας για τον άλλον
αιχμές που ξεκινούσαν από ιδιωτικές εταιρείες και έρευνες- «μαϊμούδες», μέχρι
σεξουαλικές παρενοχλήσεις. Σήμερα συνεχίζονται εκεί άλλες αντιδικίες, με
ύβρεις, με απειλές, ακόμα και με… χαστούκι που έριξε επίκουρος καθηγήτρια
του τμήματος θεατρικών σπουδών σε συνάδελφό της που την εξύβρισε. Ανάλογα
είχαν συμβεί στη Θράκη το ’92, όταν πρώην πρύτανης έστειλε στον εισαγγελέα…
όλη τη Νομική Σχολή επειδή, έλεγε, απουσίαζαν συστηματικά ­ μόνο που και ο
ίδιος είχε κατηγορηθεί για οικονομικές ατασθαλίες. Το ίδιο έγινε πέρυσι στο
Πάντειο, με την κόντρα των κ.κ. Μεταξόπουλου – Γετίμη, συμβαίνει ακόμα στα
Πολυτεχνεία Αθήνας και Κρήτης με τις έριδες ανάμεσα σε πολλούς καθηγητές, στο
Αριστοτέλειο, στα Ιωάνννινα ­ κι εντέλει κάθε πανεπιστήμιο έχει τις δικές του
εσωτερικές, μικρές ή μεγάλες, κόντρες και καταγγελίες επί πραγματικών ή
ανύπαρκτων θεμάτων.

Τον περασμένο Νοέμβριο, λοιπόν, με αφορμή μια οξύτατη αντιδικία μεταξύ δύο
καθηγητών, η Σύγκλητος του Πολυτεχνείου αναγκάστηκε να συνεδριάσει για να
ασχοληθεί, ανάμεσα σε άλλα, με το θέμα… αντιδικίες των κυρίων καθηγητών! Η
Σύγκλητος ενός από τα μεγαλύτερα πανεπιστήμια της χώρας συνεδρίασε (και) για
τέτοιο θέμα και εξουσιοδότησε τον πρύτανη κ. Θ. Ξανθόπουλο, τον αντιπρύτανη κ.
Ε. Γαλανή και τον προϊστάμενο γραμματείας κ. Ν. Κουμούτσο να παρεμβαίνουν
σαν… «κυανόκρανοι», όπως μπορούν, για να εκτονώνουν τα πνεύματα, μήπως και
σταματήσει να διασύρεται το Ίδρυμα λόγω των αντιδικιών. Θα είναι, πιθανότατα,
το δυσκολότερο καθήκον που έχουν αναλάβει!